Protesten in Malmö afgelopen zondag.

PlusNieuws

Zweedse politie linkt geweld rond campagne Deense ‘koranverbrander’ aan criminele bendes

Protesten in Malmö afgelopen zondag.Beeld Johan NILSSON/AFP

De Zweedse politie heeft sterke vermoedens dat criminele bendes betrokken waren bij de rellen van de afgelopen dagen. Bijeenkomsten van een extreemrechtse Deense politicus en provocateur lagen telkens aan de basis van de ongeregeldheden.

Caspar Naber

Bij de rellen in onder andere Linköping en Norrköping (donderdag), Örebro (vrijdag), Landskrona (zaterdag) en opnieuw Norrköping (zondag) werden 20 politievoertuigen vernield en raakten 26 politieagenten en 14 betogers gewond. Drie demonstranten werden geraakt door afketsende kogels, door agenten afgevuurd uit zelfverdediging. Zeker 25 betogers werden gearresteerd op verdenking van een reeks misdrijven, waaronder poging tot moord en zware mishandeling.

Dat maakte commandant Jonas Hysing van de Zweedse nationale politie maandag bekend tijdens een persconferentie. De motieven van de daders waren volgens hem het beschadigen van de politie en haar eigendommen, in plaats van protesteren tegen Rasmus Paludan (40). De oprichter van de Deense anti-islamitische partij Stram Kurs (‘Harde Lijn’) was op campagne in Zweden, waar hij in september mee wil doen aan de verkiezingen. De Deen heeft die mogelijkheid doordat hij dankzij zijn Zweedse vader de dubbele nationaliteit heeft. Zijn bijeenkomsten, vooral in buurten met veel moslims, staan in het teken van het verbranden van een koran.

Tegendemonstraties

De Zweedse politie linkt een deel van het geweld tijdens tegendemonstraties aan criminele bendes. “We hebben meerdere personen uit het bendemilieu herkend die zich bij de rellen aansloten,” verklaarde politiechef Anders Thornberg. Het extreme geweld is volgens hem een ‘ernstig symptoom’ van een groot probleem. Daarbij doelde hij volgens Zweedse media op het op grote schaal rekruteren van jongeren onder de vijftien jaar voor de criminele bendes. Vanwege hun leeftijd kunnen zij niet vervolgd worden.

Thornberg noemde het geweld eerder al ‘volkomen verwerpelijk’, maar benadrukte dat Zweden een democratische samenleving is met als een van de belangrijkste taken van de politie ‘ervoor zorgen dat mensen hun grondwettelijk beschermde recht op demonstreren en meningsuiting kunnen uitoefen.’ Hij legde uit dat de politie niet kiest wie dat recht heeft, maar altijd moet ingrijpen als er strafbare feiten plaatsvinden. “Alleen in uitzonderlijke gevallen mag de politie toestemming (voor demonstraties) weigeren.”

Parallelle werelden

Zweden-deskundige Petra Broomans van de Rijksuniversiteit Groningen is allerminst verbaasd over de link met criminele bendes bij het geweld: “Zweden kent al geruime tijd een alarmerende situatie door het bestaan van parallelle werelden met eigen normen en waarden in de samenleving.”

Een belangrijke oorzaak is volgens haar het falen van de immigratiepolitiek. “Veel jonge Zweden met een migratieachtergrond hebben geen plek in de samenleving, zijn werkloos, gaan de straat op en worden de criminaliteit ingezogen. De bendes hebben door hun onderlinge oorlogen, waarbij doden vallen, nu meer invloed dan voordien,” vervolgt Broomans.

Dat het geweld zich tegen de politie keerde, vloeit volgens haar ook voort uit het jarenlang ‘behoorlijk’ etnisch profileren. “Onder de relschoppers waren veel jongeren met een migratieachtergrond. Hetzelfde geldt voor de bendeleden.”

Mislukte dialoog

Dat de extreemrechtse Paludan aan de basis lag van het geweld, wijt Broomans aan een mislukte dialoog. De politie legde moslims in voorsteden en moskeeën uit dat het verbranden van korans niet gezien moet worden als een hetze tegen hun bevolkingsgroep, zegt ze. “Die boodschap is niet overgekomen. Ook veel niet-moslims vinden het verbranden verwerpelijk, maar de vrijheid van meningsuiting gaat in Zweden boven alles. Bij een grote kans op geweld kan een bijeenkomst worden verplaatst naar een beter te beschermen plek.”

Dat laatste gebeurde zaterdag: Paludans evenement in Landskrona werd vanwege geblokkeerde wegen en in brand gestoken auto’s en banden verplaatst naar Malmö.

De Zweedse politiek wacht volgens Broomans een zware klus. “In Zweden gaat het altijd over harmonie. Ergens door praten uitkomen. Maar het vinden van een consensus is in dit geval uiterst lastig.”

Rasmus Paludan zou maandag zijn teruggekeerd naar Denemarken. Zijn partij Stram Kurs nam daar in 2019 deel aan de verkiezingen maar bleef met 1,8 procent van de stemmen onder de kiesdrempel van 2 procent.

Meer over