PlusAchtergrond

Zo gaat dat in China: hier zijn de boerenakkers een skiresort voor de winterspelen geworden

De skipiste van Chongli. Beeld VCG via Getty Images
De skipiste van Chongli.Beeld VCG via Getty Images

In het Chinese skigebied Chongli verruilden de boeren hun schoffel voor een bouwvakkershelm. De aankomende Olympische Winterspelen trokken hen uit de armoede.

Het Parool

Ze wilde nooit voor een baas werken, vertelt Zhang Lixin. Maar haar telefoonwinkel leverde nauwelijks geld op, en terug naar de armoedige boerderij van haar ouders wilde ze niet. Toen kwam zes jaar geleden het bericht dat Peking de Olympische Winterspelen van 2022 mocht organiseren, en dat veranderde alles. In een keurig mantelpakje, met halflang haar, verwelkomt ze gasten in het restaurant van een van de grootste skiresorts in Chongli. “Werken voor een baas is zo gek nog niet,” lacht ze. Haar man komt af en toe helpen in de keuken. Met hun nieuwe banen kan het stel hun kinderen onderhouden. Op haar telefoon laat Zhang foto’s zien van de tekeningen die haar creatieve 9-jarige dochter maakt.

Ze zijn niet de enige inwoner van Chongli die nieuw werk vond. De boeren dragen nu een helm. Ze slepen met kabels, draaien schroeven aan en worden in hoogwerkers opgetild. Hadden ze voorheen de grootste moeite om de eindjes aan elkaar te knopen, sinds 2019 is hier officieel de armoede uitgeroeid, juichte de Chinese staatspers.

Overal in het gebied rijden graafmachines af en aan, worden landweggetjes verhard, en steken draden en pijpen uit de grond voor leidingwerk. In een toekomstig olympisch centrum halen de arbeiders hun lunch bij lokale ondernemers die warme maaltijden aanvoeren in grote bakken van piepschuim. De buitenkant van de speelse gebouwen staat er al, her en der worden glasplaten en andere gevelbekleding omhoog getakeld. Op het middenplein bij het station nemen olympische kampioenen straks hun medailles in ontvangst. Op vijf minuten lopen ligt het olympisch dorp klaar om de atleten te verwelkomen. Met twee lagen dubbelglas om de kou van de bergen buiten te houden, doen de gebouwen gezellig aan. Op een smaakvolle stoel hier en daar na zijn de huizen nog niet ingericht.

Betegelde boulevard

Daar is nog iets minder dan honderd dagen de tijd voor, want het olympisch feest begint op 4 februari in Peking. In 2008 waren daar ook al de Zomerspelen. Nu flaneren bezoekers langs de brede betegelde boulevard in het olympisch park in het noorden van de stad. Het is er fijn skeeleren of hardlopen. Een meisje in een roze trui trekt een sprintje, een vader racet met zijn zoon naar een lampenmast en een groepje toeristen houdt Chinese vlaggetjes op als ze voor een foto poseren.

Uit het Vogelnest schallen Barbra Streisand en Celine Dion. Er wordt gewerkt. De Zomerspelen werden in dit iconische stadion geopend, en het zal ook tijdens de Winterspelen een rol spelen. Net als het ‘IJsblokje’ en het Wukesongstadion trouwens, waar destijds werd gezwommen en gebasketbald, en waar komende winter wordt geschaatst. Dat vergt wat opknapwerk, want de kolossen staan te verstoffen langs de boulevard. In China worden gebouwen niet neergezet om na veertien jaar nog steeds mooi te zijn.

Voor de andere locaties van de Winterspelen kunnen bezoekers de gloednieuwe hogesnelheidslijn nemen. Het is een uurtje naar het wintersportstadje Zhangjiakou, dat strak in de verf ligt te schitteren in de zon. Het had alle faciliteiten al voor een toestroom aan toeristen en sporters. Maar echte sneeuw valt boven in de bergen van Chongli. De Olympische Spelen vereisten een uitbreiding van de skipistes en de bouw van faciliteiten waar de atleten kunnen slapen, ontspannen en trainen.

Aannemer Yao Tao had nog nooit zoveel werk, vertelt hij tijdens zijn pauze in het olympisch centrum in aanbouw. De klusjes die hij rondom Peking aannam, haalden het niet bij de maandenlange bouwmania die hier plaatsvindt. “Hoe meer werk, hoe meer ik verdien,” is zijn motto. En er veranderde meer, de afgelopen jaren. “De bergen zijn groener geworden,” merkt hij op.

Langs de wegen door het gebied zijn arbeiders bezig dennenbomen te planten. Het is een deel van de dertigduizend bomen die de organisatie beloofde te planten om de schade te compenseren die de Spelen het milieu toebrengen. China belooft de Spelen energiezuinig te maken, en doet aan alle kanten haar best om verantwoord met de omgeving om te gaan, maar het valt niet te ontkennen dat de schade aanzienlijk is.

Natuurgebied

Neem alleen al de aanleg van de hoge piste. Aan de rand van het Xiaohaituogebergte kronkelt een bijzonder bouwwerk omhoog. Het is de locatie voor skischansspringen, skeleton en rodelen. De skipistes in Chongli waren niet hoog genoeg, en dus week de organisatie uit naar de Xiaohaituobergen in natuurgebied Songshan. Kritiek dat dit de biodiversiteit aantast, werd van sociale media geschrapt en de grens van het natuurgebied werd gevoeglijk verlegd.

De Chinese autoriteiten geven geen antwoord op vragen om informatie of interviews. Ter plekke gaan kijken is de enige mogelijkheid om iets van de voorbereidingen te zien. Maar zowel in Chongli als in het natuurgebied waar de nieuwe hoge pistes zijn gebouwd, zijn de wegen afgesloten. Omdat er bezoek is van hoge provincieambtenaren, beweert de agent in Chongli – omdat er geoefend wordt, zegt zijn collega in Yanqing.

Achter de bergkam test de Nederlandse skeletonster Kimberley Bos inderdaad al een paar weken de baan. Die is prima in orde, vertelt ze aan de telefoon. De trainingen en wedstrijden zijn een oefening voor het echte werk in februari. Niet alleen moeten atleten als Bos ijsbanen en pistes leren kennen, de Chinese autoriteiten oefenen op de uitdaging om het evenement door te laten gaan, en tóch corona buiten de deur te houden. De epidemie werd hier namelijk al dik een jaar geleden onder controle gebracht en Peking doet alles om nieuwe uitbraken te voorkomen. China accepteert geen enkele coronabesmetting, maar in het buitenland is dat wel anders. “Het lijkt soms wel alsof mensen en beetje bang voor me zijn,” merkt Bos op.

Anders dan in Tokio deze zomer mag er dit keer wel publiek bij de Spelen zijn, maar dan alleen mensen die al in China zijn. Aan welke voorwaarden zij moeten voldoen, is nog niet duidelijk. Inmiddels kent het land een vaccinatiegraad van 75 procent, en is begonnen met het uitdelen van een extra, derde dosis.

Wintersportindustrie

De atleten – die zonder vaccinatie niet mee mogen doen – zal weinig vrijheid gegund zijn. Ze gaan rechtstreeks van het vliegveld naar hun hotel, en worden met speciale bussen van en naar de wedstrijdlocaties gebracht. “Op ons verzoek mochten we op onze vrije dag naar de Chinese Muur. We werden ernaartoe gebracht, konden de Muur vanuit de bus bekijken en zijn toen weer teruggereden,” vertelt Bos. Als ze al Chinezen ziet, dan zijn die meestal ingepakt in allesbedekkende pakken. “Aan de woordjes Chinees die ik had geoefend, heb ik weinig gehad.”

Voor de Spelen aan Peking werden toegekend, had het bescheiden wintersportgebied geen hoge skipistes of bobsleebanen, en aan skeleton en rodelen werd eigenlijk niet gedaan. De Chinese regering zag de komst van de Winterspelen als een mooie gelegenheid om de wintersportindustrie uit te breiden. Tot 2025 geeft ze er een biljoen yuan (135 miljard euro) aan uit.

Inmiddels hebben dertigduizend van Chongli’s 126 duizend inwoners een baan gevonden in de ski-industrie. Officieel is het gebied niet armlastig meer. Wat gebeurt er als de olympische karavaan weer wegtrekt? De toeristen zullen blijven komen, gelooft restaurantmanager Zhang Lixin. “Natuurlijk, want we zijn zo’n groot skiresort. Maar ik verwacht niet dat we net zo populair blijven als nu door de Olympische Spelen.”

Dat weet Wang Zhen zo net nog niet. De grijzende vijftiger werkt aan het olympisch dorp van Chongli namens een investeringsbedrijf. De meeste gebouwen zijn van de staat, maar sommige worden verkocht, en Wang ziet mogelijkheden. “Misschien kan er een toeristendorp komen. Het sneeuwt hier stevig in de winter. ’s Nachts vriest het nu, dus de sneeuw zal binnenkort wel komen.”

Toch kan het de meeste mensen weinig schelen dat de Winterspelen van 2022 hier zijn. Op de vraag of ze gaan kijken naar een wedstrijd, heeft iedereen wel een smoesje. Zhang heeft het te druk op haar werk, denkt ze. Een boerin die appels verkoopt op de markt vreest dat ze dan nét op de kleinkinderen moet passen en een ander heeft gehoord dat er geen publiek welkom is. Het eerlijkst is de drukke onderaannemer Yao Tao die denkt dat hij tegen die tijd te moe is om nog naar een sportwedstrijd te gaan. Lachend: “Ik relax dan liever.”