Nieuws

Zelfs uitgedunde ‘update’ verzwakt positie Britse premier Boris Johnson

Premier Boris Johnson heeft zich onder veel misbaar van parlementsleden in het Lagerhuis verdedigd tegen de voorlopige conclusies in het rapport over lockdownfeesten in en rondom zijn kantoor.

Geert Langendorff
De Britse premier Boris Johnson verlaat 10 Downing Street. Beeld EPA
De Britse premier Boris Johnson verlaat 10 Downing Street.Beeld EPA

Met een rood aangelopen gezicht weigerde Ian Blackford aan het verzoek van de voorzitter van het Lagerhuis te voldoen om een belediging aan het adres van premier Boris Johnson in te trekken. “Het is niet mijn schuld dat hij niet kan worden vertrouwd,” sneerde de fractieleider van de Schotse SNP. De uitbarsting maandag, gevolgd door een vertrek uit de zaal, toonde de breed gedragen frustratie over de reactie van Johnson over de bevindingen over de lockdownfeesten.

Zonder de hand in eigen boezem te steken gaf hij een statement over het onderzoek van topambtenaar Sue Gray. Johnson bood zijn verontschuldigingen aan voor ‘dingen die niet goed gingen’, maar nam geen persoonlijke verantwoordelijkheid. In plaats daarvan gaf hij aan 10 Downing Street te reorganiseren en lering te zullen trekken uit het rapport. “Ik snap het en ik breng de boel op orde,” stelde Johnson.

De langverwachte publicatie van Gray vormde op voorhand geen stok om de premier mee te slaan. Vorige week besloot de London Metropolitan Police ineens onderzoek te doen naar twaalf van de zestien bijeenkomsten waarbij de coronaregels mogelijk zijn geschonden. Hoofdcommissaris Cressida Dick droeg Gray op om passages over deze specifieke feesten in haar rapport buiten beschouwing te laten.

Excessief alcoholgebruik

Het ‘rapport’ was zodoende niet meer dan een ‘update’ waarin Gray specifieke schendingen en details achterwege liet. In het uitgedunde document schetste ze niettemin de contouren van een lastig houdbare situatie. Kwalificaties als ‘excessief alcoholgebruik’, ‘falend leiderschap’, het gebruik van de tuin ‘zonder duidelijke toestemming’ en evenementen waarbij ‘de situatie in het land achteloos werd vergeten’, sloegen hard in.

Partijgenoot Andrew Mitchell zegde na het enigszins triomfantelijke optreden van Johnson het vertrouwen in hem op. “Hij geniet niet langer mijn steun,” zei de parlementariër die hem dertig jaar bijstond. Voormalig premier Theresa May haalde ook flink naar haar voorganger uit. Brak Johnson, zo vroeg ze op luide toon, nu zelf de regels of niet? Johnson verwees haar minzaam naar het nog te verschijnen politierapport.

Het optreden van de ‘London Met’ mag door leden van Labour openlijk als een truc worden beschouwd om Johnson uit de wind te houden, de werkelijkheid steekt minder simpel in elkaar. Kort voor het statement van Johnson gaf Commander Catherine Roper aan een stapel aanvullend bewijsmateriaal te hebben bemachtigd. “Meer dan 500 documenten en ruim 300 foto’s,” vertelde ze aan verslaggevers.

Donderwolk

Het onderzoek van de politie krijgt daarmee langzaam de gestalte van een donderwolk boven het hoofd van Johnson. Onder een vergrootglas liggen onder meer twee feesten waarbij hij zelf aanwezig was, en een fuif in zijn flat, gelegen naast 10 Downing Street. Als Johnson door de politie schuldig wordt bevonden aan het breken van zijn eigen regels, volstaat het ontslaan van medewerkers niet meer om zich vrij te pleiten.

Als het aan een aanzienlijk deel van zijn fractieleden ligt, komt het niet zo ver. Volgens Britse media hebben rond de 35 Conservatieve parlementsleden al opgeroepen tot het wegsturen van de premier. Zodra 54 brieven op het bureau van de voorzitter van het zogenaamde 1922 Committee liggen, volgt een motie van wantrouwen. Getuige de broeierige sfeer in het paleis van Westminster kan deze drempelwaarde zomaar worden gehaald.

Het kabinet, in het VK een omvangrijk apparaat, valt hem nog niet openlijk af. Al lieten velen op de gangen doorschemeren de uitkomst van het politieonderzoek uiterst serieus te gaan nemen. Bovendien schuilen er om de hoek nog meer schandalen. Voormalig adviseur Dominic Cummings, gezien als het lek achter een deel van de onthullingen, heeft gezworen Johnson uit zijn functie te ontzetten.

Opvolging

Achter de schermen trappelen enkele voorname toppolitici om Johnson eventueel op te gaan volgen. Minister Rishi Sunak van Financiën geldt voor de Britten als de man die hen door de coronacrisis heeft geholpen. Gevraagd naar zijn mening over de positie van Johnson brak hij demonstratief een interview af. Minister Liz Truss van Buitenlandse Zaken verbergt evenmin haar ambitie. Als een moderne Margaret Thatcher wil ze het VK gaan leiden.

Het tweetal geldt ondanks hun populariteit (nog) niet als stemmenmagneten. Johnson gebruikt dit manco om langer aan te blijven. Steeds meer mensen binnen zijn partij willen van hem af, maar bij een gebrek aan volwaardige opvolgers, verwacht hij dat een afzetting kan worden voorkomen. De publicatie van het ‘halve rapport’ toonde aan dat hij zich hierin wel eens lelijk kan vergissen. De wil om te buigen voor zijn ‘falende leiderschap’ verbrokkelt zienderogen.

Meer over