PlusExclusief

Zelenski vindt geen gehoor bij Afrikaanse Unie: slechts 4 van de 55 lidstaten komen opdagen

De oorlog in Oekraïne stort meerdere Afrikaanse landen in een acute hongercrises. De Afrikaanse Unie weigert daarom partij te kiezen. Liever ziet het dat Rusland en Oekraïne vredesbesprekingen openen. Bij een (virtuele) videoconferentie van de Oekraïense president Zelenski waren maar vier landen aanwezig.

Erik van Zwam
Een vrouw verkoopt meel in Mogadishu, Somalië. Voedselprijzen stijgen snel door de oorlog in Oekraïne. Beeld AP
Een vrouw verkoopt meel in Mogadishu, Somalië. Voedselprijzen stijgen snel door de oorlog in Oekraïne.Beeld AP

De oorlog in Oekraïne is een oorlog van witten tegen witten, waar zwart Afrika alleen maar de dupe van wordt: graan en mest bereiken het Afrikaanse continent niet meer, of minder makkelijk. Vele miljoenen Afrikanen dreigen daardoor te verhongeren. Rusland, Oekraïne en het Westen moeten het conflict vreedzaam oplossen door met elkaar te praten, vinden veel Afrikaanse landen.

Die landen willen geen partij kiezen en onderdeel worden van dit geopolitieke conflict. Dus kreeg president Vlodomir Zelenski van Oekraïne de deksel op zijn neus. Hij maakte de afgelopen maanden virtueel een ronde langs Europese regeringen om (militaire) steun te vragen en zijn optredens maakten in de westelijke hoofdsteden veel indruk.

Al die tijd poogde hij ook de Afrikaanse staatshoofden toe te spreken om ze aan zijn zijde te krijgen. De Afrikaanse Unie hield maandenlang de boot af.

Eindelijk was het zover

Afgelopen maandag was het dan toch zover. Er werd weinig ruchtbaarheid aan gegeven. Zelenski sprak, achter gesloten deuren, in een videoconferentie de staatshoofden van Afrika toe. Naar zijn tien minuten durende speech, waarbij hij wees op het koloniale verleden van Afrika en hoe Rusland nu Oekraïne probeert te kolonialiseren, luisterden slechts vier staatshoofden van de 55 lidstaten van de Afrikaanse Unie.

De rest was niet komen opdagen – en dat is een veelzeggend signaal.

Natuurlijk was het hoofd van de Afrikaanse Unie, de president van Senegal Macky Sall, aanwezig, plus de leiders van Ivoorkust en Congo-Brazzaville. En dan was de leider van de Libische presidentiële raad, Mohamed al-Menfi aangeschoven, al wordt diens regering wereldwijd maar deels erkend.

Het was een dramatische afgang voor Zelenski. Drie maanden terug stemden nog 28 van de 54 Afrikaanse landen (die zitting hebben in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties) in met een resolutie die Rusland opriep de invasie in Oekraïne onmiddellijk te staken. Inmiddels ligt dat dus anders. Niet dat alle Afrikaanse landen nu pro-Rusland zijn in dit conflict, maar ze zijn ook niet pro-Oekraïne. Afrika wil grosso modo neutraal blijven en wil dat er vredesonderhandelingen komen.

Historische banden met Rusland

Bovendien is een deel van de Afrikaanse landen Moskou nog erkentelijk voor de eerdere (sovjet)steun aan onafhankelijkheidsbewegingen, zoals het ANC van de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa. Hetzelfde geldt voor de regeringen van Mozambique, Angola en Zimbabwe.

Het continent heeft niks te winnen bij de oorlog in Oekraïne, die het beschouwt als een oorlog tussen het Westen en Rusland om de invloedssfeer en de grondstoffen in Europa. Afrika betaalt echter wel een hoge prijs voor deze oorlog. De helft van de Afrikaanse landen is voor een belangrijk deel van hun voedselvoorziening afhankelijk van graan uit Oekraïne en Rusland.

Hetzelfde geldt voor kunstmest om zelf groente, mais en graan te telen. Door de aanhoudende droogte en het uitblijven van graanimporten lijden miljoenen mensen honger in de Sahel en de Hoorn van Afrika.

De voorzitter van de Afrikaanse Unie, de eerdergenoemde Macky Sall, reisde begin juni af naar het Russische Sotsji om te praten met Vladimir Poetin. Salls boodschap was: geef de voorraden graan en mest vrij en stop met de blokkades van havens.

Vooralsnog was die missie geen succes. Afrikaanse landen vrezen dat er veel meer mensen omkomen van de honger in Afrika, mede door deze oorlog, dan er oorlogsslachtoffers zullen vallen in Oekraïne en Rusland.

Meer over