Zelenski beschuldigt Rusland van ‘nucleaire chantage, van ons land en de gehele vrije wereld’

De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft Rusland beschuldigd van ‘nucleaire chantage’. De Russen beschieten vanuit de bezette kerncentrale in de zuidoostelijke regio Zaporizja omliggende Oekraïense steden. ‘Ze intimideren de Oekraïners die er wonen op extreem cynische wijze.’

Het Parool
FILE - A Russian serviceman stands guard in an area of the Zaporizhzhia Nuclear Power Station in territory under Russian military control, southeastern Ukraine, on May 1, 2022. The Zaporizhzhia plant is in southern Ukraine, near the town of Enerhodar on the banks of the Dnieper River. It is one of the 10 biggest nuclear plants in the world. Russia and Ukraine have accused each other of shelling Europe's largest nuclear power plant, stoking international fears of a catastrophe on the continent.  This photo was taken during a trip organized by the Russian Ministry of Defense. (AP Photo, File) Beeld AP
FILE - A Russian serviceman stands guard in an area of the Zaporizhzhia Nuclear Power Station in territory under Russian military control, southeastern Ukraine, on May 1, 2022. The Zaporizhzhia plant is in southern Ukraine, near the town of Enerhodar on the banks of the Dnieper River. It is one of the 10 biggest nuclear plants in the world. Russia and Ukraine have accused each other of shelling Europe's largest nuclear power plant, stoking international fears of a catastrophe on the continent. This photo was taken during a trip organized by the Russian Ministry of Defense. (AP Photo, File)Beeld AP

Zelenski uitte de beschuldigingen zaterdagavond in een video die hij onder meer via zijn Facebookpagina verspreidde. Volgens de president verschuilen de Russen zich op en achter het terrein van de kerncentrale, de grootste van Europa. Vanuit die beschutte positie beschieten ze omliggende steden als Nikopol en Marhanets, aan de andere kant van de rivier.

Met de ‘voortdurende provocaties’ worden ‘ons land en de gehele vrije wereld gechanteerd door Rusland’, aldus Zelenski. “Als Rusland daarmee iets denkt te bereiken, zien ze dat verkeerd. Het zal alleen maar meer internationale samenwerking tegen terreur opleveren.”

De nucleaire installatie ligt aan de Dnjepr in het zuidoosten van Oekraïne. Russische troepen bezetten het terrein in maart. Sindsdien beschuldigt Oekraïne Rusland ervan de centrale te gebruiken als wapenopslag en een plek waarvandaan raketten op Oekraïense doelen worden afgeschoten.

Vrees voor nucleair incident

“De bezetters brengen daar hun machines heen, inclusief raketsystemen,” zei Pedro Kotin, hoofd van het Oekraïense staatsenergiebedrijf Energoatom een maand geleden al eens. De situatie ter plaatse zou volgens hem ‘extreem gespannen’ zijn. Zo’n vijfhonderd Russische soldaten zouden de controle hebben over het terrein. De centrale zou wel nog bediend worden door Oekraïens personeel.

De Russen op hun beurt beschuldigen Oekraïense milities en troepen van het beschieten van de centrale om Moskou er de schuld van te geven. De beschuldigingen van beide kampen kunnen niet onafhankelijk worden geverifieerd.

Feit is dat er rondom de kerncentrale al langere tijd geschoten en gevochten wordt. Bij eerdere gevechten werden hoogspanningskabels geraakt, waardoor brand uitbrak op het terrein van het complex. Delen van het complex raakten zwaar beschadigd, zei Energoatom toen. Een reactor moest worden gesloten, maar er kwam geen radioactieve straling vrij.

Internationaal zijn er grote zorgen over een mogelijk nucleair incident. Ondanks de gevechten in de regio proberen experts van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) al weken toegang te krijgen tot de kerncentrale. Zij baseren zich vooralsnog op informatie die door Rusland en Oekraïne wordt verstrekt.

Aanvallen met raketwerpers

Experts van het IAEA beweerden afgelopen week in een voorlopig rapport dat er op dit moment ‘geen onmiddellijke bedreiging’ is voor de veiligheid van de kerncentrale. “Dit kan echter elk moment veranderen,” zei IAEA-hoofd Rafael Grossi tijdens een speciale zitting van de VN-Veiligheidsraad over de situatie in Zaporizja.

De internationale gemeenschap riep Rusland opnieuw op de centrale te verlaten. Een paar uur voor die vergadering werd de kerncentrale volgens een Russische functionaris in Oekraïne aangevallen met zware artillerie en raketwerpers.

In zijn video steekt Zelenski de inwoners van de omliggende steden en dorpen een hart onder de riem, en waarschuwt hij de Russen. “Elke Russische soldaat die vanaf het terrein van de kerncentrale beschietingen uitvoert, of die dat doet vanuit de dekking van de centrale, moet begrijpen dat hij een speciaal doelwit wordt. Voor onze inlichtingendiensten, special forces en ons leger.”

‘Russen in problemen bij Cherson’

Volgens Oekraïne komen de Russische bezetters steeds meer in de problemen bij Cherson, een grote stad in het zuiden die de Russen konden veroveren door de rivier Dnjepr over te steken. Inmiddels zijn alle bruggen daar door de Oekraïense strijdkrachten beschadigd.

De Russen zijn als reactie hun commandocentra uit de stad naar de overkant van de rivier aan het verplaatsen, aldus Oekraïne. De Russen kunnen zich dan makkelijker terugtrekken in bezet gebied, mocht dat nodig zijn. De bruggen zijn nog wel te voet te gebruiken, maar de Russen zijn vooral aangewezen op pontons, melden Oekraïense autoriteiten.

Cherson is een van de weinige plaatsen die de Russen ten westen van de rivier de Dnjepr, die midden door Oekraïne stroomt, hebben veroverd. In de stad zouden zich nog ongeveer 20.000 Russische militairen bevinden. De Russen namen Cherson vrij snel in na de invasie bijna zes maanden geleden.