Liz Cheney, in het midden, bij een hoorzitting van de onderzoekscommissie, afgelopen donderdag.

PlusProfiel

Wie is Liz Cheney, de Republikein die door Trump wordt gehaat (en gevreesd)?

Liz Cheney, in het midden, bij een hoorzitting van de onderzoekscommissie, afgelopen donderdag.Beeld AP

Liz Cheney werd het gezicht van de Amerikaanse commissie die de Capitoolbestorming onderzoekt. Het leverde de Republikeinse afgevaardigde fans op bij de Democraten, maar binnen haar eigen partij ligt ze onder vuur.

Karlijn van Houwelingen

Ze werd getipt als potentiële fractievoorzitter, als vicepresident in de dop of zelfs als eerste vrouwelijke president van de VS. Maar dankzij haar nieuwe rol als interne luis in de pels van Donald Trump dreigt Liz Cheney (55), de dochter van voormalige vicepresident Dick Cheney, binnenkort haar zetel in het Huis van Afgevaardigden te verliezen.

Dat heeft alles te maken met haar vicevoorzitterschap van de onderzoekscommissie die onderzoek doet naar de Capitoolbestorming, vorig jaar januari. De afgelopen weken werden in openbare hoorzittingen bewijzen gepresenteerd voor de conclusie dat Donald Trump heel bewust probeerde aan de macht te blijven, terwijl hij de verkiezingen had verloren. Vorige week donderdag was de voorlopig laatste hoorzitting, na de zomer worden nieuwe sessies ingelast.

Het was Liz Cheney die de afgelopen weken belastend materiaal presenteerde over mogelijke pogingen van Trump om getuigen te beïnvloeden. Het was Cheney die een van de belangrijkste getuigen ondervroeg: stafmedewerker Cassidy Hutchinson, de vrouw die onder ede verklaarde dat Trump wist van wapens in de menigte die hij naar het Capitool had geroepen.

Cheney is ook volgens Trump zelf het commissielid van wie hij het meest te vrezen heeft. “Op basis van wat ik heb gehoord, is ze erger dan welke Democraat dan ook,” zei Trump tegen de krant The Washington Post in een gesprek waarin hij haar ‘gestoorde gek’ noemde.

Cheney heeft één doel

De Republikeinse partijtop weigerde mee te werken aan de onderzoekscommissie waarin Trumps bondgenoten niet welkom waren. Cheney brak met de partij en nam toch de rol van vicevoorzitter op zich. Ze heeft daarbij één doel, heeft ze gezegd: voorkomen dat Donald Trump ooit nog in de buurt van de Oval Office komt. En als dat behalve de verkiezingsvooruitzichten van Trump ook haar eigen politieke carrière om zeep helpt, dan neemt ze dat voor lief.

“We moeten kiezen. De Republikeinse Partij kan niet loyaal zijn aan zowel Donald Trump als de Grondwet,” zei Cheney vorige maand in een speech ter nagedachtenis aan Ronald Reagan. De VS staat aan de rand van de democratische afgrond, schetste ze. En als moeder – Cheney heeft vijf kinderen – is ze vastbesloten ervoor te zorgen dat haar kinderen en hun kinderen ‘blijven leven in een Amerika waar de vreedzame overdracht van de macht gegarandeerd is’.

De familie Cheney uit Wyoming heeft nationaal en internationaal naam gemaakt – vader Dick gold tussen 2001 tot 2009 als machtigste vicepresident in de Amerikaanse geschiedenis en als architect van de invasie in Irak. Dochter Liz werkte uitvoerig met hem samen en hielp hem zijn memoires te schrijven. Als meisje ging ze al mee flyeren. ‘Liz toonde formidabele politieke vaardigheden, drukte iedereen buttons en brochures in handen,’ schreef haar vader later. Nu is pa Cheney zijn dochters belangrijkste adviseur: ze belt hem elke dag.

Staat van cowboys en kolenmijnen

Op 16 augustus moet Liz Cheney het in Republikeinse voorverkiezingen opnemen tegen een uitdager uit haar eigen partij: Harriet Hageman, voormalig criticus van Trump, nu zijn protegé. Die voorverkiezing, waarin de politieke toekomst van de familie Cheney wordt bepaald, maakt de dunstbevolkte staat van de VS plots een politieke hotspot.

In Wyoming wonen nog geen 600.000 mensen. Het is een conservatieve staat van cowboys en kolenmijnen. Veel bewoners kijken argwanend naar de overheid in Washington, Democraten zijn er een bedreigde soort. Donald Trump kreeg er bij de laatste presidentsverkiezingen 70 procent van de stemmen, wat Wyoming tot de meest Trumpiaanse regio van Amerika maakt. De hoorzittingen over de Capitoolbestorming helpen Hageman, denkt zij, om Cheney uit het Congres te werken.

Presidentiële ambities heeft Liz Cheney overigens nog steeds – ooit zal ze zich wellicht kandidaat stellen, zei ze vorig jaar. En dan zou haar rol in hoorzittingen over de Capitoolbestorming weleens in haar voordeel kunnen uitpakken.

Fans uit onverwachte hoek

Want de voormalige rijzende ster van conservatief Amerika heeft sinds de hoorzittingen plots een schare fans uit onverwachte hoek: linkse landgenoten. Hoewel ze slecht uit steekproeven onder kiezers in Wyoming komt, stroomt Cheneys campagnekas nu vol omdat donateurs van ver, onder wie ook veel Democraten, haar kruistocht tegen Trumps autocratische fantasieën willen steunen.

Die Democraten zijn nogal ongewone bondgenoten voor een conservatief als Cheney. Zij vond president Obama destijds ‘de meest radicale man ooit in de Oval Office’, is prowapens, antiabortus en was lang tegen het homohuwelijk, tot woede van haar lesbische zus. Ze stemde in meer dan 90 procent van de gevallen vóór de plannen van president Trump. Ze wilde dat hij aanbleef toen Trump te maken kreeg met een afzettingsprocedure en stemde ook in 2020 nog op hem.

“Ik was pro-Trump en ik ben trots op het beleid van de regering-Trump,” zei ze in het voorjaar. “Maar hij heeft een grens overschreden die je nooit mag overschrijden.”

Meer over