PlusAnalyse

Westen wil Rusland met sancties en nieuwe wapenleveranties op de knieën krijgen

Premier Rutte (links) schudt de hand van de Amerikaanse president Joe Biden tijdens de Navo-top op donderdag 24 maart.  Beeld AFP
Premier Rutte (links) schudt de hand van de Amerikaanse president Joe Biden tijdens de Navo-top op donderdag 24 maart.Beeld AFP

Het Westen is vastbesloten Rusland op twee sporen verder in de tang te nemen. De Navo en de afzonderlijke lidstaten doen dat door nieuwe wapenleveranties aan Oekraïne. De Europese Unie wil de vier toch al zware sanctiepakketten verder uitbouwen.

Frans Boogaard

Leiders van de 30 Navo-landen en de 27 EU-lidstaten getuigden donderdag van de grote eensgezindheid waarmee ze sinds vijf weken besluiten nemen. Het is iets waarvoor je de Russische president Vladimir Poetin haast een standbeeld zou geven. “Hij heeft ons samengebracht,” aldus premier Rutte tussen twee toppen door.

Poetins militaire geweld tegen Oekraïne is zeer contraproductief geweest, zo bleek uit de opsomming van de premier. Veel van wat de Russische leider juist niet wilde, gebeurt nu; sterk groeiende defensieuitgaven bij Navo-landen die daartoe eerder maar mondjesmaat bereid waren, een ongeziene en jaren blijvende troepenmacht langs de Navo-oostgrens, nooit geziene sancties die Rusland stevig pijn beginnen te doen, leveranties van (zware) wapens aan Oekraïne én neutrale landen als Finland en Zweden die plotseling een Navo-lidmaatschap overwegen.

Rutte had er de politieke toenadering tussen Oekraïne en het Westen nog bij kunnen noemen. President Zelenski van Oekraïne sprak per video zowel de Navo- als de EU-leiders toe, hij belt dagelijks met Europese staats- en regeringsleiders en hijzelf en zijn ministers nemen met soms door luchtalarm verstoorde videoverbindingen bijna dagelijks deel aan parlements- en ministerraadsvergaderingen in Brussel.

Twee keer kon Zelenski gisteren de Amerikaanse president Joe Biden toespreken, iets waarvan Poetin al sinds zijn militaire inval enkel kan dromen. En hij hoeft maar met zijn vingers te knippen of er komen nieuwe wapens, munitie, brandstof, geld en humanitaire hulp.

Massavernietigingswapens

De Navo besloot zowel de eigen lidstaten als Oekraïne uit voorzorg te bewapenen tegen een Russische aanval met massavernietigingswapens. Navo-topman Jens Stoltenberg bleef ook na de top vaag over zijn precieze aanwijzingen dat Rusland inzet van chemische, biologische, radiologische of kernwapens zou overwegen. Net als een dag eerder wees hij op de Russische retoriek, de pogingen een voorwendsel te vinden (door Oekraïne van het bezit van dit soort wapens te betichten) en het feit dat Rusland ze al eerder heeft gebruikt.

Al zeker twee maanden is het strategie bij de Navo om informatie over Russische plannen ongebruikelijk snel op straat te gooien in de hoop daarmee die plannen te verijdelen. Anonieme Navo-bronnen zeggen dat dit ook al een paar maal is gelukt, ‘alleen met de invasie niet’. En evenmin met de zware bombardementen op burgers en burgerdoelen daarna, toen de Russische invasie minder snel liep dan men in Moskou had verwacht.

Nieuwe sancties

De Navo besloot zoals verwacht haar troepenmacht aan de oostgrens verder uit te bouwen, met onder meer nieuwe battlegroups in Bulgarije, Roemenië, Hongarije en Slowakije en Nederlandse eenheden behalve in Litouwen ook in Roemenië en Slowakije. Daarmee loopt er een halve ring van de Baltische tot de Zwarte zee. Niet één Navo-militair gaat Oekraïne zelf in. Dat leidt, zoals Stoltenberg bijna dagelijks zegt, tot veel te grote risico’s dat de alliantie zelf de oorlog wordt ingezogen, met als gevolg alleen maar (veel) meer slachtoffers en verwoestingen.

Intussen beraadt de EU zich, gepusht door Oost-Europese en afgeremd door andere landen, op nieuwe sancties. Steeds vaker gaat het over gas en olie, met als complicerende factor dat de afhankelijkheid per lidstaat sterk verschilt. “Niet realistisch,” zegt de Oostenrijkse kanselier Karl Nehammer, die claimt mede namens Bulgarije, Tsjechië, Slowakije en Hongarije te spreken.

“Energie is zijn belangrijkste inkomstenbron. We moeten nu stoppen Poetins oorlogsmachine te voeden,” roepen de drie Baltische leiders terug. Alexander De Croo (België): “Sancties moeten daar meer effect hebben dan hier, we zijn niet in oorlog met onszelf. Maar stap voor stap gaan we verder, eind dit jaar zal de invoer al met twee derde verminderd zijn. Dat heeft een grote impact op de Russische economie en het is onomkeerbaar.”

Meer over