PlusAnalyse

Wat betekent het grootste Amerikaanse klimaatplan ooit voor de rest van de wereld?

De Verenigde Staten gaan ongekende bedragen in het klimaat investeren. En dat is goed nieuws voor de wereld. Het kan zelfs leiden tot een duurzaamheidsrace met rivaal China.

Bob van Huët
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De Verenigde Staten gaan een ongekende 340 miljard dollar (333 miljard euro) investeren om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 40 procent te verminderen. De VS neemt het voortouw om, in de woorden van president Joe Biden, ‘de dringendste economische uitdagingen van vandaag de dag aan te pakken, onze economie de komende decennia te versterken en de VS in staat te stellen wereldleider te zijn op het gebied van hernieuwbare energie.’

Het grootste investeringsplan ooit voor het Amerikaanse klimaat is er dan toch door – na veel geruzie binnen Bidens eigen partij. Een greep uit het pakket: met deze hervorming krijgt elke Amerikaan tot 7.500 dollar aan belastingvoordelen voor de aankoop van een elektrische auto. De installatie van zonnepanelen op het dak wordt voor 30 procent gesubsidieerd. Complete bossen worden onder handen genomen om ze weerbaarder te maken tegen enorme branden. En de meest vervuilende industrieën krijgen forse staatssteun bij de energietransitie. Volgens Biden zullen zijn plannen onder meer banen in eigen land creëren en de energiekosten voor Amerikanen helpen verlagen.

333 miljard euro voor het klimaat is natuurlijk indrukwekkend te noemen, al moet daar wel bij worden vermeld dat het geld dat zo urgent nodig is om de planeet te redden wordt uitgesmeerd over acht jaar. Dat komt neer op 45 miljard euro per jaar voor het klimaat: nog geen 6 procent van de Amerikaanse militaire uitgaven in 2021. Het wetsvoorstel zou ervoor moeten zorgen dat de Amerikaanse CO2-uitstoot in 2030 met 40 procent is afgenomen.

China

“Je kunt erover discussiëren, maar dit een grote stap voor het land dat historisch gezien de grootste CO2-uitstoter ter wereld is,” zegt Paul Verhagen, Amerikakenner en onderzoeker van de technologische rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS). Ter vergelijking: daar waar de VS nu denkt zijn klimaatdoelen te kunnen benaderen, wil China dit decennium nog pieken met CO2-uitstoot en verwacht Peking pas in 2060 klimaatneutraal te zijn. Dat is tien jaar na de meeste ontwikkelde landen.

Hoeveel ton koolstof China tussen nu en dan zal uitstoten, hangt af van een aantal factoren; behalve economische ook politieke. Vorige week meldde China voorlopig niet met de Verenigde Staten te willen praten over de gezamenlijke aanpak van klimaatproblemen, uit boosheid over het omstreden bezoek van Nancy Pelosi, voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, aan het door China geclaimde Taiwan.

India, ook een grote vervuiler, beloofde vorig jaar om het land tegen 2070 klimaatneutraal te maken. Volgens experts een hele klus aangezien dat land aan externe investeringen minstens 12 biljoen euro nodig zou hebben om dat te klaren.

Competitie

“In het algemeen kun je zeggen dat alle landen naar elkaar kijken om er vooral voor te waken dat de andere landen ook genoeg doen. Niemand wil in zijn eentje de kar trekken,” zegt Bart Verheggen, klimaatspecialist van RTL Nieuws en docent aan Amsterdam University College. “Amerika heeft als groot en rijk land en als een van de grootste CO2-uitstoters in de wereld een voorbeeldfunctie. De rest van de wereld kijkt zeker naar wat de drie grote jongens op dit terrein doen: de VS, China en de EU. Op deelaspecten zal het Amerikaanse plan zeker ook van invloed zijn omdat bijvoorbeeld de markt van elektrische auto’s een impuls krijgt.”

Volgens Verhagen draait het klimaatplan van Biden niet alleen om het redden van de planeet, maar zet de VS ook keihard in om ‘de 21ste eeuw te winnen’. “Als de Verenigde Staten dominant zijn met halfgeleiders, AI of kunstmatige intelligentie, quantum computing (waarbij de processor gebruikmaakt van de principes van de kwantummechanica) én met duurzame technologie, dan hebben ze die slag binnen.”

Een groot deel van de oude economie moet uiteindelijk op de schop en dat zijn wereldwijd heel veel banen. Joe Biden wil dat veel van die banen naar Amerikanen gaan en dat niet alles wordt geïmporteerd uit China. De kans bestaat zo dat de Verenigde Staten én China een soort competitie zullen aangaan zoals destijds de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten die beiden als eerste de ruimte wilden veroveren. Een extra reden om door te pakken is dat de VS en China allebei veel te stellen hebben met extreem weer: orkanen, overstromingen, droogte, denkt Verhagen. “Ze weten allebei dat als je nu geen maatregelen neemt, je over twintig, dertig jaar de prijs gaat betalen.”

Gepolitiseerd

Verheggen is blij dat het plan van Biden er op het nippertje doorheen is, ondanks alle mitsen en maren. “Het is belangrijk ook in dat deel van de wereld stappen te zetten. Het gaat daar heel moeizaam, maar dit is een lichtpuntje in een broos proces. In een groot deel van de wereld en van de politiek is het nog niet doorgedrongen. Dat de Republikeinse Partij als een blok tegen dergelijke voorstellen stemt is eigenlijk heel tragisch. Dat dit onderwerp zo gepolariseerd en gepolitiseerd is, is bijzonder jammer.”

Die politisering is ook volstrekt onnodig, als je bedenkt dat CO2-moleculen a-politiek zijn, zegt Verheggen. “Die doen gewoon wat ze doen en dat is warmtestraling vasthouden. Iedereen ondervindt daar de gevolgen van en het maakt niet uit of je republikein of democraat bent. Heftige regenval in een bepaald gebied gaat de republikeinse huizen echt niet overslaan. Het is heel erg jammer dat het probleem zo langs politieke lijnen is gaan lopen.”