PlusAchtergrond

Waar de oorlogszuchtige houding van het Verenigd Koninkrijk tegen Rusland vandaan komt

Geen land in West-Europa dat zo fel van leer trekt tegen Vladimir Poetin als Groot-Brittannië. De Britten staan vooraan met wapenleveranties aan Oekraïne en ook Russische oligarchen pakken ze onverwacht hard aan.

Bob van Huët
Premier Johnson wandelt door Kiev met president Zelenski.  Beeld Brunopress
Premier Johnson wandelt door Kiev met president Zelenski.Beeld Brunopress

Ook zondag knetterde het weer toen minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss de Russische trollen door de mangel haalde. Ze overspoelen ons met nepnieuws over de oorlog in Oekraïne, foeterde Truss – Rusland ontkent dit. De minister had woensdag ook al uitgehaald. Nog meer zware wapens, tanks en vliegtuigen moeten helpen de Russen ‘uit heel Oekraïne te duwen’, dus inclusief de reeds in 2014 geannexeerde gebieden in Donbas en de Krim.

De toon van de Britten naar Moskou is al weken zeer offensief. Zo wordt het bombarderen van olieopslagplaatsen ín Rusland door de Oekraïners door het Britse ministerie van Defensie expliciet als ‘legitiem’ aangemerkt.

Aanvankelijk kon je horen dat de oorlog in Oekraïne als een geluk bij een ongeluk was voor een Britse regering in nood. Vooral Boris Johnson kwam dat goed uit. Hij hoefde zich even niet te verdedigen vanwege zijn misdragingen (feestjes) tijdens de coronalockdown of vanwege economische tegenvallers na de Brexit. Niet zonder risico was hij een van de eerste Westers leiders die Kiev bezocht toen daar nog regelmatig raketten neerdaalden. Johnson heeft ongeveer heldenstatus bij de dankbare Oekraïners.

Want nog voordat de oorlog losbarstte, leverden de Britten veel wapens die – samen met het Amerikaanse materiaal – in belangrijke mate bijdroegen aan het stoppen van de Russische opmars naar Kiev. Volgens het Britse ministerie van Defensie zijn door Londen inmiddels meer dan 5000 antitankraketten geleverd, 1360 zware bommen, 5 luchtafweersystemen en 4,5 ton explosieven. Oekraïense soldaten worden getraind op Britse bodem en Rusland meldde deze week dat het berichten gaat onderzoeken dat een twintigtal leden van het Britse elitekorps SAS actief zijn in de oorlog. Londen geeft daarop geen commentaar.

Belegerde premier

‘Als het Verenigd Koninkrijk deze oorlogszuchtige houding tegen Rusland heeft aangenomen dan is dat niet alleen omdat een belegerde premier behoefte heeft aan een nobele zaak,’ schreef de Financial Times, refererend aan de vele hoofdpijndossiers voor de Conservatieve regering aan het thuisfront. Vergelijkingen werden al gemaakt met Johnsons verre voorganger Margaret Thatcher die in 1982 groot inzette op een kleine Britse eilandengroep dicht bij de Zuidpool toen daar Argentijnse bezetters arriveerden. De Argentijnen werden na heroïsche strijd verjaagd. Alle binnenlandse problemen die Thatcher tot dan had, werden vergeten en de natie leefde, als vaker in de geschiedenis, trots mee met de troepen.

Margaret Thatcher bezoekt de heroverde Falkland Eilanden in 1993.  Beeld Getty Images
Margaret Thatcher bezoekt de heroverde Falkland Eilanden in 1993.Beeld Getty Images

Maar er is dus meer aan de hand meent de Financial Times die boven water heeft gekregen dat het de Britse inlichtingendiensten nog altijd zeer hoog zit dat de Russen vier jaar geleden de euvele moed hadden om nota bene in het Verenigd Koninkrijk een moordaanslag te plegen met het zenuwgas novitsjok. Dat het doelwit een voormalige Russische dubbelspion, Sergej Skripal, en diens dochter waren, deed er minder toe dan dat een onschuldige Britse vrouw bij de aanval het leven liet en 38 Britten gevaar liepen door het zenuwgas. Rusland ontkent elke betrokkenheid bij het voorval.

Druppel

Volgens de Financial Times was de zenuwgasaanval de spreekwoordelijke druppel waarmee de Britse inlichtingendiensten en het ministerie van Defensie de politiek ervan konden overtuigen dat aardig doen tegen Poetin niet langer de manier was om Britse belangen te beschermen. In de nasleep van Brexit kwam er een ‘strategische heroriëntatie’ van wie nou eigenlijk de grootste vijanden waren van Groot-Brittannië en Rusland stond bovenaan de lijst.

Volgens ingewijden spelen oude sentimenten mee. Winston Churchill was een overtuigde communistenvreter en in de Koude Oorlog waren Britse spionnen bijna overactief. De Britten hebben altijd met een schuin oog gekeken naar ontwikkelingen op het Europese vasteland voor het geval daar een land te machtig werd. Nu is dat zonder twijfel Rusland, volgens de Britse strategen. Daarbij speelt de ‘speciale relatie’ die de Britten traditioneel hebben met de Verenigde Staten natuurlijk ook mee. Als Washington en Moskou elkaar in de haren vliegen weet Londen wel wie het moet steunen.

Eaton Square in de Londense wijk Belgravia, inmiddels ook als het Rode Plein genoemd vanwege de vele oligarchen die er wonen.  Beeld EPA
Eaton Square in de Londense wijk Belgravia, inmiddels ook als het Rode Plein genoemd vanwege de vele oligarchen die er wonen.Beeld EPA

Londongrad

Het groeiende anti-Ruslandgevoel in Londen is slecht nieuws voor de Russische oligarchen en Russische bedrijven. De duurste huizen in de chique wijken Belgravia en Hampstead zijn van Russen. Volgens de BBC benadert de waarde van alle huizen waarvan de Russische eigenaren inmiddels op de sanctielijst staan inmiddels de 1 miljard euro.

Hun kinderen bezoeken de duurste kostscholen en hebben later – als ze al willen werken – banen in de City. Niet voor niets dat critici van die ontwikkelingen de hoofdstad omdoopten tot Londongrad. Kampioen, letterlijk, van die club was Roman Abramovitsj, de baas van voetbalclub Chelsea en goede vriend van Vladimir Poetin. Ook hij ligt eruit in Londen. Pijnlijk is ook dat Russische oligarchen – waarvan sommigen zich distantiëren van de oorlog in Oekraïne – nog altijd belangrijke donoren blijken van de Britse Conservatieve Partij, de partij van Boris Johnson. Ook dat ligt nu onder de loep.

De burgemeester van Londen, Sadiq Khan, denkt er nu aan Oekraïense vluchtelingen onder te brengen in eigendommen van Russische oligarchen in de Britse hoofdstad. Een groot deel van de woningen in Londen staat toch al leeg omdat de eigenaren niet meer naar Londen kunnen reizen, aldus Khan. Er is inmiddels een nieuwe Britse wet van kracht die het voor superrijke buitenlanders moeilijker maakt om zich achter lege vennootschappen en stromannen te verschuilen wanneer ze in Groot-Brittannië onroerend goed en andere investeringen kopen. Het is voor de regering ook makkelijker geworden om sancties op te leggen aan personen.

Overigens is er ook best wel waardering voor de Russen. Met typische Britse humor werden de Russen in de sociale media door iemand van harte bedankt dat ze de wereld het prachtige ballet De Notenkraker (Tsjaikovski) hadden gegeven.

Meer over