Plus

VS stuurt zwaardere wapens: ‘Contrast met eerste weken groot’

Amerika is de belangrijkste wapendonateur van het Oekraïense leger. Het Witte Huis laat de voorzichtigheid varen en stuurt steeds zwaardere wapens.

Karlijn van Houwelingen
Het Witte Huis laat de voorzichtigheid varen en stuurt steeds zwaardere wapens naar Oekraïne.  Beeld AFP
Het Witte Huis laat de voorzichtigheid varen en stuurt steeds zwaardere wapens naar Oekraïne.Beeld AFP

De grens gaan Amerikaanse militairen niet over, maar op een geheime plek buiten Oekraïne hebben ze wel degelijk een rol in de verdediging van het land. Ze trainen Oekraïense collega’s in het gebruik van Amerikaanse wapensystemen. In ieder geval vijftig Oekraïners kregen een week lang les in het gebruik van de houwitsers die vanuit de VS naar Oekraïne gaan. De vijftig gaan hun kennis weer met collega’s delen.

Het laat zien hoe de VS steeds nauwer betrokken is geraakt bij de Oekraïense verdediging tegen de Russische inval. Aanvankelijk reageerde het Witte Huis voorzichtig, en lag de nadruk op het sturen van munitie en kogelwerende vesten. Maar de remmen zijn los. Ongeveer elke week wordt een nieuw pakket aan militaire steun aangekondigd. De wapens in de meeste recente ladingen zijn veel geavanceerder en zwaarder.

Op bezoek

Het laatste pakket kwam nadat twee Amerikaanse ministers zelf in Kiev op bezoek waren gegaan. Het bracht de totale militaire steun van de VS op 3,7 miljard dollar sinds het begin van de oorlog. President Biden vraagt het Congres om nog eens 20 miljard dollar voor militaire hulp aan Kiev en doet niet langer erg geheimzinnig over de wapentransporten. Volgende week gaat hij in Alabama zelf kijken – ongetwijfeld met camera’s in zijn kielzog – in een wapenfabriek waar Lockheed Martin de antitankraketten maakt die zijn regering naar Oekraïne stuurt.

De Verenigde Staten zijn met afstand de belangrijkste wapendonateur van Oekraïne. Onderzoekers van het Duitse Kiel Instituut inventariseerden vorige maand de militaire steun en concludeerden dat de Amerikanen twee keer méér wapens en materieel bijdragen dan alle kleinere landen samen. Elke dag landen aan de Oekraïense westgrens acht tot tien vrachtvliegtuigen vol wapens, meest Amerikaans. Veel materieel kan binnen 72 uur op de plaats van bestemming zijn, volgens het Pentagon.

Op een vliegveld in Kiev komen antitankraketten uit de Verenigde Staten aan. Beeld Reuters
Op een vliegveld in Kiev komen antitankraketten uit de Verenigde Staten aan.Beeld Reuters

Als de Russen klagen dat ze in werkelijkheid een proxy-oorlog met Amerika voeren, dan hebben ze daar gelijk in, stelt oud-kolonel Mark Cancian. Hij is verbonden aan het Center for Strategic and International Studies in Washington. “Minister Austin zei dat de VS Rusland wil verzwakken. Dat impliceert min of meer een proxy-conflict. We zijn een actieve deelnemer.”

Geen escalatie

In het begin, berekende Cancian, gaf de VS zo’n 50 miljoen dollar aan militaire steun per dag. “Dat is opgevoerd tot 100 miljoen dollar per dag.” Bovendien zijn de zendingen flink uitgebreid. Eerst ging het om relatief klein materieel dat snel en makkelijk in gebruik is. “Nu sturen we systemen waar training voor nodig is. Het duurt ook even voordat klaar zijn voor gebruik.”

Het contrast met de eerste oorlogsweken is groot, schetst generaal buiten dienst Ben Hodges. “Een week of zeven geleden discussieerden we zelfs nog over wel of geen Stingers sturen,” zegt hij. Nu gaan zonder veel aarzeling zware artillerie, helikopters, pantserwagens en gloednieuwe, nooit eerder ingezette ‘kamikazedrones’ naar Oekraïne. Het gaat om wapentuig dat ook offensief gebruikt kan worden, iets waar het Witte Huis aanvankelijk niets voor voelde omdat het escalatie van de oorlog vreesde.

De strijd gaat langer duren dan gedacht, omdat het Oekraïense leger succesvol is gebleken. De oorlog verplaatst zich bovendien naar de weidse vlaktes van het Oekraïense oosten. Dus is ander materieel nodig. Washington is ook tot de conclusie gekomen dat de risico’s van wapenzendingen beperkt zijn, merken kenners. Amerikaanse inlichtingenbronnen laten anoniem in de media weten dat ze geen signalen zien van plannen voor een nucleaire aanval.

“Het is duidelijk geworden dat Rusland niets gaat doen als we dit soort wapens leveren,” zegt Cancian. “Ze klagen wel, maar ze gaan echt de Navo niet aanvallen. Tot op heden hebben ze niets gedaan. We hebben al tienduizenden antitankwapens geleverd, daar artillerie bijvoegen verandert de zaak niet.”

Dreigen

Poetin dreigde deze week met aanvallen op landen die zich met de oorlog bemoeien. De Russische ambassadeur in Washington heeft ook verzocht de wapentransporten te beëindigen. “Wat de Amerikanen doen, is olie op het vuur gooien,” zei ambassadeur Antonov.

Oud-generaal Hodges meent dat het wel mee zal vallen. “Ze dreigen al jaren en ze hebben nooit iets gedaan, zelfs niet toen Turkije in 2015 een Russisch vliegtuig neerschoot.” Hij pleit ervoor de militaire steun verder op te voeren. De VS sturen inmiddels 90 houwitsers. Met 180.000 munitiepatronen is dat genoeg, zegt Hodges, voor niet meer dan twee weken aan intensieve artilleriegevechten. “De volgende lading munitie moet al op een schip of in een vliegtuig staan.”

Er gaan zoveel Amerikaanse antitankraketten naar Oekraïne, dat Congresleden zich zorgen maken. Ongeveer een derde is overgedragen aan Kiev, en een kwart van de Stingers. Het kost 32 maanden om een Javelin antitankraket te produceren, dus om het arsenaal weer aan te vullen zal drie tot vier jaar nodig zijn.

Militaire planners worden zenuwachtig van uitgedunde voorraden, want wat als Kim Jong-un het plots op z’n heupen krijgt, of Rusland de pijlen alsnog op de Navo richt? Het Pentagon heeft Amerikaanse wapenfabrikanten bijeengeroepen om de productie te bespreken. Senator Richard Blumenthal, een Democraat, riep de president op om een speciale defensiewet in te roepen om meer raketten te maken, ‘anders raken deze essentiële wapens op’.

Meer over