PlusAchtergrond

Voor de extremisten van IS-K zijn de Taliban nog te slap

De terreurgroep IS-K die de dodelijke aanslag van gisteren op het vliegveld van Kabul heeft opgeëist, heeft zijn wortels in het kalifaat van zeven jaar geleden. Toen beheerste IS delen van Syrië en Irak.

Bob van Huet
In 2019 wist het Afghaanse leger nog IS-strijders tot overgave te bewegen. Die tijd is voorbij. Beeld REUTERS
In 2019 wist het Afghaanse leger nog IS-strijders tot overgave te bewegen. Die tijd is voorbij.Beeld REUTERS

Een aanslag op de wachtenden bij het vliegveld van Kabul was volgens westerse veiligheidsdiensten een acuut gevaar dat boven het hoofd hing van de evacuatieplek. Ook een woordvoerder van de Taliban had tegen CNN gezegd dat er meldingen waren over een op handen zijnde aanslag door ‘kwaadwillenden’.

De waarschuwing was ‘op militair niveau’ uitgewisseld met verschillende landen, waaronder ook Nederland. Er werd rekening gehouden met een zelfmoordaanslag. Amerikaanse bronnen zagen verband met de recente ontsnapping van honderden IS-K-extremisten uit twee gevangenissen in de buurt van Kabul.

Als de claim van IS-K correct blijkt, is het niet de eerste aanslag van die organisatie. Dit jaar heeft IS-K 77 andere aanslagen opgeëist in Afghanistan, waarbij honderden doden vielen. In 2020 waren er 21 aanslagen. Vaak gaat het om een zelfmoordaanslag door een met explosieven behangen ‘martelaar’ of een met explosieven volgepakte vrachtwagen die wordt opgeblazen op een plek waar veel mensen samenkomen. In het verleden waren Afghaanse politiebureaus of sjiitische Afghanen van de Hazara-stam vaak doelwit van IS-K. Bij een aanslag op een meisjesschool in Kabul kwamen in mei tachtig meisjes om het leven.

Voor de terroristen was het vliegveld van Kabul een relatief makkelijk doelwit nu duizenden Afghanen nog proberen weg te komen vóór 31 augustus, wanneer het Amerikaanse leger definitief vertrekt. Ooggetuigen zeiden tegen het Duitse persbureau DPA dat de drukte bij het vliegveld van Kabul gisteren alleen maar toenam, ondanks de adviezen daar weg te blijven. Mensen stonden zo dicht op elkaar ‘dat het net een muur lijkt’, aldus een getuige.

Hergroepering

Weinigen ter wereld vinden de Taliban een stel afvallige softies, maar IS-K denkt er wel zo over. Deze groep maakt duidelijk dat Islamitische Staat niet van de kaart is geveegd door de Amerikanen en evenmin definitief verslagen, zoals Donald Trump tijdens zijn presidentschap zei. Veteranen van het kalifaat hebben zich gehergroepeerd in verschillende delen van Afrika en Azië. Zij zitten ook in Afghanistan, dat door een Amerikaanse expert recent werd omschreven als ‘het Las Vegas van terroristen, extremisten en radicalen’. De Verenigde Naties schatten onlangs dat er een kleine tweeduizend IS-K’ers in het land actief zijn, de helft minder dan in 2016 toen de Amerikaanse luchtmacht IS-stellingen bombardeerden. Binnen IS-K is de roep om wraak daarvoor groot. De nieuwe leider, Shabab al-Muhajir, een voormalig commandant van Al-Qaida in het grensgebied van Pakistan, ronselt ook ontevreden Talibanstrijders.

Profileren

Al-Muhajir zou zich nu vooral willen profileren en dat kan in de visie van IS-K het beste met een aanslag in Kabul, de stad waarop nu de ogen van de wereld zijn gericht.

De dreiging door IS-K maakt ook duidelijk dat Afghanistan – ondanks geruststellende woorden van de Taliban – wel degelijk de thuishaven is van diverse terreurorganisaties. Sommige zijn aan elkaar verbonden door ideologie of familiebanden. Een aantal commandanten van Al-Qaida is bijvoorbeeld uitgehuwelijkt aan vrouwen uit Talibanfamilies. De Taliban zijn ook weer verbonden met het beruchte Haqqani-netwerk, een andere clan die door de Verenigde Staten als terroristische organisatie is aangemerkt. Volgens de Amerikaanse expert terrorismebestrijding, Colin P. Clarke, functioneren de Taliban, het Haqqani-netwerk en Al-Qaida als een driemanschap. Volgens Clark doen ze hand- en spandiensten voor elkaar waarbij de Taliban een binnenlandse agenda hebben en Al-Qaida een soort jihadistische internationale voor ogen heeft. Islamitische Staat zit ook op die lijn en is daarmee een concurrent van Al Qaida.

Meer over