PlusReportage

Vluchtelingen in Lviv willen zo snel mogelijk wegkomen: ‘De grens! Weet u hoe we bij de grens komen?’

In de west-Oekraïense stad Lviv verzamelen zich vele duizenden vluchtelingen. Ze zijn de gevechten ontvlucht, maar willen nog verder weg. De vraag is alleen hoe.

Mark van Assen
Vluchtelingen op het perron van het treinstation van Lviv wachten op de trein naar Polen.  Beeld SOPA Images/LightRocket via Getty Images
Vluchtelingen op het perron van het treinstation van Lviv wachten op de trein naar Polen.Beeld SOPA Images/LightRocket via Getty Images

Ibrahim vraagt het voor de derde keer, omdat hij al twee keer geen bevredigend antwoord heeft gekregen. “Wij willen naar de grens, weet u hoe we daar moeten komen?” De jonge Marokkaanse student (23) is vannacht met zijn vrienden aangekomen uit Dnipro, een stad in het oosten van Oekraïne. Ze rusten even uit in de lobby van een Lvivs hotel, en willen daarna meteen door, zo snel mogelijk naar huis. Maar ze weten dus niet hoe.

Ze zijn niet de enigen. Overal in de stad lopen mensen met rolkoffers, rugzakken, goed ingepakte kleine kindjes, bange katten in reismandjes en vermoeide gezichten. De meesten zijn al onderweg sinds het begin van de oorlog, een paar lange dagen geleden. En ze zijn nu wel hier, maar ze weten dat ze nog lang niet zijn waar ze écht wezen willen: buiten Oekraïne.

Volgens de Verenigde Naties zijn inmiddels meer dan een half miljoen mensen het land uit gevlucht. Of dat nou via de Poolse, Slowaakse, Hongaarse, Roemeense of Moldavische grens is, maakt niemand wat uit. Polen is populair, maar inmiddels is hier ook doorgedrongen dat er wel heel erg lange files voor de grens staan. Veel mensen mikken op Tsjop, bij de uitgang naar Hongarije. Anderen hebben van mensen gehoord die van mensen hebben gehoord dat er aan de Moldavische grens helemaal geen rijen staan. Maar de grote vraag is: hoe kom je daar?

Alleen maar schreeuwen

Op de stoep van een officieel gebouw aan de Horodotskastraat staat Ercan Avci (40). Hij is Turks, woont in de omgeving van Bristol (in Engeland), is getrouwd met een Oekraïense, en is met zijn gezin een paar dagen voor het begin van de oorlog naar Kiev gereisd, omdat zijn zoontje (7) dat autisme heeft, daar geopereerd moest worden. “En nu ben ik dus hier,” zegt hij mismoedig. “We staan te wachten op een bus die ons naar de grens met Polen moet brengen.”

Hij vertelt over hun lange uren in de trein van Kiev naar hier, over de bejaarde ouders van zijn vrouw die hun boerderijtje en dieren niet willen achterlaten, en over hun zieke zoontje, dat er niks van snapt en daardoor in paniek raakt en alleen maar aan het schreeuwen is. “Maar de bus komt zo,” zegt hij. “En we staan op de lijst.” Twee uur later staat hij er nog steeds: de bus komt bij nader inzien toch pas over een paar uur. Hoopt hij.

Arnold (23) en Franklin (24) zijn op weg naar het centraal station. De twee studenten uit Zuid-Afrika en Nigeria hebben elkaar onderweg in Ternopil ontmoet en trekken nu samen op. Ze hebben weinig bagage bij zich, het meeste hebben ze laten liggen in hun studentenflat. Hun reis hier naartoe was lang, en zeker Franklin, die in Kiev studeert, heeft de oorlog van dichtbij gezien. “Maar daar ben ik niet bang voor,” zegt hij. “Ik ben wel bang om hier niet weg te kunnen.”

Wachten op het treinstation van Lviv. Beeld AP
Wachten op het treinstation van Lviv.Beeld AP

Gratis chocolade-eieren

Het station van Lviv lijkt wel een bijenkorf. Mensen lopen naar binnen, mensen lopen naar buiten, er is gratis soep en thee, er zijn koekjes en chocolade-eieren voor de kinderen, en er staan speciale blauwe tenten waar mensen schone kleren aan kunnen doen en zich even kunnen opwarmen. Volgens een vrijwilligster gaan er vandaag tien tot twaalf extra lange treinen naar de grens. “Er is er net weer eentje vertrokken. En iedereen kan zo instappen, een kaartje is niet nodig.” Ze heeft geen flauw idee hoeveel vluchtelingen ze vandaag en de voorbije dagen voorbij heeft zien komen.

In de bomvolle stationshal staat Olexii Golubev (30), een salesmanager uit Kiev. Wanneer hij thuis vertrokken is? “Uh, de hoeveelste is het vandaag? De 28ste? Dan zijn we vier dagen onderweg geweest.” Ze wilden aanvankelijk met het vliegtuig, zegt hij, maar net toen ze op het punt stonden in te stappen, werd de vlucht geschrapt. Er werd geen reden gegeven, maar een paar ontploffingen in de verte zeiden genoeg. Daarna stapten ze maar in hun auto, stonden in ‘de langste file ooit’, en nu is hij hier op het station. Zelf wil hij zo snel mogelijk terug, om te helpen of te vechten of wat dan ook. Zijn vriendin en haar ouders heeft hij net op de trein naar Polen gezet.

Veel moeders met kinderen wachten op het station van Lviv op de kans om Oekraïne te verlaten. Beeld AP
Veel moeders met kinderen wachten op het station van Lviv op de kans om Oekraïne te verlaten.Beeld AP

Derde nacht in de vrieskou

Wanneer ze daar aankomen, is onduidelijk. Waren de berichten aanvankelijk dat de deuren wijd openstonden, inmiddels gaat het uitermate langzaam aan de grensovergangen. Contacten bij hulporganisaties melden niet alleen dat de Oekraïense beambten zich van hun bureaucratische kant laten zien, maar dat ook de Polen niet langer zomaar iedereen blind binnenlaat. Je weet immers niet wie je in huis haalt. Dat betekent dat vele duizenden mensen slechts meter voor meter opschuiven en mogelijk een tweede of een derde nacht in de vrieskou moeten doorbrengen. En het betekent ook dat familie of vrienden aan de andere kant langer in het ongewisse blijven.

Ibrahim, de jonge Marokkaan, zit aan het eind van de dag nog steeds in de lobby van zijn hotel. Hij wordt door een Arabisch sprekende vriend aan zijn mouw getrokken. “Hij wil weten of u weet hoe we bij de grens kunnen komen.”

Meer over