PlusAchtergrond

Vijftig dagen na de Russische invasie gaat de oorlog een vierde, cruciale fase in

Een Oekraïense soldaat loopt langs verwoeste Russische militaire voertuigen bij het dorpje Husarivka, in de regio Charkov. Beeld Alkis Konstantinidis/REUTERS
Een Oekraïense soldaat loopt langs verwoeste Russische militaire voertuigen bij het dorpje Husarivka, in de regio Charkov.Beeld Alkis Konstantinidis/REUTERS

Oekraïne houdt al vijftig dagen stand tegen de Russische aanval. Inmiddels lijkt het Kremlin te kiezen voor een ‘vierde, cruciale fase’ met een aanval op de Donbas.

Sam de Graaff

“We hebben vijftig dagen volgehouden. Vijftig dagen Russische invasie. De bezetters gaven ons er op voorhand maar vijf.” De Oekraïense president Volodimir Zelenski stond in de nacht van donderdag op vrijdag stil bij het voortduren van de oorlog in zijn land. Zoals wel vaker was het tegelijkertijd een oproep tot steun als een lofzang op het Oekraïense leger.

Voor die lofzang had Zelenski alle aanleiding. Het Russische leger heeft zich teruggetrokken uit het noorden van Oekraïne en een grootschalig nieuw offensief in het oosten komt (nog) niet van de grond. De havenstad Marioepol houdt verrassend lang stand, al hebben de verdedigers nog maar een klein gedeelte in handen. En er was de arrestatie van de pro-Russische zakenman en politicus Viktor Medvedtsjoek.

Vlaggenschip de Moskva

Het grootste nieuws was echter het zinken van de kruiser Moskva, het vlaggenschip van de Russische Zwarte Zeevloot, zeer waarschijnlijk veroorzaakt door Oekraïense raketten. Een gevoelige tik voor het Kremlin. De Russen houden vol dat het schip is vergaan na een brand, maar veel wijst op het andere scenario: de Oekraïeners waren eerder met het melden van hun aanval en de brand dan de Russen, en andere Russische schepen liggen inmiddels buiten bereik van Oekraïense raketten.

Op de relatieve successen volgt ook de onvermijdelijke vraag: gaan de Russen op zoek naar vergelding? En zo ja, hoe?

Als het aan Russische televisiecommentatoren ligt, slaat het leger keihard terug. Commentatoren op de zender Russia-1 – dagelijks goed voor de nodige oorlogstaal – claimen dat er met het zinken van de Moskva niet langer sprake is van de ‘speciale operatie’, een eufemisme van jewelste, maar van oorlog. Een Derde Wereldoorlog zelfs.

Dat hun roep om vergelding indruist tegen het Russische verhaal van een brand op de Moskva, doet even niet ter zake.

Tekst loopt door onder de tweet

‘Onvoorspelbare gevolgen’

Tekenen van vergeldingsdrang vanuit het Kremlin zijn er ook. Vrijdagochtend werden in meerdere Oekraïense steden ontploffingen gemeld. Het Russische leger claimde onder meer dertien militaire locaties te hebben geraakt en waarschuwde het aantal raketaanvallen verder te zullen opvoeren. Volgens The Washington Post waarschuwt het Kremlin voor ‘onvoorspelbare gevolgen’ als de VS Oekraïne blijft voorzien van wapens.

De Amerikaanse hoogleraar en militair expert Eliot A. Cohen schreef deze week in The Atlantic dat de oorlog in een vierde fase is aanbeland. In fase één trachtte Rusland Zelenski af te zetten middels een blitzkrieg. Na de teleurstelling, hoopte het Kremlin heel Oekraïne te bezetten. Toen ook dat mislukte, volgde de terugtrekking en de heroriëntatie op Oost-Oekraïne.

Nu, in fase vier, opent Rusland de aanval in de Donbas. Een cruciale fase, waarin Poetin in staat is ‘zijn eigen leger te vernietigen’, schrijft Cohen, en het belang van Westerse steun verder toeneemt.

De militaire tegenslagen zouden kunnen leiden tot wanhoop in het Kremlin, zei CIA-baas William Burns, eerder ambassadeur in Rusland, donderdag. Volgens hem zou Poetin zijn toevlucht kunnen nemen tot ‘tactische’ – relatief lichte – nucleaire wapens, iets waar ook president Biden zich volgens Burns zorgen over maakt.

Meer over