PlusAchtergrond

Verkiezingen Duitsland: SPD profiteert van foutjes Merkelopvolger en Groenen

Met de aftrap van de verkiezingscampagne door Merkels CDU en de Beierse zusterpartij CSU, afgelopen weekend, is de verkiezingsstrijd in Duitsland haar laatste fase ingegaan. De strijd is verhitter dan ooit.

C­aspar Naber
Laschet, Merkels gedoodverfde opvolger, zag zijn populariteit de afgelopen maanden dalen door het tonen van te weinig leiderschap. Beeld Michael Kappeler/dpa
Laschet, Merkels gedoodverfde opvolger, zag zijn populariteit de afgelopen maanden dalen door het tonen van te weinig leiderschap.Beeld Michael Kappeler/dpa

De CDU en CSU deden er zaterdag alles aan om harmonie en kracht uit te stralen. Binnen de zogenoemde Union rommelt het door verdeeldheid over hun gezamenlijke kandidaat voor de opvolging van bondskanselier Angela Merkel, die niet meer verkiesbaar is. Zowel CSU-leider Markus Söder als CDU-voorzitter Armin Laschet stelde zich kandidaat. De top van beide partijen koos in april voor ‘bruggenbouwer’ Laschet, de basis wilde Söder vanwege diens leiderschapskwaliteiten met grotere kans op verkiezingswinst.

Laschet, Merkels gedoodverfde opvolger, zag zijn populariteit de afgelopen maanden dalen door het tonen van te weinig leiderschap, een zwalkende coronakoers in Noordrijn-Westfalen waar hij minister-president is én door enkele foutjes. Zo proestte hij het uit tijdens een bezoek aan het door watersnood getroffen Erftstadt (vermoedelijk moest hij lachen om een uitspraak van iemand in zijn gezelschap), terwijl de Duitse bondspresident zijn medeleven betuigde aan de slachtoffers. Laschet stond weliswaar achteraf, maar werd gefilmd en gefotografeerd waarna een storm op de sociale media ontstond als boodschap: Duitsland huilt, maar Laschet lacht.

Blunder

Tot overmaat van ramp blunderde hij zaterdag opnieuw, toen hij tijdens de verkiezingsaftrap in het ‘buitenlandse politiek’-deel van zijn toespraak een vergelijking maakte tussen vroeger en nu. Zoals de Duitse antiterreureenheid GSG9 in 1977 een einde maakte aan een vliegtuigkaping, zo zou Europa nu in staat moeten zijn een luchthaven zoals die in Kabul te bevrijden, vond Laschet. Daarbij noemde hij als locatie van die antiterreuroperatie niet Mogadishu (Somalië) maar ‘Landshut’, een stad in Beieren waarnaar dit vliegtuig was vernoemd. Het leverde hem veel verontwaardigde reacties op.

Laschets gedrag straalt af op de Union. De partij daalde de afgelopen maanden in de peilingen. In de wekelijkse zondagstrend van opinieonderzoeksbureau Insa zijn CDU/CSU nog steeds de sterkste (25 procent) maar de neerwaartse trend zet door (-1 procent). De sociaaldemocraten komen uit op 20 procent (+2 procent vergeleken met vorige week)). De Groenen blijven steken op 18 procent.

Hiermee heeft de socialistische SPD voor het eerst sinds een jaar Bündnis90/Die Grünen ingehaald. Doordat de liberale FDP op 12 procent blijft staan, is een ‘verkeerslichtcoalitie’ van rood-geel-groen mogelijk, doordat deze drie partijen samen 50 procent behalen en daarmee een meerderheid in het parlement.

Plagiaat

De Insa-peiling bevestigt de trend die andere opiniebureaus vaststellen. In de jongste ZDF Politbarometer behaalde de SPD 19 procent (+3 procent), de hoogste score in bijna drie jaar en evenveel als de Groenen (-2 procent). De CDU/CSU behaalde 26 procent (-2).

De stijging van de SPD en het inhalen van de Groenen wordt toegeschreven aan lijsttrekker en ‘eenzame vechter’ Olaf Scholz. De huidige minister van Financiën is ook kandidaat om Merkel op te volgen. Hij houdt zich low profile, bezocht ook het watersnoodgebied, zegde de slachtoffers financiële steun van de federale overheid toe en maakt geen foutjes.

In tegenstelling tot de onervaren Annalena Baerbock van de Groenen. Zij was na haar verkiezing tot kanselierskandidaat, in april, even razend populair in de peilingen, maar zakte daarna terug door niet-gemelde neveninkomsten (ruim 25.000 euro in de periode 2018-2020), een coronabonus van 1500 euro van haar partij (de belastingvrije uitkering was bedoeld voor werknemers van bedrijven), beschuldigingen van plagiaat in haar boek (ze deed niet aan bronvermeldingen), een ‘opgepoetst’ curriculum vitae én het gebruik van het n-woord in een interview over racisme en antisemitisme.

Baerbocks kansen op het kanselierschap dalen dan ook in de peilingen. Nog maar 23 procent van de deelnemers aan de ZDF Politbarometer acht haar geschikt voor de functie en 70 procent vindt haar ongeschikt.

Laschet scoort ook slecht, met 67 procent van de mensen die hem niet geschikt vindt. Van de deelnemers vindt 59 procent Olaf Scholz geschikt, 33 procent vindt hem ongeschikt. De Duitse verkiezingen zijn op zondag 26 september.

Meer over