Dit gebeurde er vannacht

Uitputtingsslag in Donbas en Afrikaanse landen vragen Poetin om graan door te laten

Op de honderdste dag van de oorlog in Oekraïne staan Russische troepen op het punt de oostelijke stad Severodonetsk in te nemen. In het zuiden van het land, rond de stad Cherson, heroveren de Oekraïners weer terrein.

Bob van Huët
Een graanopslag in Oekraïne, vernietigd door Russische tanks. Beeld Getty Images
Een graanopslag in Oekraïne, vernietigd door Russische tanks.Beeld Getty Images

Russische troepen beheersen momenteel ongeveer 20 procent van het Oekraïense grondgebied, of bijna 125.000 vierkante kilometer, zo erkende de Oekraïense president Volodimir Zelenski gisteravond in zijn videotoespraak. Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg: “We moeten voorbereid zijn op de lange termijn. Wat we zien is dat deze oorlog nu een uitputtingsoorlog is geworden.”

Vóór de invasie hadden Russische of pro-Russische troepen 43.000 vierkante kilometer Oekraïense grond in hun greep, met de annexatie van de Krim en de verovering van een derde van Donbas in 2014. In honderd dagen oorlog zijn ze met name in het oosten en zuiden opgeschoten. Rusland beheerst nu een strategische kustcorridor die Oost-Rusland met de Krim verbindt. Sinds het mislukken van het bliksemoffensief in februari om de regering van Kiev ten val te brengen, concentreren de Russische troepen zich op de verovering van Donbas.

Wapenleveranties

Zelenski dankte gisteren zijn Amerikaanse collega Joe Biden voor diens besluit toch raketsystemen voor de middellange afstand te sturen. Boris Johnson stuurde daarna vergelijkbare wapens namens Groot-Brittannië. Zelenski sprak de verwachting uit dat ook andere bondgenoten met goed nieuws over wapenleveranties zouden komen. In zijn nachtelijke toespraak zei de Oekraïense president ook dat vijftig buitenlandse ambassades hun werkzaamheden in Kiev volledig hebben hervat. “Dit is niet alleen belangrijk voor het werk van diplomaten, maar ook op symbolisch niveau. Elke nieuwe ambassade die terugkeert naar onze hoofdstad is een bewijs van het geloof in onze overwinning.”

Hongersnood

Volgens het Westen gebruikt de Russische president de dreiging van honger als oorlogswapen. Nu veel van ‘s werelds armste landen ernstig rekening moeten houden met hongersnood als gevolg van het wegvallen van de Oekraïense graanexport, heeft de voorzitter van de Afrikaanse Unie vandaag een ontmoeting met de Russische president Poetin. President Macky Sall van Senegal spreekt Poetin namens de Unie in de badplaats Sotsji aan de Zwarte Zee.

De Afrikaanse hoop is dat Poetin, die wel graan wil doorlaten maar alleen op voorwaarde dat het Westen de huidige sancties tegen Rusland opheft, tegemoet wil komen aan de oproep van Macky Sall om groter leed te voorkomen. Diverse Afrikaanse landen hadden in de strijd tussen Oekraïne en Rusland al de zijde van Poetin gekozen en stemden in de Verenigde Naties tégen sancties tegen Rusland.

Het belang voor Afrika is enorm. Rusland en Oekraïne zijn goed voor meer dan 40 procent van de tarwe-import van Afrika. In landen als Rwanda, Tanzania en Senegal loopt dat op tot meer dan 60 procent, en in Egypte tot 80 procent. Benin en Somalië zijn voor 100 procent van hun tarwevoorraad afhankelijk van Rusland en Oekraïne.

Westerse componenten

Amerikaanse onderzoekers die vorige maand in Oekraïne Russische munitie en veroverd Russisch militair materieel uit elkaar hebben gehaald, waaronder geleidingssystemen van niet-geëxplodeerde raketten, hebben vastgesteld dat bijna al het wapentuig onderdelen bevatte die afkomstig zijn van bedrijven in de Verenigde Staten en de Europese Unie. Het gaat dan over onder meer microchips, printplaten, motoren en antennes, zo meldt The New York Times.

Door de Westerse boycot gaan steeds meer van deze componenten ontbreken en zal het naar verwachting voor Rusland moeilijk worden om wapens en systemen te vervangen, die verloren zijn gegaan in de oorlog.

De Amerikaanse regering heeft gisteren de lijst van technologische bedrijven die niet meer aan Rusland mogen leveren verder aangescherpt, ook naar Belarus, de bondgenoot van Moskou. Volgens Amerikaanse experts zal het even duren voordat dat dat alles daadwerkelijk effect zal hebben op de slagkracht van de Russen, maar sommige waarnemers zien al dat Rusland soms opmerkelijk oud materieel inzet in Oekraïne.

Dolfijnen

De oorlog in Oekraïne maakt nog meer slachtoffers dan gedacht. Langs de Zwarte Zeekust worden de laatste weken grote aantallen dode dolfijnen gevonden. Ze spoelen aan op de kusten van Bulgarije, Roemenië, Turkije en Oekraïne. Recente studies uit Bulgarije, Turkije en Oekraïne hebben aangetoond dat de biodiversiteit in het oorlogsgebied wordt bedreigd, onder meer door bommen die vallen in voedselgebieden aan de kust, door olie van gezonken schepen en door rivierafvoer die vervuild is met chemicaliën die voor munitie worden gebruikt.

Uit wetenschappelijke onderzoek zou blijken dat sinds het begin van de oorlog duizenden dolfijnen zijn gedood. Het toegenomen scheepsgeluid en het gebruik van krachtige sonarsystemen zou de dieren, die echolocatie gebruiken om te navigeren, desoriënteren. “Sommige dolfijnen hadden brandwonden door bom- of mijnexplosies en ze konden niet meer navigeren en niet naar voedsel zoeken,” aldus een Oekraïense onderzoeker.

Meer over