PlusNieuws

Topoverleg Turkije tevergeefs: wapenstilstand ver weg

Donderdag spraken ministers Lavrov van Rusland en Kuleba van Oekraïne elkaar voor het eerst sinds het begin van de oorlog. Na anderhalf uur verlieten ze het zaaltje in het Regnum hotel in de Turkse badplaats Antalya. De onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne in Turkije hebben niets opgeleverd.

Mitra Nazar en Frans Boogaard en Hanneke Keultjes
Ministers Lavrov van Rusland (r) en Kuleba van Oekraïne in het Turkse Antalya. Beeld AFP
Ministers Lavrov van Rusland (r) en Kuleba van Oekraïne in het Turkse Antalya.Beeld AFP

Hoog op de agenda stonden humanitaire corridors om mensen in belegerde steden zoals Marioepol veilig weg te laten vluchten. De afgelopen dagen schonden de Russen meermaals afspraken over vluchtroutes, waardoor burgers in de vuurlinie terechtkwamen. Maar ook in Antalya lukte het de Oekraïners niet om hier garanties voor te krijgen.

Lavrov bleef bij de eisen die Rusland aan Oekraïne stelt: erkenning van de annexatie van de Krim, en van de onafhankelijkheid van Lugansk en Donetsk. Hij herhaalde de mantra van het Kremlin in de afgelopen twee weken: ‘Wij hebben Oekraïne niet aangevallen.’ Hij ging tekeer tegen het Westen, dat de chaos in Oekraïne zou hebben veroorzaakt. Opnieuw waarschuwde hij voor westerse wapenleveranties, die hij een ‘gevaarlijke stap’ noemt.

Voor Kuleba staat toegeven aan de eisen van de Russen gelijk aan overgave. Dat is het Oekraïense volk volgens hem niet van plan. “We zijn bereid onszelf te verdedigen.”

Gespannen sfeer

De Turkse minister van buitenlandse zaken Cavusoglu, die het gesprek leidde, omschreef de sfeer als gespannen. “Het was geen gemakkelijke ontmoeting. Terwijl de oorlog voortduurt, en ondanks alle moeilijkheden, was het toch een beschaafd gesprek.” Beide leiders spraken de wens uit om diplomatieke gesprekken voort te zetten. Het is nog niet bekend wanneer.

Rusland herhaalde ook dat Oekraïne geen lid mag worden van de Navo en de EU. Op een informele EU-top in Versailles bleek donderdag dat Oekraïne niet op een snel EU-lidmaatschap moet rekenen. Wel kunnen binnen het bestaande samenwerkingsverdrag de banden verder worden aangehaald, stelden premier Rutte en andere EU-leiders.

Stroomversnelling

Het traject voor EU-lidmaatschap leek voor Oekraïne in een stroomversnelling te komen nadat voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie eind februari stelde dat Oekraïne op termijn welkom is als EU-lid. De Oekraïense president Volodimir Zelenski vroeg daarop meteen lidmaatschap aan. Premier Mark Rutte noemde een eventueel EU-lidmaatschap voor Oekraïne daarna ‘een heel langetermijnproces’. Slechts een handjevol EU-lidstaten is voor een versnelde toetreding van Oekraïne.

Rutte wees erop dat er onder druk van de Russische militaire agressie al veel samenwerking is. “We leveren wapens, we hebben sancties ingesteld, we geven humanitaire hulp.” En de EU vangt massaal Oekraïense vluchtelingen op. “Een lidmaatschap vergt maanden of jaren. We kunnen beter kijken wat we op korte termijn al kunnen doen.”

Perspectief bieden

Coalitiepartij D66 vindt niet dat Nederland het EU-lidmaatschap van Oekraïne mag blokkeren. “We moeten het land perspectief bieden,” stelde Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma donderdag in een debat over Oekraïne in de Tweede Kamer. De Kamer is nog altijd voorstander van Nederlandse wapenleveringen aan Oekraïne, al communiceert minister van Defensie Kajsa Ollongren daar niet meer in detail over. Een deel van de Tweede Kamer vindt dat er meer humanitaire hulp naar Oekraïne moet en dat er te weinig pogingen worden gedaan om de oorlog met diplomatie op te lossen.

Meer over