PlusNieuws

Taliban claimen Panjshirvallei: doek lijkt te vallen voor verzet

Naar eigen zeggen hebben de Taliban nu ook het laatste deel van Afghanistan in hun macht. Wat het nu werkelijk voor de Afghanen betekent om te leven onder de controle van de Taliban, tekent zich intussen steeds duidelijker af.

Tom Kieft
Verzetsstrijders vorige week op een berg in de Panjshirvallei. Beeld AFP
Verzetsstrijders vorige week op een berg in de Panjshirvallei.Beeld AFP

In de vorige decennia heeft de Panjshirvallei een mythische status verworven als onneembaar gebied. Eerst slaagde de Sovjet-Unie er eind jaren tachtig niet in de door hoge berg­ketens omringde vallei in te nemen. Ruim tien jaar later wist het verzet onder leiding van de krijgsheer Ahmad Shah Massoud de regio uit handen van de Taliban te houden. Maar nu lijkt de magie van de vallei toch te zijn uitgewerkt: maandagochtend kondigden de Taliban aan het ­verzet van Ahmad Massoud – de zoon van de ­legendarische krijgsheer – te hebben verslagen.

De Taliban deden dat vrijdag ook al, toen bleek die bewering voorbarig. En ook nu spreekt de verzetsgroep van Massoud, de NRF, de claim van de Taliban met klem tegen. Maar beelden die op sociale media circuleren beloven niet veel goeds voor het anti-Talibanbolwerk. Op ­foto’s zijn Talibanstrijders voor het huis van de gouverneur van de provincie te zien, wat erop lijkt te wijzen dat de onneembare vallei toch echt gevallen is.

Massoud liet maandagochtend in een Twitter­bericht weten dat hij veilig is. Dat geldt ­eveneens voor ex-vicepresident Amrullah ­Saleh. Anders dan president Ashraf Ghani vluchtte Saleh niet de grens over toen Kabul in handen kwam van de Taliban, maar naar de van de buitenwereld afgesloten vallei. Nu zou hij alsnog naar het buitenland zijn uitgeweken.

Wreedheden

De Taliban beloofden toen zij hoofdstad Kabul drie weken geleden innamen, niet haatdragend te zullen zijn en geen represailles te nemen tegen Afghanen die hebben samengewerkt met het Westen of de vorige regering. Maar of die vergevingsgezindheid ook geldt voor hen die zich in de vallei hebben verschanst, valt te bezien. Het zou niet voor het eerst zijn sinds de machtsovername dat berichten van wreedheden en slachtpartijen door Talibanstrijders in Afghanistan naar buiten komen.

Als Panjshir inderdaad is ingenomen, is daarmee heel het grondgebied in handen van de Taliban. De moslimfundamentalisten zijn voornemens het door oorlog en economische malaise ­verscheurde land te regeren. Soepel gaat dat nog allerminst. Dit weekend werd de bekendmaking van de samenstelling van de regering voor de tweede keer – en zonder uitleg – uitgesteld. Er wordt rekening mee gehouden dat de Taliban daarmee wilden wachten tot Panjshir was gevallen.

Inclusieve regering

Wat vast lijkt te staan is dat Talibanprominent Hibatullah Akhundzada de geestelijk leider wordt en Mullah Abdul Ghani Baradar de regering gaat leiden. De Taliban hebben verder een inclusieve regering beloofd. Een waarin alle ­etnische groepen in het land vertegenwoordigd worden en die bovendien acceptabel is voor de internationale gemeenschap.

Er zijn internationaal veel twijfels over in hoeverre de Taliban die belofte na willen en kunnen komen. De samenwerking tussen de internationale ­gemeenschap en de Taliban, die nog steeds als terroristische organisatie bestempeld worden door het Westen, loopt sowieso allesbehalve ­gesmeerd. Met hulp van Qatar is het vliegveld van Kabul weer in bedrijf, sinds de westerse troepenmacht de Afghaanse hoofdstad begin deze maand verliet. Navo-bondgenoten, waaronder Nederland, hebben de portemonnee getrokken om de ­heropening van de luchthaven mogelijk te ­maken, zodat de evacuatie van ingezetenen en Afghaanse helpers kan worden voortgezet.

‘Negatieve propaganda’

De Taliban worden ervan beticht deze evacuaties tegen te houden. De Republikeinse ­Afgevaardigde Michael McCaul zei zondag dat vliegtuigen met honderden Afghaanse tolken ‘al dagen’ proberen het vliegveld te ­ver­laten, maar worden tegengehouden door de Taliban. Ngo Ascend Athletics bevestigt dit tegen de BBC, maar de Taliban bestempelen de claims als negatieve propaganda.

Voor de Afghanen begint zich steeds duidelijker af te tekenen hoe het leven onder de ‘nieuwe’ Taliban eruit zal gaan zien. Uit een decreet van de nieuwe machthebbers blijkt dat vrouwen weliswaar wordt toegestaan naar universiteiten te blijven gaan, maar dat zij verplicht een nikab – een gezichtsbedekkende sluier – moeten dragen. Ook ­mogen zij alleen les krijgen van vrouwen of – als het echt niet anders mogelijk is – van ‘oudere’ mannen met ‘een goed karakter’.

De Taliban zijn daarmee inderdaad – zoals ze de afgelopen weken al talloze keren beloofden – milder dan in de jaren negentig, toen vrouwen überhaupt hun huis niet zonder begeleiding uit mochten, laat staan naar school mochten gaan. Toch bestaat er geen twijfel meer over dat met name voor vrouwen, en daarmee de samen­leving in het geheel, een heel ander Afghanistan in het vooruitzicht ligt dan waaraan ze de afgelopen jaren gewend zijn geraakt.

Meer over