PlusExclusief

Strijd om Oekraïense steden barst nu echt los: ‘Poetin zit in tijdnood’

Twaalf dagen na de Russische invasie in Oekraïne is de strijd om de grote steden nu echt losgebarsten. Marioepol in het zuiden is al omsingeld en rond hoofdstad Kiev trekken steeds meer Russische troepen samen.

Raymond Boere
Oekraïense militairen helpen vluchtelingen in Irpin, ten noordwesten van Kiev, langs een verwoeste brug. Beeld AFP
Oekraïense militairen helpen vluchtelingen in Irpin, ten noordwesten van Kiev, langs een verwoeste brug.Beeld AFP

Volgens oud-generaal Mart de Kruif kan het niet lang meer duren voordat de strijd om Kiev losbarst. Al dagen staat er een ruim 60 kilometer lange colonne met oorlogsvoertuigen voor de stad, met daarin tanks, gepantserde voertuigen, artillerie en vooral veel vrachtwagens met waarschijnlijk voorraden. Grote gevechten in de stad zelf blijven vooralsnog uit, maar de beschietingen nemen wel toe.

Ook rukken Russen op ten oosten van de stad. Dat doen ze volgens de oud-generaal enerzijds om het net rond de hoofdstad strakker aan te trekken, maar ook om de oostelijk gelegen Oekraïense troepen de pas af te snijden. Kiev is en blijft volgens De Kruif de hoofdprijs. Poetin wil daar een andere regering neerzetten. “Maar dan moet hij wel haast gaan maken, want ondanks al het geweld zitten de Oekraïners er nog steeds en hun gevechtsbereidheid is hoog.”

Man-tegen-mangevecht

Volgens De Kruif tikt de tijd weg in het nadeel van de Russische leider. “Hij heeft een plan, maar kan dat niet oneindig volhouden. Ook krijgt hij logistieke problemen en neemt de internationale politieke druk om te stoppen alleen maar toe. Intern mogelijk ook. Hij komt steeds meer in tijdnood.”

De eerste dagen van de opmars verliepen tamelijk vlekkeloos voor de Russen, waarin vooral veel Oekraïense militaire doelen met raketten werden bestookt en vernietigd, zoals commandocentra, luchthavens en wapendepots. Nu de Russische troepen belangrijke steden zoals Kiev, Charkov en Marioepol hebben bereikt, verandert de strijd aanzienlijk.

Oorlog in steden is volgens De Kruif echt anders dan op het platteland. Het voordeel dat tanks, vliegtuigen en helikopters op het open terrein hebben met hun precisie en enorme bereik valt weg. “In steden wordt het een man-tegen-mangevecht. De ervaring van de soldaat op de grond, zijn wil om te vechten en het leiderschap is daar veel belangrijker dan in een open confrontatie,” zegt De Kruif.

Syrische huursoldaten

Amerikaanse media meldden dat Rusland zelfs Syrische huursoldaten met ervaring in stedelijke guerrilla heeft gerekruteerd om in Oekraïne te gaan vechten. De Kruif heeft hierbij zo zijn bedenkingen - vechten in andere naties is gecompliceerder dan het misschien lijkt - en ook oud-generaal Hans van Griensven vindt dat niet voor de hand liggen. “Ik zie de logica niet. De Russen hebben zelf voldoende manschappen om die gevechten te voeren. Het bericht zou propaganda kunnen zijn, al sluit ik niet uit dat het wel klopt. In Afghanistan heb ik zelf meegemaakt dat we stuitten op Arabieren en Serviërs die meevochten met de taliban.”

Van Griensven stelt ook vast dat de Russen bezig zijn met het omsingelen van Kiev. Maar de oud-generaal is er nog niet zo zeker van dat ze Kiev ook daadwerkelijk willen innemen. “Die stad is zo groot. Die heeft hij niet zomaar.”

Het zou Van Griensven niet verbazen dat Poetin met de belegering en bombardementen op andere steden, zoals Marioepoel in het zuiden, een overgave probeert af te dwingen. “Poetin wil niet graag de steden in, want dan stuiten zijn troepen op een gevecht van man tegen man. De tegenstander kan daar overal zijn. In de kelders. In de riolering. Soldaten zullen van huis tot huis moeten gaan en zo straat voor straat moeten innemen. Als je Kiev zo moet veroveren, is dat uitzichtloos.”

Afsluiting

De Russen hebben Marioepoel inmiddels van de buitenwereld afgesloten. Daarmee maken ze het leven van de Oekraïense strijdkrachten bijzonder moeilijk, maar dat kan ook een manier zijn om te winnen, zegt Van Griensven. “Het is niet altijd nodig om alles kapot te schieten. Als tegenstanders niet meer de wil hebben om te vechten, is de oorlog ook voorbij. En dat zonder eigen verliezen en bloedvergieten.”

Keerzijde van zo’n afsluiting is dat ook de inwoners van steden in een moeilijke situatie terechtkomen. Afgelopen dagen is meerdere malen geprobeerd om tot een staakt-het-vuren te komen om burgers via een veilige route uit de stad te laten vertrekken, maar tot nog toe lukte dat niet. Wie de afspraken heeft geschonden, is moeilijk te zeggen. Volgens Van Griensven heeft Poetin er belang bij om de mensen te laten vertrekken.

“Hij kan hiermee de indruk wekken dat hij zich houdt aan het oorlogsrecht en daar mooie sier mee maken. Tegelijkertijd creëert hij een humanitaire chaos bij zijn tegenstanders. Al die vluchtelingen moeten ergens naartoe en overbevolken de rest van het land of gaan naar het Westen.”

Meer over