Nieuws

Stijgende zee volgens klimaatpanel IPCC grote bedreiging Europese kustplaatsen

Een vrouw neemt een bad met haar dochter in de Yamuna-rivier in New Delhi, deze is zeer vervuild door chemische resten van een fabriek en de smog.  Beeld AP
Een vrouw neemt een bad met haar dochter in de Yamuna-rivier in New Delhi, deze is zeer vervuild door chemische resten van een fabriek en de smog.Beeld AP

Het VN-klimaatpanel IPCC heeft maandag een nieuw rapport over de gevolgen en de impact van klimaatverandering uitgebracht. Een van de conclusies is dat tussen de 3,3 en 3,6 miljard mensen ‘zeer kwetsbaar’ zijn voor de gevolgen van klimaatverandering.

Het Parool

Juist de kwetsbaarste mensen en ecosystemen op aarde worden het hardst geraakt door klimaatverandering. Die boodschap heeft VN-klimaatpanel IPCC voor de wereld in een maandag gepubliceerd rapport. Tussen de 3,3 en 3,6 miljard mensen zijn volgens het panel ‘zeer kwetsbaar’ voor de nadelige gevolgen van de opwarming.

“Door mensen veroorzaakte klimaatverandering leidt tot gevaarlijke, wijdverbreide verstoringen in de natuur en raakt de levens van miljarden mensen,” vat het IPCC samen. Risico’s nemen de komende decennia toe, dat is volgens de experts onvermijdelijk. Om verlies van levens, biodiversiteit en infrastructuur te beperken, is ‘ambitieuze en versnelde actie’ nodig.

De meest kwetsbare ‘hotspots’ ziet het IPCC in delen van Afrika, Zuid-Azië, Centraal- en Zuid-Amerika, het noordpoolgebied en kleine eilandstaten. Tussen 2010 en 2020 zijn in die regio’s zo’n 15 keer zoveel mensen overleden aan klimaatgerelateerde rampen dan in minder kwetsbare landen. Voor inheemse bevolkingen, die vaak erg afhankelijk zijn van de opbrengst hun land, zijn de risico’s volgens het rapport nog hoger.

Stijgende zeespiegel

De stijgende zeespiegel bedreigt Europese kustplaatsen, hun inwoners en hun culturele erfgoed in hun voortbestaan. Zeker in de volgende eeuw zal sprake zijn van een ‘existentiële dreiging,’ waarschuwt klimaatpanel IPCC. Naarmate de aarde verder opwarmt, worden de risico’s op overstromingen van de zee en van rivieren steeds groter. Schade door overstromingen van de Europese kusten kan tegen het eind van deze eeuw vertienvoudigen ten opzichte van nu, schatten de wetenschappers.

Voor een kustland als Nederland is dit een van de belangrijkste waarschuwingen uit het maandag verschenen rapport. Zuid-Europese landen ondervinden vooral de negatieve gevolgen van hitte en droogte. De landbouw zal daar in de loop van de eeuw te maken krijgen met ‘substantiële verliezen’. Bij een opwarming van 2 graden Celsius krijgt volgens het gezaghebbende IPCC-rapport dat maandag verscheen meer dan een derde van de Zuid-Europese bevolking te maken met waterschaarste.

Door hitte stijgt ook het risico op bosbranden en raken ecosystemen verstoord. Als de opwarming van de aarde ongebreideld verder gaat en boven de 3 graden ten opzichte van pre-industriële tijden uitkomt, zal het aantal Europese doden door hittestress sterk stijgen. Dan overlijden volgens het rapport twee tot drie keer zoveel mensen aan hittestress ten opzichte van het scenario waarin de opwarming beperkt blijft tot 1,5 graad.

Andere focus

Dit rapport had een andere focus dan de voorgaande: het gaat over de gevolgen en risico's van de opwarming van de aarde. Voor de natuur, maar in dit rapport ook vooral voor de mens. Hoe beïnvloedt klimaatverandering de voedselvoorziening, levert het een schaarste op van water, de economie, migratiestromen en armoede? Door dit rapport is geprobeerd inzichtelijk te maken wie het hardste worden geraakt door klimaatverandering.

Midden februari begon de groep klimaatwetenschappers met de lange vergadering over dit rapport. Wereldwijd zijn de IPCC-rapporten belangrijk. Bij de bespreking van de samenvatting voor de beleidsmakers, waarin de belangrijkste conclusies van het rapport worden samengevat, doen ook vertegenwoordigers van regeringen mee. Doordat deze tekst zin voor zin wordt besproken, zijn de rapporten ook bij politieke besluitvorming weer een belangrijke bron. De klimaatwetenschappers hebben wel altijd het laatste woord.

Vijf scenario’s

Het laatste IPCC-rapport verscheen in augustus afgelopen jaar. De wetenschappers waarschuwden dat de aarde in de komende decennia al 1,5 graden Celsius warmer zal worden als wereldwijd niet drastisch wordt ingegrepen. In het rapport kwamen vijf scenario’s naar voren. In het meest optimistische geval warmt de aarde 1,5 graden Celsius op. In het doemscenario is de aarde over tachtig jaar 5,7 graden warmer. Het zou onder meer zorgen voor enorme zeespiegelstijging en een toename van hongersnood.

De wetenschappers lieten weten dat het ‘beste’ scenario alleen haalbaar is als er in 2050 netto geen CO2 meer uitgestoten wordt. De Britse premier Boris Johnson noemde het rapport een wake-upcall en president Joe Biden van de Verenigde Staten pleitte voor een ambitieus klimaatbeleid. De Nederlandse premier Mark Rutte zei het rapport ‘zeer zorgelijk’ te vinden. Hij stelde dat het kabinet zich meer moet inzetten om de klimaatdoelen te halen.