Plus

Sergej Lavrov: ‘betrouwbaar en kundig’ of een ‘totale klootzak’

Mark van Assen

Is hij een ‘zeer effectieve diplomaat’ of juist een ‘enorme eikel’? Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, laat zeker sinds het begin van de oorlog in Oekraïne niemand onberoerd. Zo baarde hij deze week weer opzien met uitspraken over Joden en Hitler.

Sergej Lavrov is al bijna twintig jaar minister van Buitenlandse Zaken van Rusland.  Beeld ANP/EPA
Sergej Lavrov is al bijna twintig jaar minister van Buitenlandse Zaken van Rusland.Beeld ANP/EPA

De 72-jarige Sergej Vikotorovitsj Lavrov is zo ongeveer al sinds mensenheugenis de minister van Buitenlandse Zaken van Rusland. Al in 2004 werd hij op die post benoemd door Vladimir Poetin en achttien jaar later is hij voor de rest van de wereld nog steeds het Russische gezicht.

De manier waarop hij zijn taak uitvoert, is in die tijd niet veel veranderd: hard en direct, met altijd het belang van Rusland voorop. Aanvankelijk was er volop waardering, ook tijdens de periode die voorafging aan zijn ministerschap. Van 1994 tot 2004 was hij de Russische ambassadeur bij de Verenigde Naties. Inmiddels wordt er met andere ogen naar hem gekeken.

Hitler en de Joden

Want wat moet je er nou van vinden als iemand zegt dat Hitler Joods bloed had en dat Joden sowieso de ergste antisemieten zijn? Het was Lavrovs antwoord op de vraag hoe het kan dat een land, Oekraïne in dit geval, dat door Rusland wordt gekwalificeerd als ‘nazistisch’ en ‘fascistisch’ wordt geleid wordt door een Joodse president, Volodimir Zelenski. De reacties, met name uit Israël, laten zich raden.

Of wat te denken van de mededeling dat de Russen Oekraïne helemaal niet hebben aangevallen, maar dat ze slechts hebben gereageerd op provocaties? En dat wat zich nu voltrekt sowieso geen oorlog is, maar een ‘speciale operatie’? De echte agressors zitten volgens Lavrov in het Westen, waar ze ‘een nucleaire aanval plannen’, en in de Verenigde Staten, het land dat je het best kunt vergelijken met ‘Hitler’ en ‘Napoleon’ (mannen onder wier leiding Rusland werd aangevallen). En nog maar een keer: Oekraïne is geen fatsoenlijk land, want het wordt geleid door ‘neonazi’s’ en ‘drugsverslaafden’.

Machtig Rusland

Het lijkt wel of bij Lavrov alle remmen kapot zijn. Mensen die hem al jaren volgen, zijn echter niet verbaasd over de manier waarop hij opereert. Hij is geen politicus, dus niet uit op persoonlijke macht, maar juist een ‘zeer effectieve diplomaat’, die net als Vladimir Poetin maar één doel voor ogen heeft: Rusland weer groot en machtig maken. En als het even kan ten koste van de Amerikanen. Wat dat betreft, is hij meer een verstokte Sovjet dan een moderne Rus.

Sergej Lavrov is de zoon van een Armeense vader en een Russische moeder. Hij wilde eigenlijk natuurkunde studeren, maar het werd internationale betrekkingen. En hij wilde eigenlijk ook Frans studeren, maar belandde in een cursus Singalees, de taal die op Sri Lanka gesproken wordt. Het deed hem uiteindelijk belanden op de Russische ambassade in Colombo. Daar begon zijn diplomatieke carrière. In de jaren die volgden riep de rijzige Rus zowel bewondering als weerstand op.

Eikel

In zijn tijd bij de Verenigde Naties werd hij gezien als een ‘harde, betrouwbare en bijzonder kundige onderhandelaar’. Hij zat er om de belangen van Rusland te verdedigen en dat deed hij goed. Collega's noemden hem gerespecteerd en effectief.

Als minister van Buitenlandse Zaken begon hij vooral de Amerikanen steeds meer op de zenuwen te werken. Hillary Clinton noemde hem ooit een eikel. In de kringen rond voormalig president George W. Bush stond hij bekend als een ‘totale klootzak’ en een ‘vies hoerenjong dat alleen maar sarcastisch en gemeen kan zijn’.

De Amerikaanse oud-VN-ambassadeur John Negroponte constateerde dat Lavrovs manier van opereren eigenlijk nooit is veranderd: “Een veto uitspreken voor de glorie van Rusland en tekeergaan tegen de VS.” Een van zijn bijnamen is niet voor niets Mister Njet (meneer Nee).

Niet close met Poetin

Lavrov is duidelijk erg belangrijk voor Rusland. Onvermoeibaar en onbewogen blijft hij het beleid van Poetin uitdragen, vaak niet gehinderd door feiten. Waarnemers constateren echter tegelijkertijd dat hij niet tot de intimi van de president hoort. Hij deelt bijvoorbeeld niet diens verleden bij de KGB of een band met Sint-Petersburg, zoals veel van de mensen om Poetin heen. Eigenlijk heeft hij alleen maar in het buitenland geopereerd, wellicht net iets te veel uit het zicht van de president. Of misschien is hij gewoon te veel diplomaat en te weinig ideoloog.

Hij is in elk geval van een minder groot kaliber dan mensen als Sergej Sjogoe (de Russische minister van Defensie), Valeri Gerasimov (de hoogste militair) en Aleksander Bortnikov (de baas van inlichtingendienst FSB). Het verhaal gaat zelfs dat Lavrov enorm verrast was door de oorlog. Maar uiteindelijk is hij loyaal genoeg aan zijn land om het beleid van Poetin met alle middelen te blijven verdedigen.

Meer over