Salman Rushdie van beademing af en aanspreekbaar

Schrijver Salman Rushdie is een dag nadat hij werd neergestoken van de beademing af en weer aanspreekbaar. Dat heeft Rushdie’s literair agent Andrew Wylie bevestigd aan persbureau Associated Press, zonder verdere details te geven.

Het Parool
Salman Rushdie. Beeld Brunopress
Salman Rushdie.Beeld Brunopress

Rushdie werd vrijdag tijdens een lezing neergestoken in Chautauqua in het westen van de staat New York. De 75-jarige schrijver liep meerdere verwondingen op. Volgens CNN gaat het om drie steekwonden in de nek, vier steekwonden in z’n buik, een in z’n borst, een in z’n oog en een snijwond op z’n been. Mogelijk raakt hij zijn rechteroog kwijt.

De 24-jarige Hadi Matar die is aangehouden voor het neersteken van Rushdie, heeft zich eerder positief uitgelaten over sjiitisch extremisme, meldt nieuwszender NBC New York op basis van bronnen binnen het politieonderzoek. Matar wordt verdacht van mishandeling en poging tot doodslag.

“Hij is gisteravond aangeklaagd op basis van deze verdenkingen en zonder borgtocht in voorlopige hechtenis genomen,” meldt het Openbaar Ministerie van Chautauqua. Matar wordt officieel aangeklaagd voor ‘poging tot tweedegraads moord’, wat inhoudt dat hij volgens het OM bewust iemand wilde doden, maar zonder voorbedachten rade. In Nederland zou dat neerkomen op poging tot doodslag.

De verdachte, die vlak na het steekincident werd opgepakt, woonde sinds kort in Fairview in de staat New Jersey. Hij had bij zijn aanhouding een vals rijbewijs op zak. Op sociale media zou Hadi Matar volgens de eerste bevindingen van het politieonderzoek extremisme steunen, evenals de Iraanse Revolutionaire Garde. Een directe link tussen de verdachte en het militaire elitekorps van Iran is niet bekend.

De vader van de verdachte zou uit Libanon komen. Volgens de burgemeester van de Zuid-Libanese plaats Yaroun komt de vader daarvandaan. Matars ouders zijn volgens hem op een gegeven moment naar de Verenigde Staten verhuisd. De verdachte is in Californië geboren en zou ook in de VS zijn opgegroeid. Het motief van de gearresteerde man is echter nog onduidelijk.

Duivelsverzen

De 75-jarige Rushdie werd vrijdag neergestoken tijdens een lezing in Chautauqua, in de staat New York. Hij lag na een spoedoperatie aan de beademing en verliest waarschijnlijk een oog, meldde zijn literair agent. Rushdie kon aanvankelijk niet spreken en naar verluidt zijn er ook zenuwen in zijn arm ernstig beschadigd zijn geraakt. Ook is de schrijver in zijn lever gestoken.

Rushdie kampt sinds 1988 met bedreigingen vanwege zijn boek De duivelsverzen, dat door veel moslims als godslasterlijk wordt beschouwd. Of hij is verwond om zijn roman is vooralsnog niet duidelijk. De publicatie van het omstreden boek leidde in de jaren tachtig tot protesten in onder meer Iran.

De toenmalige machthebber van dat land, ayatollah Ruhollah Khomeini, sprak in februari van 1989 een fatwa uit tegen de auteur, een doodvonnis. Hij noemde het boek ‘godslasterlijk‘ en ‘een belediging van de islam.’ Verder veroordeelde Khomeini de auteur als geloofsafvallige, een misdaad waar de doodstraf op staat.

Salman Rushdie moest jarenlang onderduiken, nadat ayatollah Khomeini een fatwa over hem uitsprak.  Beeld Reuters
Salman Rushdie moest jarenlang onderduiken, nadat ayatollah Khomeini een fatwa over hem uitsprak.Beeld Reuters

Drie miljoen

Khomeini zette een prijs van drie miljoen Amerikaanse dollar op het hoofd van Rushdie. Die noemde de fatwa ooit ‘meer een retorische kreet dan een daadwerkelijke bedreiging’ en zei ook dat er nog geen bewijs was dat er mensen waren die in die beloning geïnteresseerd waren.

Rushdie zag zich na het uitspreken van de fatwa genoodzaakt jarenlang onder te duiken. Ook werd een bomaanslag gepland, maar die mislukte. De Nederlandse uitgever van Salman Rushdie, Pluim, gaat ouder werk van de schrijver herdrukken en opnieuw uitbrengen, waaronder zijn bekendste en meest omstreden boek De duivelsverzen.

‘Juist nu belangrijk’

Pluim brengt in februari volgend jaar de vertaling van Rushdies nieuwe roman Victory City uit. Daarnaast gaat de uitgeverij ervoor zorgen dat ook Middernachtskinderen, De duivelsverzen en Joseph Anton zo snel mogelijk weer leverbaar zijn. ,,Juist nu is het belangrijk dat zijn werk kan worden gelezen”, aldus Pluim die tevens zegt ‘ontsteld’ te zijn door de aanval op de auteur.

“Salman Rushdie is een groot schrijver met een omvangrijk oeuvre. Zijn magisch-realistische romans weerspiegelen onze samenleving. Hij maakt daarbij gebruik van alle middelen die de literatuur hem biedt. Wanneer zijn werk aanleiding is voor een dergelijke misdaad, stopt het denken. Wij hopen op een spoedig herstel,” aldus de uitgeverij.