PlusAchtergrond

Russisch leger wil Zuid-Oekraïne bezetten – en zo de weg vrijmaken naar Transnistrië

Het Russische leger wil volgens een topgeneraal behalve de Donbas ook ‘volledige controle’ over Zuid-Oekraïne. Het staat haaks op claims van Poetin dat Rusland niet uit zou zijn op het bezetten van het buurland. ‘Ze verbergen het niet langer. Het is imperialisme in zuiverste vorm.’

Tom Kieft
Tiraspol in Transnistrië. Rusland zou zuidelijk Oekraïne onder controle willen krijgen en zo een route vrijmaken naar Transnistrië, een afgescheiden regio van Moldavië. Beeld Getty Images
Tiraspol in Transnistrië. Rusland zou zuidelijk Oekraïne onder controle willen krijgen en zo een route vrijmaken naar Transnistrië, een afgescheiden regio van Moldavië.Beeld Getty Images

Fase één van de oorlog, of ‘speciale operatie’ zoals het Kremlin de invasie in Oekraïne noemt, ging over het ‘denazificeren’ van het buurland. Een directe dreiging voor Rusland moest uit Oekraïne worden verdreven, luidde de Russische lezing, daarna zou het land neutraal en ‘bevrijd’ van nazi's verder kunnen. Langdurige bezetting van Oekraïne was niet het oogmerk, zei ook president Vladimir Poetin.

De tweede fase, die sinds Rusland het offensief richting Kiev heeft afgeblazen is aangebroken, heeft een ander doel, als we de commandant van het Russische leger Rustam Minnekajev mogen geloven. Volledige controle van de Donbas, waar het Russische offensief zich nu op richt, is het belangrijkste onderdeel. Maar ook wil Rusland volgens hem Zuid-Oekraïne ‘volledig onder controle’ krijgen om een landverbinding te creëren tussen Rusland, de in 2014 door Rusland geannexeerde Krim, en de grens met Moldavië.

“Dit zal zorgen voor een landcorridor naar de Krim, en geeft ons controle over vitale delen van de Oekraïense economie, zoals de Zwarte Zeehavens waarvan landbouwproducten en metalen worden geëxporteerd,” zei topgeneraal Minnekajev vrijdag volgens het Russische staatspersbureau Interfax.

‘Imperialisme’

Het is de eerste keer dat een Russische topmilitair zinspeelt op het langdurig bezetten van Oekraïense gebieden. Onduidelijk is of Minnekajev zijn persoonlijke visie deelde over waar de strijd toe moet leiden, of dat hij de al dan niet nieuwe lijn van het Kremlin uit de doeken deed.

Voor de Oekraïense regering is het echter een kraakheldere bevestiging van wat ze al langer dacht. ‘Ze verbergen het niet langer,’ reageerde het Oekraïense ministerie van Defensie gisteren op Twitter. ‘Vandaag erkende de bevelhebber van de Russische plunderaars, verkrachters en moordenaars dat het doel van de ‘tweede fase’ van de oorlog niet de overwinning op de mythische nazi’s is, maar simpelweg de bezetting van Oost- en Zuid-Oekraïne. Imperialisme in zuiverste vorm.’

Om de bezetting te legitimeren is Rusland volgens de Oekraïense president Zelenski van plan terug te grijpen op een beproefde methode: het uitschrijven van een (gefingeerd) onafhankelijkheidsreferendum. De president drukte Oekraïners in het gebied gisteren derhalve op het hart geen persoonlijke informatie te delen met de bezetters. Die info zou gebruikt kunnen worden om de verkiezing te vervalsen. “Dit is de realiteit,” aldus Zelenski. “Wees op je hoede.”

‘Bewijs van onderdrukking’

Minnekajev deed nog een opmerkelijke uitspraak; een die de alarmbellen heeft doen afgaan in Chisinau, de hoofdstad van het aan Oekraïne grenzende land Moldavië.

Volgens de commandant is een ander voordeel van controle over Zuid-Oekraïne namelijk dat erdoor een directe landverbinding ontstaat tussen Rusland en Transnistrië – een pro-Russische, onafhankelijk verklaarde regio in Moldavië. “Daar zien we ook bewijs van onderdrukking van Russisch sprekende populatie,” aldus Minnekajev.

Het waren precies zulke claims van onderdrukking van Russische minderheden die Moskou gebruikte als reden voor de militaire operatie in het oosten van Oekraïne.

Al sinds het uitbreken van de oorlog vreest de pro-Europese regering in Chisinau dat Moldavië wel eens het volgende land kan zijn op het verlanglijstje van Poetin. Als het zover komt, heeft Moldavië de militaire macht om het Russische leger enige weerstand te bieden niet. In elk geval niet in de mate waarop Oekraïne dat nu al 59 dagen doet.

Meer over