Russen veroveren terrein in de Donbas, opnieuw noodtoestand in Hongarije

Het offensief van het Russische leger in de Donbas gaat onverminderd door. Russische troepen zijn vol in de aanval gegaan bij een rivier in het oosten, waarbij ze het Oekraïense stadje Svitlodarsk hebben ingenomen. Ook enkele plaatsen in de omgeving zijn onder Russische controle gekomen.

Sanne Schelfaut
Om de Russische opmars te stoppen is onder meer de verbindingsbrug tussen de steden Severodonetsk en Lysytsjansk vernietigd. Beide steden liggen in de oostelijke Donbas.  Beeld AFP
Om de Russische opmars te stoppen is onder meer de verbindingsbrug tussen de steden Severodonetsk en Lysytsjansk vernietigd. Beide steden liggen in de oostelijke Donbas.Beeld AFP

De gouverneur van Donetsk heeft claims van de pro-Russische separatisten bevestigd. Op foto’s is te zien dat de Russische vlag wappert op het gemeentehuis van Svitlodarsk. Rusland is erop gebrand de oostelijke regio’s Donetsk en Loehansk, die samen de Donbas vormen, in handen te krijgen.

Volgens de woordvoerder van het Oekraïense ministerie van Defensie is het Russische offensief momenteel in de actiefste fase. “De situatie aan het front is buitengewoon moeilijk omdat het lot van dit land daar misschien nu wordt beslist.”

In Loehansk concentreert de strijd zich vooral rond de stad Severodonetsk. Volgens Britse inlichtingen wordt deze plaats continu bestookt door de Russen en dreigt de plaats een tweede Marioepol te worden. De stad ligt aan de rivier de Donets. Aan de overkant ligt Lyman, dat volgens pro-Russische strijdkrachten wordt bestormd. Het Oekraïense leger bevestigde dat Russische troepen de stad met steun van artillerie en de luchtmacht hebben aangevallen.

Snel achteruit

De situatie in Loehansk gaat volgens gouverneur Sergej Hajdaj dan ook hard achteruit. “De situatie is erg moeilijk en helaas verslechtert ze van dag tot dag, van uur tot uur,” zei hij in een video op Telegram. “De bombardementen worden steeds intenser. Het Russische leger heeft besloten om Severodonetsk compleet te verwoesten.”

Volgens de gouverneur verzet het Oekraïense leger zich fel om het oprukken van de Russen vanuit het oosten in de richting van Slovjansk te verhinderen. Vanaf dinsdag ziet hij echter dat de Russen een grootschalige aanval trachten uit te voeren.

In de drie maanden sinds de Russische invasie zijn er volgens de Oekraïense regering ongeveer 20.000 vermoedelijke oorlogsmisdaden gemeld. Politieonderzoekers hadden alleen al 13.500 van dergelijke daden geregistreerd, zei minister van Binnenlandse Zaken Denys Monastyrskyj gisteravond op de Oekraïense televisie. Afgelopen maandag kreeg een Russische militair in Oekraïne levenslang voor het doden van een ongewapende 62-jarige burger. Het was het eerste proces tegen een Russische militair sinds de invasie op 24 februari.

Internationaal tribunaal

Andersom zullen er waarschijnlijk ook Oekraïners worden vervolgd. Het gaat dan met name om de Oekraïense militairen die zich hebben overgegeven bij de gevechten om de Azovstal-staalfabriek in Marioepol. De leider van de pro-Russische separatisten Denis Poesjilin heeft tegen het Russische persbureau Interfax gezegd dat er een internationaal tribunaal wordt opgezet in de volksrepubliek Donetsk, zoals Rusland en pro-Russische separatisten dit deel van Oekraïne noemen.

Rusland meldde eerder dat er bijna 2500 militairen krijgsgevangen zijn gemaakt bij de overgave. Zij worden vastgehouden in Donetsk. Onder de gevangenen zijn veel leden van het Azov-regiment, dat volgens Rusland en de separatisten nazistisch is. Oekraïne wil dat ze worden geruild tegen Russische krijgsgevangenen. Russische parlementariërs hebben er echter voor gepleit velen van hen te berechten.

Noodtoestand Hongarije

De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft opnieuw de noodtoestand uitgeroepen. Er was al een noodtoestand van kracht om de coronapandemie te bestrijden, maar die loopt volgende week af. De nieuwe noodtoestand komt er vanwege de oorlog in buurland Oekraïne. De verordening stelt Orbán in staat om verder te regeren met vrijwel onbeperkte macht.

Volgens de Hongaarse premier staat de wereld aan de rand van een economische crisis. “Hongarije moet buiten deze oorlog blijven en de financiële stabiliteit van zijn gezinnen beschermen,” zo meldt hij op Facebook.

De premier maakt meteen gebruik van een aanpassing van de grondwet. Die werd gister goedgekeurd door het parlement in Boedapest, dat voor twee derde bestaat uit vertegenwoordigers van zijn rechts-nationale partij Fidesz. De parlementsleden riepen een nieuwe categorie van noodtoestand in het leven, die de regering nu ook kan uitroepen wanneer een buurland is getroffen door een gewapend conflict, een oorlog of een humanitaire ramp. Oekraïne is een buurland van Hongarije.

De noodtoestand laat de Hongaarse regering toe geldende wetten op te heffen en dwangmaatregelen per decreet in te voeren. Het parlement moet die dan nog wel bekrachtigen, maar dat is gezien de grote meerderheid van Fidesz slechts een formaliteit.

Vanuit de EU kwam eerder al kritiek op de Hongaarse noodtoestand die in het voorjaar van 2020 werd uitgeroepen vanwege de coronapandemie. Volgens Brussel moeten noodmaatregelen proportioneel zijn en niet in strijd met de EU-waarden.

Wederopbouw van Oekraïne

Zwitserland organiseert in juli een conferentie over de wederopbouw van Oekraïne. Zo’n zestig leiders van landen en internationale organisaties zijn uitgenodigd.

“Aangezien de weg lang zal zijn kunnen we niet snel genoeg beginnen,” zei de Zwitserse president Ignazio Cassis tijdens het World Economic Forum in Davos. De conferentie van 4 en 5 juli in Lugano was al gepland, maar zou gaan over hervormingen in Oekraïne. “We zijn nu al klaar voor wederopbouw, omdat we gebieden hebben bevrijd die we weer tot leven moeten brengen,” zei de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba.

Voor de wederopbouw zullen miljarden euro’s aan steun nodig zijn. De Zwitserse president waarschuwde voor corruptie en het gevaar dat het geld in verkeerde handen terechtkomt. Permanente controle is volgens hem het devies.

Een deel van het geld zou kunnen komen van bevroren tegoeden van Russische oligarchen. Sinds het begin van de oorlog hebben de VS en Europa circa 30 miljard dollar aan Russische bezittingen in beslag genomen. Onderzocht wordt of dat een bestemming in Oekraïne kan krijgen.

Meer over