Nieuws

Rusland en Oekraïne sluiten deal met VN en Turkije over graanexport

Rusland en Oekraïne ondertekenden vrijdagmiddag in Turkije een overeenkomst over de veilige export van graan via Oekraïense havens. Deze deal moet mogelijk maken dat 20 miljoen ton Oekraïens graan alsnog via de Zwarte Zee naar het buitenland kan worden vervoerd.

Sanne Schelfaut
De Russische minister van defensie Minister Sergej Sjojgoe (midden) na de tekening van het akkoord in Istanboel op 22 juni. Beeld Umit Bektas/REUTERS
De Russische minister van defensie Minister Sergej Sjojgoe (midden) na de tekening van het akkoord in Istanboel op 22 juni.Beeld Umit Bektas/REUTERS

Oekraïne en Rusland worden samen de graanschuur van Europa genoemd. Oekraïne voert veel graan uit naar de rest van de wereld. Bijna alle uitvoer gebeurde voor de oorlog via de havens aan de Zwarte Zee. Door de Russische bezetting van zowat het hele zuiden van het land, kan dat niet meer. Het gevolg is dat er in veel arme landen in met name Afrika en Azië een voedselcrisis is ontstaan.

Hulporganisaties wereldwijd riepen de Russische president Vladimir Poetin op om Oekraïne graan te laten exporteren. De laatste weken zetten zowel de Verenigde Naties als Turkije zich in voor een oplossing. In aanloop naar de overeenkomst daalde de prijs van tarwe op de wereldmarkt.

Vrijdagmiddag kwamen de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, VN-baas Antonio Guterres en vertegenwoordigers van Rusland en Oekraïne bijeen in het plechtige negentiende-eeuwse Dolmabahçepaleis in Istanboel om de graandeal officieel te ondertekenen. Het paleis ligt aan de Bosporus, door die zeestraat moet straks weer een heleboel Oekraïens graan naar de wereldmarkt varen. De Oekraïners benadrukken dat ze geen overeenkomst met Rusland sluiten. Oekraïne doet zaken met Turkije en met de VN. Die sluiten dan apart een overeenkomst met de Russen.

Vrijmaken van mijnen

In grote lijnen komt het akkoord erop neer dat vaarroutes moeten worden vrijgemaakt van mijnen, en ladingen van vrachtschepen worden geïnspecteerd, zowel bij het naderen van bijvoorbeeld de haven van Odessa als bij het uitvaren. Afgesproken is dat Rusland veilige vaarroutes niet gebruikt voor oorlogsdoeleinden en de EU schrapt handelssancties tegen Rusland die een belemmering vormen voor de Russische export van vooral voedsel. Er komt ook een coördinatiecentrum van de VN in Istanboel voor de uitvoering van alle taken.

Turkije heeft aangeboden de marine in te zetten voor onder meer de inspecties van schepen en voor het ruimen van mijnen. Nederland heeft tijdens eerdere onderhandelingen bijna een maand geleden ook mijnenjagers aangeboden voor de missie om de Zwarte Zee voor Oekraïens graan met veilige vaarroutes te heropenen.

Het Kremlin eist wel dat de Europese Unie daadwerkelijk sancties tegen Rusland verlicht en het niet bij toezeggingen of beloftes laat. Regeringswoordvoerster Maria Zacharova zei in Moskou dat er doorgaans jammer genoeg een enorme kloof gaapt tussen de intenties van de EU en de daadwerkelijke stappen die de unie zet. Volgens haar zijn ‘de kortzichtige Europese sancties’ overigens de voornaamste oorzaak van de voedselcrisis in de wereld.

Tegenaanval

Intussen lijkt de strijd aan het front de laatste dagen wat te zijn geluwd. Volgens het hoofd van de Britse buitenlandse inlichtingendienst MI6, Richard Moore, zal het Russische leger de komende weken waarschijnlijk een soort pauze nemen in de ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne. Dit geeft Oekraïense troepen volgens Moore een kans om in de tegenaanval te gaan.

Tot nu toe zijn er volgens voorzichtige schattingen zo’n vijftienduizend Russische soldaten gesneuveld in de oorlog in Oekraïne. “De Russen staan ​​op het punt uitgeput te raken,” sprak Moore tijdens een congres in Washington. “Onze inschatting is dat de Russen de komende weken steeds moeilijker mankracht en materieel vinden. Ze zullen op de een of andere manier moeten pauzeren en dat geeft de Oekraïners de kans om terug te slaan.”

Tip Het Parool via WhatsApp

Heeft u een tip of opmerking voor de redactie? Stuur een bericht naar onze tiplijn.