PlusExclusief

Roberta Metsola, de nieuwe voorzitter van het Europarlement, was al vaak de eerste

Roberta Metsola is dinsdag verkozen tot nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. Een verrassing is het niet: de uitslag stond eigenlijk al vast. Metsola wordt de eerste vrouwelijke voorzitter in 21 jaar én de eerste voorzitter uit Malta.

Romana Abels
Roberta Metsola was de afgelopen anderhalf jaar al vicevoorzitter. Beeld EPA
Roberta Metsola was de afgelopen anderhalf jaar al vicevoorzitter.Beeld EPA

In Brussel was er vooraf niemand die echt twijfelde: de 43-jarige Roberta Metsola zou de nieuwe voorzitter worden van het Europees Parlement. Haar partij was aan de beurt. Het enige wat nog spannend was, was in hoeveel stemrondes ze haar drie tegenkandidaten zou weten te verslaan.

Dat werd er één. De dinsdag jarige Metsola rekende in de eerste ronde af met haar tegenkandidaten. Daarmee heeft het Europees Parlement voor het eerst in twintig jaar weer in een vrouwelijke voorzitter, na Simone Veil (1979-1982) en Nicole Fontaine (1999-2002). En voor het eerst bekleedt iemand uit Malta de functie.

Voor Roberta Metsola niets nieuws: ze was al vaker de eerste. Ze maakte bijvoorbeeld deel uit van de groep van de eerste drie Maltese vrouwen in het Europarlement. Dat was in 2013. Eindelijk was ze op de plek waar ze al lang haar zinnen op had gezet. Twee keer eerder, in 2004 en 2009, had ze al op de kieslijst gestaan. Toen werd ze niet verkozen.

Wel was er in 2009 een andere primeur: zij en haar man Ukko Metsola – hij komt uit Finland – waren in 2009 het eerste echtpaar uit twee verschillende lidstaten van wie de namen tegelijk op twee stembiljetten stonden.

Gezin en ambitie

Ukko heeft de politiek alweer verlaten, maar zijn echtgenote is sindsdien actief als volksvertegenwoordiger; als voorvechter voor gelijke kansen voor vrouwen houden de vier jonge zonen die ze thuis heeft haar daarbij niet tegen. Het is, zegt ze in interviews, zaak een voorbeeld te zijn voor jongere vrouwen. Om ze te laten zien dat ambitie en gezin gewoon kunnen samengaan.

Metsola was de afgelopen anderhalf jaar al vicevoorzitter. Afgelopen najaar kwam ze als voorzitter in beeld toen Manfred Weber, de voorzitter van de christendemocratische fractie EVP, voor die eer bedankte. Er waren meer kandidaten in die partij, maar in de ingewikkelde verdeelstrategie voor Brusselse banen kwam het opeens goed uit als er een kandidaat uit een kleiner zuidelijk land zou komen.

Zo won Metsola van de Nederlandse Esther de Lange. En omdat na de verkiezingen in 2019 al werd afgesproken dat in 2022 de voorzittersbeurt zou overgaan op de EVP, stond de uitkomst dinsdag al min of meer vast. Afgelopen week, nadat zittend parlementsvoorzitter David Sassoli onverwachts overleed, fungeerde Metsola trouwens al als voorzitter.

Kruistocht tegen haar land

In die functie zal ze de komende jaren kunnen profiteren van haar vaardigheden op het gebied van lichaamstaal. Ze weet met een enkele blik of een enkel handgebaar haar positie duidelijk te maken. Een foto uit 2019, waarop ze weigert de hand te schudden van de van corruptie verdachte Maltese premier Joseph Muscat, is talloze malen op sociale media gedeeld.

Dat gebeurde ook met een filmopname uit 2017, toen Metsola vijftig minuten lang door middel van haar oogopslag opperste verveling wist uit te stralen, zittend achter haar partijleider Adrian Delia van de PN, de Partit Nazzjonalista, die zijn eerste openbare speech gaf.

Met die onverzoenlijke houding maakte ze op Malta niet altijd vrienden. Toen Metsola in 2020 tot vicevoorzitter van het Europees Parlement werd gekozen, weigerde de Maltese premier Robert Abela haar te feliciteren. Hij vond dat ze bezig was met een ‘kruistocht’ tegen het land.

Afspraken over migratie

Metsola had inderdaad kritiek op Malta. Vooral de mogelijkheid om er in ruil voor investeringen een Europees paspoort te krijgen, stoorde haar. Het systeem was vooral aantrekkelijk voor criminelen met koffers zwart geld. Metsola, opgeleid als advocate in Europees recht, zag als lid van een parlementaire commissie die onderzoek deed naar witwassen en belastingontwijking precies hoe het in elkaar zat.

Metsola was al jong politiek actief. In 2003, toen ze 23 jaar was, maakte ze deel uit van het kamp dat pleitte voor toetreding tot de Europese Unie. Nu dat is gelukt, wil ze dat het Europees Parlement een grotere politieke rol gaat spelen. Het moet voor de Europeanen meer gaan leven.

Hoe ze dat precies gaat doen, zal de toekomst uitwijzen. Zeker is dat ze zich zal inzetten voor nieuwe afspraken over migratie. In het najaar zei ze in interviews dat haar voornaamste wens is dat Brussel het eens wordt over een nieuwe aanpak van dat dossier.

Tegen abortus

Ze staat bekend als iemand die zich sterk maakt voor de rechten van vrouwen en homoseksuelen, maar ze heeft in haar politieke leven steevast tegen het recht op abortus gepleit. Geen enkele persoonlijke opvatting, zegt ze in interviews, wil ze het Europarlement opleggen. Toch is haar abortusstandpunt voor de Groenen en voor de linkse fracties reden om een eigen kandidaat te presenteren.

Namens de Groenen stond de Zweedse Alice Bah Kuhnke op het stembiljet, namens de linkse fractie de Spaanse Sira Rego, beiden vrouw. Maar vanwege de afspraak uit 2019 konden zij noch kandidaat Kosma Zlotowski van de conservatieve fractie, een 58-jarige man uit Polen, de uitverkiezing van Metsola tegenhouden.

Meer over