PlusAchtergrond

Regeerakkoord in Duitsland: ‘10 miljoen Duitsers gaan erop vooruit’

Twee maanden na de Duitse verkiezingen hebben de SPD, de Groenen en FDP hun coalitieakkoord klaar. Ze willen investeren in verbetering van het klimaat en digitalisering van de economie.

Guy Hoeks
Christian Lindner (FDP), beoogd bondskanselierOlaf Scholz (SPD) Annalena Baerbock (Groenen) en Robert Habeck (Groenen). Beeld AP
Christian Lindner (FDP), beoogd bondskanselierOlaf Scholz (SPD) Annalena Baerbock (Groenen) en Robert Habeck (Groenen).Beeld AP

“De belangrijkste boodschap is: de coalitie staat,” zei beoogd bondskanselier Olaf Scholz, bij de presentatie van het coalitieakkoord woensdagmiddag in Berlijn. Toch ging het niet alleen over het 177 pagina’s tellende boekwerk. De SPD’er, geflankeerd door partijleiders van de Groenen en FDP, drukte de ongevaccineerde Duitsers nogmaals op het hart zich te laten inenten tegen het coronavirus. En iedere Duitser zou zich vaker moeten laten testen.

De pandemie blijft het grootste hoofdpijndossier voor de Duitse politiek. Net als onder de huidige bondsregering van kanselier Angela Merkel zal de stoplichtcoalitie, vernoemd naar de kleuren van de deelnemende partijen, zich de komende maanden vooral hiermee bezig moeten houden.

Gisteren liep een landelijke noodwet af, waardoor deelstaten en steden nu zelf maatregelen mogen invoeren. Bijna overal geldt inmiddels de 2G-regel, al is die omgeven door onduidelijkheden.

Investeren is het sleutelwoord

De nieuwe regering blikte ook vooruit. Met investeren als sleutelwoord voor een reeks belangrijke thema’s: de digitale infrastructuur, woningmarkt, maar ook de zorg, onderwijs en sociale zekerheid.

“10 miljoen Duitsers gaan erop vooruit,” zei Scholz over de komst van een minimumloon van 12 euro per uur, het stokpaardje van de sociaaldemocraten tijdens de bondsverkiezingen. Zij wonnen van Merkels CDU eind september met een kwart van de stemmen.

“De pensioenen houden we stabiel,” zo beloofde hij. Daarnaast moet Duitsland per jaar 400.000 nieuwe woningen gaan bouwen om de krappe woonmarkt het hoofd te bieden. “De modernisering van de economie gaat zich verder ontwikkelen. Door omvangrijke investeringen moet Duitsland actief blijven in de wereldtop.” Om de crisis door te komen willen de partijen de zogeheten schuldenrem tot 2023 blijven oprekken.

Teleurstelling bij Groenenachterban

Niet in de laatste plaats ging het gistermiddag over een ander, delicaat onderwerp: klimaatverandering. Duitsland moet in 2030 helemaal van de kolen af en vijftien miljoen elektrische auto’s tellen. Een ‘superministerie’ van Economie en Klimaat krijgt de regie.

Partijleiders Robert Habeck en Annalena Baerbock van de Groenen beloofden hun kiezers tijdens de campagne een ecologisch verantwoorde regering, maar moeten deze beloftes nu zien in te lossen. Ondanks dat het woord ‘klimaat’ bijna tweehonderd keer terugkomt in het coalitieakkoord, reageerde een groot deel van de Groenenachterban teleurgesteld. “Met de voorgenomen maatregelen kiezen de partijen er bewust voor de klimaatcrisis verder te escaleren,” aldus de klimaatbeweging Fridays for Future in een verklaring.

Hoewel de drie partijen er in een krappe acht weken al uitkwamen, verliepen de coalitieonderhandelingen niet altijd even gesmeerd. Eind september schoot de stoplichtcoalitie weliswaar direct uit de startblokken en beloofde voor Kerstmis een akkoord. Maar door een wekenlange stilte rezen er twijfels of ze het wel zo snel met elkaar eens konden worden.

Vol aan de bak

Maar aan al die onzekerheid is nu een einde gekomen. Hoe de regering precies gestalte gaat krijgen, moet later bekend worden. Naast Scholz, die bondskanselier wordt, lijkt ook het ministerie van Financiën al een zekerheidje: dat gaat zeer waarschijnlijk naar FDP-leider Christian Lindner. Met Baerbock krijgt Duitsland zijn eerste vrouwelijke minister van Buitenlandse Zaken.

De nieuwe bondsregering kan gelijk vol aan de bak. Naast de coronacrisis dreigt een nieuwe Oekraïnecrisis. Heiko Maas, de aftredend minister van Buitenlandse Zaken, heeft Rusland gewaarschuwd dat land niet binnen te vallen en pleit ervoor dat Duitsland ‘een bruggenhoofd blijft met de Midden- en Oost-Europese landen’. Bovendien zit Duitsland net als een groot deel van Europa in de maag met de hoge gasprijzen. De vraag is hoe betaalbaar de energierekening blijft tijdens een mogelijk strenge winter.

Heeft Rutte toch niet gewonnen van de Duitsers

Noem het een daad van overmoed. Drie weken geleden zei VVD-leider Mark Rutte nog dat hij wilde ‘winnen van de Duitsers’. “Wij hebben eerder een coalitie dan zij,” verzekerde hij zijn gehoor. Maar ook na 280 dagen formeren – een record –lag er gisteravond nog altijd geen regeerakkoord op het Binnenhof.

Dat het over de grens wél is gelukt om vlot te formeren - de onderhandelingen in Berlijn begonnen pas vijf weken geleden - leidt in Den Haag nog niet tot haast. “Da’s leuk voor Duitsland,” zei D66-leider Sigrid Kaag gisteren zuinigjes bij aankomst van de onderhandelaars. En zelfs de immer positieve rechterhand van Rutte, Sophie Hermans, laat zich niet opjagen. Een regeerakkoord voor Sinterklaas? “Ik ga geen deadline stellen. Uiteindelijk is het belangrijk dat het een goed regeerakkoord wordt. Als dat iets meer tijd nodig heeft, dan nemen we die.”

Heel optimistisch over de voortgang zijn partijen niet. “Het punt dat het niet meer mis kan gaan, zijn we nog niet voorbij,” stelt een betrokkene. Ook de coronaperikelen frustreren het tempo: vandaag

en morgen zouden de onderhandelaars zich wederom terugtrekken op landgoed de Zwaluwenberg, maar dat voornemen werd afgeblazen vanwege de aangekondigde persconferentie. Vooral premier Rutte wordt de komende dagen in beslag genomen door talrijke overleggen.

Laurens Kok

Meer over