PlusAchtergrond

Radicaal-rechtse Zemmour beheerst de Franse verkiezingsrace

Éric Zemmour deelt handtekeningen uit bij de presentatie van zijn nieuwe boek. Officieel is hij nog geen presidentskandidaat, maar in de peilingen scoort hij goed.  Beeld AFP
Éric Zemmour deelt handtekeningen uit bij de presentatie van zijn nieuwe boek. Officieel is hij nog geen presidentskandidaat, maar in de peilingen scoort hij goed.Beeld AFP

Opiniemaker Éric Zemmour heeft zich nog niet eens officieel gemeld als presidentskandidaat, maar beheerst toch de Franse verkiezingsrace. Weet hij het Macron en Le Pen moeilijk te maken?

Het affiche voor de finale van de presidentsverkiezingen van april volgend jaar was al bekend, zo leek het. De beslissende tweede ronde zou een herhaling worden van die in 2017, Emmanuel Macron tegen Marine Le Pen.

Maar nu is Le Pen in enkele weken tijd ingehaald door de radicaal-rechtse opiniemaker Éric Zemmour (63). Macron wint volgens opiniepeiler Harris Interactive de eerste ronde van de stembusgang als die nu zou plaatsvinden met 24 procent. Zemmour wordt tweede en laat met 17 procent Le Pen (15 procent) achter zich. De waarschijnlijke kandidaat van centrum-rechts – Xavier Bertrand – zou goed zijn voor 13 procent.

Een dergelijke komeetachtige opkomst is nooit eerder vertoond, maar goed te verklaren. Eigenlijk gelooft niemand dat Le Pen kan winnen. Zij heeft haar discours gematigd – ze rept niet langer van een frexit en zei dat de islam prima samengaat met de waarden van de Franse republiek – maar van enige geestdrift of dynamiek rond haar persoon is geen sprake.

Harde boodschap

Er is juist vraag naar een harde boodschap, denkt Zemmour. Dat heeft hij haar eerder dit jaar gezegd, verklapt hij in zijn laatste boek, getiteld La France n’a pas dit son dernier mot (Frankrijk heeft zijn laatste woord nog niet gezegd). ‘In het politieke midden win je geen verkiezingen meer. De tijden zijn veranderd, mensen vragen om een harde aanpak en willen dat je echt staat voor je zaak. Er is zelfs vraag naar radicaliteit,’ schrijft hij in het boek.

De cijfers geven Zemmour, zoon van Algerijnse Joden die tijdens de onafhankelijkheidsoorlog naar Frankrijk kwamen, voorlopig gelijk. Zijn fans juichen hem in stampvolle zalen toe als de messias die het land kan redden van islamisering en omvolking. Dat laatste begrip is volgens Zemmour geen mythe of een complot, maar de realiteit.

Als de grenzen niet snel dichtgaan, is een burgeroorlog onvermijdelijk, waarschuwt hij. Als die niet allang is begonnen. Wie tegenwerpt dat hij overdrijft, antwoordt Zemmour dat de onthoofding van Samuel Paty, deze week een jaar geleden, een van de vele voorboden is van groter onheil. “De godsdienstoorlogen in de zestiende eeuw kenden ook een lange aanloop, het heeft vijftig jaar geduurd voor er een uitbarsting kwam op de Bartholomeusnacht in 1572.”

Donald Trump

Zemmour overschrijdt bewust de grenzen van wat niet mag worden gezegd, maar wat velen denken. Net als eerder bij Donald Trump, is zijn ontembaarheid de motor van zijn succes. Hoe vaker men de komende tijd racist of extreem-rechts zal roepen, hoe groter de kans dat Zemmour verder oprukt.

Toch is Zemmour, die drie keer werd veroordeeld voor haatzaaien en aanzetten tot discriminatie, meer dan een populistische provocateur. Vriend en vijand erkennen dat hij erg goed kan schrijven en dat hij een vaak geestige spreker is die dodelijke punchlines in huis heeft.

Die laatste kwaliteiten maakten hem tot een fenomeen in talkshows, die hij betitelde als de propagandamachine van een linkse elite, die bepaalt wat de kijkers moeten denken. De laatste jaren gaf hij dagelijks commentaar op de actualiteit op CNews, een TV-zender die een alternatief wil zijn voor de publieke omroep die veel Fransen te links vinden.

Vervrouwelijking en ontmannelijking

Zemmour begon zijn carrière in de politieke journalistiek, maar werd meer en meer een man met een missie: een culturele oorlog voeren tegen het progressieve, antinationale gedachtegoed dat volgens hem al decennia domineert in elke denkbare sector van de samenleving en dat met de opmars van ‘woke’ aan kracht heeft gewonnen.

Het eerste boek waarmee hij succes had, was een aanval op het feminisme getiteld Le Premier Sexe (De eerste sekse), dat verscheen in 2006. Hierin hekelde hij de vervrouwelijking – en vooral de ontmannelijking – van de samenleving. Het pamflet lanceerde hem als tv-persoonlijkheid.

Veel ambitieuzer was zijn vuistdikke bestseller Le suicide français (De Franse zelfmoord) uit 2014 waar hij meer dan een half miljoen exemplaren van verkocht. Hierin schetst hij aan de hand van gebeurtenissen, films, portretten van persoonlijkheden, wetswijzigingen, rockconcerten en chansons hoe het Frankrijk van zijn jeugd vanaf de dood van Charles de Gaulle in 1970 werd ontmanteld en hoe een ‘consumentistisch individualisme’ zegevierde.

Lange tijd was ‘Le Z’, zoals hij nu vaak wordt genoemd, niet erg hoopvol over zijn kansen om het ideologische tij te doen keren. Maar zijn toon is optimistischer geworden. Hij zegt te worden gedragen door zijn aanhang die wil dat hij afdaalt in de arena. Hij mag van zichzelf de ‘caissières, artsen, horecaondernemers, hoge ambtenaren of intellectuelen’ die hem naar eigen zeggen aanklampen om te zeggen dat hij ervoor moet gaan, niet teleurstellen.

Meer over