PlusExclusief

Poetin neemt met de invasie van heel Oekraïne een grote gok

De sporen van de Russische invasie in de Oost-Oekraïense stad Charkov. Beeld EPA
De sporen van de Russische invasie in de Oost-Oekraïense stad Charkov.Beeld EPA

Geen beperkte aanval op Oost-Oekraïne, maar een overweldigende invasie. Poetin kiest met dit besluit voor de gevaarlijkste optie in de donderdagochtend door Rusland ontketende oorlog.

Gijs Moes en Ghassan Dahhan

De Russische president Vladimir Poetin heeft met zijn besluit tot een complete invasie van buurland Oekraïne vriend en vijand verrast. Met een aanval van deze omvang – de grootste op Europese bodem sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog – werd overigens wel rekening gehouden, maar tegelijkertijd werd het beschouwd als de minst waarschijnlijke, vanwege de kosten en risico’s die eraan verbonden zijn.

Dat het niet bij een beperkte invasie zou blijven, werd Oekraïne woensdagnacht duidelijk: de oostelijk gelegen stad Charkov werd gebombardeerd vanuit de lucht en door artillerie, gebieden rond de Zwarte Zee werden onder vuur genomen door Russische troepen vanuit de Krim, vanuit Wit-Rusland werden aanvallen uitgevoerd op het noorden van Oekraïne en hoofdstad Kiev werd belaagd met kruisraketten.

Poetin kiest voor een militaire ‘kopstoot’

Vrijwel elk onderdeel van Ruslands krijgsmacht is direct ingezet bij de aanval op Oekraïne. Poetin slaat veel treden in de escalatietrap over en kiest voor een militaire ‘kopstoot’. Daarbij wordt Rusland ook deels geholpen door de Oekraïense geografie: er zijn weinig bergen en het terrein is makkelijk begaanbaar.

Omvang en snelheid van de Russische aanval hebben een desoriënterend effect op de Oekraïense krijgsmacht en bevolking. In korte tijd werden bruggen en strategische plaatsen gebombardeerd of ingenomen, waardoor burgers niet wisten waar ze heen moesten. Oekraïense militairen waren niet voorbereid op de komst van de Russen op zo veel plekken tegelijk en zo diep in Oekraïne. Het is onduidelijk hoeveel doden er aan beide zijden zijn gevallen, maar zeker is dat vele tientallen Oekraïense en een onbekend aantal Russische militairen zijn gesneuveld.

De vraag is wat er gebeurt als Oekraïne zich herpakt en ook wat Poetin wil bereiken, zegt onderzoeker Ionela Ciolan van het European Policy Center, een denktank die zich toespitst op Europese zaken. “Op dit moment is het heel moeilijk om het einddoel van Poetin te begrijpen. Gezien de omvang van de aanvallen en de locaties die hij heeft aangevallen, lijkt het erop dat het Kremlin van plan is om minstens twee derde van Oekraïne te bezetten of zelfs het hele land.”

Een vijandige bevolking onderdrukken is lastig

Volgens Ciolan zal de bezetting van Oekraïne niet zonder slag of stoot gaan, ook niet voor een machtig land als Rusland. “Oekraïne is een van de grootste landen in Europa met ruim 41 miljoen inwoners. En hoewel de Oekraïense strijdkrachten in aantal en op het gebied van bewapening overvleugeld worden door Rusland, beschikken ze wel over 200.000 militairen en 900.000 reservisten. Daarnaast is ook hun training en ervaring van belang,” zegt Ciolan.

Het Oekraïense leger heeft door het conflict met de separatisten in het oosten van het land aanzienlijke ervaring opgedaan. Daarnaast hebben de Russen ook te maken met een bevolking die vijandig staat tegenover hun bezettingsmacht.

Als Rusland uit is op de inname van Kiev en de val de Oekraïense regering en het hele land onder zijn macht wil krijgen, zullen de bezettingstroepen zeker te maken krijgen met verzet, waardoor zij ook na een ‘overwinning’ alsnog doelwit worden. Een vijandige bevolking onderdrukken is vaak moeilijker en tijdrovender dan het uitschakelen van een leger of het omverwerpen van een regering. Voor het voeren van guerrilla-oorlogen is weinig steun te vinden onder de bevolking van bezettingsmachten en ook militairen doen dit niet graag omdat er weinig eer aan te behalen is.

Poetin waarschuwde het Westen – dat nieuwe wapenleveranties aan Oekraïne overweegt – in ongekend dreigende bewoordingen zich niet te mengen in het conflict: “Wie ons probeert te belemmeren, laat staan een dreiging vormt voor ons land en volk, moet weten dat de Russische reactie snel zal zijn en leidt tot consequenties die jullie nooit eerder hebben ondervonden.”

De Russische president refereerde aan het feit dat Rusland ‘een van de machtigste nucleaire staten’ is en ‘ook een zekere voorsprong op het gebied van sommige geavanceerde wapens’ heeft.

Meer over