Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Poetin maakt de wereld duidelijk dat hij maar één doel heeft

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Hoe anders zou de wereld eruitzien als Vladimir Poetin in 2018 met pensioen was gegaan, op het hoogtepunt van zijn roem. Geliefd door de Russen, gerespecteerd door de wereld. De boeken in als Vadertje Staat, die Rusland zijn zelfvertrouwen teruggaf.

Nu – met 48 hectische uren achter ons – hebben we de andere Poetin gezien. Alle scenario’s voor het verloop van de Oekraïnecrisis kunnen de prullenbak in. Poetin zal, zo lijkt inmiddels zeker, de geschiedenis ingaan als de president die zijn land een heilloze oorlog in voerde.

Voor zover we het nog niet wisten (of niet wilden zien) maakte Poetin de wereld duidelijk dat hij slechts één doel heeft: het verwoesten van Oekraïne als een zelfstandige staat.

Maandagavond gaf Poetin de kwaadste en bloeddorstigste speech die ik ooit van hem zag. Meer dan een uur lang geschiedenisles met als boodschap: Oekraïne bestaat niet. De erkenning van de pseudorepubliekjes aan het einde leek welhaast bijzaak. De handtekeningen waren snel gezet.

Dinsdag was Poetin zo mogelijk nog agressiever tijdens een persconferentie vol chantage en bedreigingen. Een oorlogsverklaring aan Oekraïne. De enige onduidelijkheid die hij openliet, was de timing.

Hoe anders is de toon van Poetin nu, in vergelijking met die tijdens de annexatie van de Krim. Ik zie hem nog staan, stralend op het podium terwijl een euforische menigte ‘Krim Rusland’ scandeerde.

In Donetsk was er maandag geen feest: een clubje van hooguit vijftig man stak verveeld wat rotjes af.

Waar komt Poetins woede toch vandaan? Woede die er zelfs toe leidt dat hij zijn eigen collega’s voor het oog van de natie afbrandt. ‘Mocht Poetin nooit voor een oorlogstribunaal hoeven te verschijnen, dan zou hij toch zeker bij een personeelsevaluatie moeten komen, want hij cultiveert een toxische en onveilige werkomgeving,’ grapte Kremlinwatcher Mark Galeotti.

Poetin heeft alles. Het grootste land ter wereld, de grootste paleizen, onbegrensde macht, onmetelijke rijkdom.

Het heeft van hem geen leuker mens gemaakt. Tijdens de Nationale Veiligheidsraad – die voorafging aan Poetins speech – zaten zijn topadviseurs, onder wie de door de wol geverfde minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov, op tientallen meters afstand als bange kinderen voor de boze schoolmeester.

Zijn obsessie met de Russische geschiedenis en de ineenstorting van de Sovjet-Unie is bekend, maar Poetin liet zich toch meestal kennen als een pragmatische en soms charmante politicus die behendig op het wereldtoneel manoeuvreert.

Nu is daar geen sprake meer van. Hij zet Macron, Scholz en andere wereldleiders in hun hemd door ze met eindeloze gesprekken aan het lijntje te houden. De woede en minachting voor ‘de clown Zelenski’ – de Oekraïense president die in een vorig leven in een populaire televisieserie een president speelde – druipt van het scherm af.

Poetins drijfveer is woede. Woede over al het vermeende onrecht dat hem en Rusland wordt aangedaan.

Meestal is woede niet de beste raadgever.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over