Overleg over atoomprogramma Iran hervat, maar lijkt kansloos

In Wenen wordt na vijf maanden pauze weer topoverleg gehouden tussen westerse, Chinese en Russische diplomaten en Iran over het Iraanse atoomprogramma. Een doorbraak lijkt ver weg, terwijl Irans nucleaire capaciteit groeit.

Tom Kieft
Hoeveel uranium Iran heeft verrijkt, is niet duidelijk. Waarnemers zijn niet langer welkom. Beeld AP
Hoeveel uranium Iran heeft verrijkt, is niet duidelijk. Waarnemers zijn niet langer welkom.Beeld AP

Vijf maanden geleden waren diplomaten nog optimistisch over een akkoord over Irans nucleaire programma. Een Amerikaanse topdiplomaat zei in juni tegen The New York Times dat een akkoord ‘zo goed als gesloten was’. Nu, vijf maanden later en met een nieuwe ultraconversatieve regering in Teheran, is de stemming in Wenen compleet omgeslagen.

Volgens de Iraanse lezing gaat het overleg in Wenen niet eens meer over het aan banden leggen van het nucleaire programma. De eis van de regering in Teheran is dat de VS per direct de verstikkende economische sancties tegen Iran opheft. Met terugwerkende kracht zelfs: Iran wil compensatie zien voor de misgelopen olie-inkomsten, en een wettelijke belofte van de VS dat het zich niet meer uit het akkoord zal terugtrekken.

Verrijkt uranium

Zulke eisen worden door westerse diplomaten die de Britse krant The Guardian heeft gesproken als compleet onrealistisch gezien. De EU en Amerika willen sancties pas opheffen als Iran zijn nucleaire programma stopzet. Sinds de vorige Amerikaanse president Donald Trump zich in 2017 terugtrok uit het atoomakkoord dat twee jaar eerder was gesloten, is Iran weer begonnen met het verrijken uranium.

Hoeveel uranium Iran nu heeft verrijkt, is niet duidelijk. Sinds de relaties zijn verzuurd, zijn waarnemers van de VN niet meer welkom bij Iraanse kerncentrales. Maar in september waarschuwde atoomwaakhond IAEA al dat het land in het worstcasescenario binnen een maand voldoende splijtbaar materiaal zou hebben om een atoombom te vervaardigen. Iran heeft altijd ten stelligste ontkend dat het atoomprogramma is bedoeld voor het maken van kernkoppen.

Volgens de Iraanse gezant van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken Robert Malley is het niet ondenkbaar dat Iran onrealistische eisen stelt om tijd te trekken, om zo dichter bij het maken van een atoombom te komen. “Als Iran de onderhandelingen gebruikt om tijd te winnen, dan zullen we moeten reageren op een manier die niet onze voorkeur heeft,” waarschuwde Malley in The Guardian.

Meer over