PlusExclusief

Organisatie Preda vangt misbruikte Filipijnse meisjes op. ‘Dit is de enige plaats waar ze kunnen herstellen’

Sekstoerisme tiert al decennia welig op de Filipijnen. De organisatie Preda vangt minderjarige slachtoffers op en begeleidt hen naar een terugkeer in de maatschappij.

Gijs Moes
Preda behandelt de kinderen met een zelf ontwikkelde therapie, die via herbeleving en het uiten van emoties gericht is op herstel. Beeld Vincent Go
Preda behandelt de kinderen met een zelf ontwikkelde therapie, die via herbeleving en het uiten van emoties gericht is op herstel.Beeld Vincent Go

De vele bars langs de weg bij Subic Bay trekken weinig klanten. Ook al mogen buitenlanders sinds kort weer naar de Filipijnen reizen, het sekstoerisme is nog niet op gang gekomen. De Amerikaanse militairen van vroeger zijn inmiddels vervangen door vooral Chinezen en Vietnamezen, maar zij blijven nog weg vanwege corona en reisbeperkingen.

Bovendien komen mannen in het buitenland tegenwoordig vooral via de webcam in contact met vrouwen en kinderen in de Filipijnen, zegt Shay Cullen in het kantoor van Preda in Zambales. De in Ierland geboren priester zet zich al decennia in voor minderjarige slachtoffers van de seksindustrie. Daarnaast vangt Preda, de organisatie die hij in 1974 oprichtte, ook slachtoffers op van misbruik door familie en bekenden.

“Ik weet niet of de meisjes willen praten, zeker met een man ligt dat gevoelig. Ze zijn getraumatiseerd,” waarschuwt Cullen vooraf aan een bezoek aan het Girls Home. Maar de ontvangst bij het opvanghuis van Preda, enkele kilometers verderop langs de kust, is vriendelijk. Hier zitten twee groepen: meisjes uit bars waar ze geëxploiteerd werden, en meisjes die seksueel zijn misbruikt, vaak thuis door familieleden.

Eierdozen van de muur gescheurd

Een gesprek met de eerste groep is niet mogelijk, de spanning is te groot omdat een aantal slachtoffers de volgende dag moet getuigen. De andere groep woont in een groot en luchtig gebouw, het Octagon. Zeven meisjes in de lagere-schoolleeftijd, die zitten te tekenen, zwaaien naar het bezoek. De iets oudere meisjes stellen zich afwachtend op.

“Ze blijven hier zes maanden tot maximaal twee jaar,” vertelt sociaal werker Nadine Nipal. “De bedoeling is dat ze gere-integreerd worden met hun familie en daar zijn veel gesprekken en begeleiding voor nodig.” De kinderen krijgen ook dansles en karatetraining, voor de weerbaarheid.

Op de bovenverdieping laat ze een speelruimte voor de kleintjes zien en een therapieruimte voor de tieners. Daar liggen plastic matrassen op de vloer, de muren zijn bedekt met eierdozen. “Hier kunnen ze hun gevoelens loslaten,” vertelt Nipal. “Vooral woede en frustratie.” Dat kan er heftig aan toegaan, Nipal wijst op plaatsen waar de eierdozen van de muur zijn gescheurd.

Slachtoffers zijn gehersenspoeld

Preda behandelt de kinderen met een zelf ontwikkelde therapie, die via herbeleving en het uiten van emoties gericht is op herstel. “Als dat lukt, willen ze zelf naar de rechtbank, ze zijn dan in fighting mood,” zegt Cullen. Want de behandeling is gericht op het doen van aangifte. “Het lastigste is dat ze gehersenspoeld zijn, zodat ze geloven dat ze nergens anders goed voor zijn.”

Cullen was in de jaren zeventig en tachtig actief in het opsporen van daders, die hij persoonlijk confronteerde in bars in de buurt van Subic Bay, waar een grote Amerikaanse marinebasis was gevestigd. Het eerste slachtoffertje dat hij opnam, Jennifer van negen, was door een Amerikaanse militair misbruikt.

In lokale media richtte hij zich op het sluiten van de basis, waarmee grote belangen gemoeid waren. Cullen dreigde het land uitgezet te worden, maar die rechtszaak won hij. In 1991 stemde de Filipijnse senaat voor sluiting van de basis, die inmiddels is omgevormd tot een economische ontwikkelingszone.

Vervolging van misbruik lastig

“Mijn doel was en is in de eerste plaats: de Filipijnse regering uitdagen en zo het beleid verbeteren,” zegt Cullen. Want de praktijken waar Preda tegen strijdt, worden vaak mogelijk gemaakt of zelfs aangemoedigd door de autoriteiten. Vervolging van misbruik was jarenlang lastig, omdat de leeftijd voor het geven van toestemming voor seks in de Filipijnen twaalf jaar was. Eerder dit jaar is dit, mede door de aanhoudende campagne van Preda, verhoogd naar zestien jaar. “Heel goed,” zegt Cullen tevreden over dit kleine succes.

Probleem is wel dat de Filipijnse justitie niet altijd meewerkt. “Maar er zijn gelukkig steeds meer goede, vooral vrouwelijke rechters.” Die verwijzen de slachtoffers vaak naar Preda. “Dit is de enige plaats waar deze kinderen kunnen herstellen van hun trauma, de overheid zelf heeft niks.”

De politiek blijft passief, zegt Cullen. “Ze begrijpen het niet, of het interesseert ze niet. Mensenrechten staan nu eenmaal niet hoog op de agenda in de Filipijnen, terwijl we het hier hebben over uitbuiting, handel en seksueel misbruik van kinderen.”

Cullen, 79 inmiddels, wil de moed na al die jaren niet opgeven, maar hij erkent dat het ‘vechten tegen de bierkaai’ is. Zal het misbruik ooit stoppen? “Wie verandert de menselijke natuur? Alles lijkt te draaien om bevrediging en geld.”

‘Ik kan nu met het trauma omgaan’

Ashley (14), klein, met donkere ogen en een slag in haar dikke haar, praat zachtjes maar kijkt zelfverzekerd. Zij is na anderhalf jaar bijna aan het einde van haar verblijf in de opvang bij Preda, klaar om naar huis te gaan.

“Ik heb een aanklacht ingediend tegen mijn stiefvader.” Die verkrachtte haar terwijl Ashleys moeder naar de markt was. “Toen heb ik het aan de buurvrouw verteld, die heeft me verborgen en meegenomen naar de politie.” Een agent nam de zaak serieus en pakte haar stiefvader op.

“Dat vond ik wel moeilijk, ik wist dat hij naar de gevangenis zou gaan. Ik zag hem als mijn vader, maar nu niet meer.” Haar biologische vader kende ze niet, maar via Preda is er contact gelegd. Ook de omgang met haar moeder is weer goed. “Ze komt hier op bezoek.”

De stiefvader is op basis van Ashleys getuigenis tot levenslang veroordeeld, zonder kans op vervroegde vrijlating. Ashley: “Ik wil nu naar huis, naar mijn moeder. Preda heeft me geholpen om gerechtigheid te krijgen. Ik kan nu met het trauma omgaan, de therapie, karate en dansen hebben geholpen. En ik vond het fijn met de andere meisjes, ik heb nu vriendinnen hier.”

Shay Cullen, die zich al meer dan vijftig jaar inzet tegen sekstoerisme en misbruik op de Filipijnen.  Beeld Vincent Go
Shay Cullen, die zich al meer dan vijftig jaar inzet tegen sekstoerisme en misbruik op de Filipijnen.Beeld Vincent Go
Meer over