PlusAchtergrond

Oorlog in Oekraïne? Daar hebben de Verenigde Staten geen zin in

In Oost-Europa zijn extra Amerikaanse troepen aangekomen. Maar vechten gaan ze er vooralsnog niet – de Verenigde Staten hebben absoluut geen zin in oorlog.

Karlijn van Houwelingen
Een Boeing C-17 Globemaster III van het Amerikaanse leger landt op het vliegveld bij Jasionka, in het zuiden van Polen, nabij de grens met Oekraïne. Met het transporttoestel worden troepen van de VS aangevoerd om de oostflank van de Navo te versterken. Beeld EPA
Een Boeing C-17 Globemaster III van het Amerikaanse leger landt op het vliegveld bij Jasionka, in het zuiden van Polen, nabij de grens met Oekraïne. Met het transporttoestel worden troepen van de VS aangevoerd om de oostflank van de Navo te versterken.Beeld EPA

De eerste van tweeduizend Amerikaanse manschappen zijn vorige week vanuit de staat North Carolina naar Duitsland en Polen gereisd. Ze moeten daar de oostflank van de Navo versterken, nu Rusland op oorlogspad lijkt te zijn en troepen langs Oekraïne heeft samengetrokken.

Nog eens duizend Amerikanen die al in Duitsland gelegerd waren, worden verplaatst naar Roemenië, net als Polen een buurland van Oekraïne en een Navo-bondgenoot van de VS. Het Witte Huis liet al doorschemeren dat meer troepenverplaatsingen naar Europa mogelijk zijn. In de VS zijn nog eens 8500 troepen in de hoogste staat van paraatheid gebracht. Letland heeft al laten weten dat Amerikaanse soldaten er welkom zijn.

Militaire spierballen

Het Witte Huis laat zo voorzichtig de militaire spierballen rollen om de Russische president Vladimir Poetin van eventuele invasieplannen af te houden. Maar één ding is duidelijk in de VS: dit zijn géén voorbereidingen voor oorlog met Rusland. De regering-Biden heeft alvast luid en duidelijk uitgesloten dat de Amerikaanse militairen Oekraïne zullen verdedigen.

“Deze troepen gaan niet in Oekraïne vechten,” sprak John Kirby, woordvoerder van het ministerie van Defensie. Ze gaan alleen naar Europa als signaal, benadrukte hij. “We maken duidelijk dat we klaarstaan om onze Navo-bondgenoten te verdedigen als het zover komt.’’

Presidenten zeggen vaak dreigend dat ‘alle opties op tafel liggen’, als het om internationale conflicten gaat, maar in Washington ligt de militaire optie deze keer uitdrukkelijk níet op tafel. “Er zullen geen Amerikaanse troepen naar Oekraïne gaan,” zei ook Biden zelf vorige maand in gesprek met journalisten.

Sancties

Zijn regering zet in op zware sancties, wapenleveranties aan Oekraïne en volgens berichten in Amerikaanse media ook advies en training voor Oekraïense troepen. Poetin kan in elk geval de aanleg van gaspijplijn Nordstream 2 tussen Rusland en Europa wel vergeten als Rusland Oekraïne binnenvalt, zei Biden deze week. Maar bij een ‘kleine inval’ zou de Westerse reactie beperkt kunnen blijven, liet hij zich onlangs nog ontvallen.

Niet alleen Biden heeft geen zin in een nieuwe oorlog, nu hij de eindeloze strijd in Afghanistan net tegen een hoge prijs heeft afgebroken. Amerikaanse burgers zien er ook niets in. Slechts 11 procent van de Amerikanen zei eind januari troepen naar Oekraïne te willen sturen, mochten de Russen het land binnenvallen. Zelfs wapensteun vond maar een derde van de ondervraagden in een peiling van YouGov eind januari een goed idee.

Zelfs politiek Washington is bij uitzondering eens vrij eensgezind – zowel rechts als links is niet van plan rechtstreeks slaags te raken met Rusland. “Er is een paar dingen waar we duidelijk over moeten zijn en een daarvan is dat het Amerikaanse volk het sturen van honderdduizenden Amerikanen naar Oekraïne niet zal steunen,” zei de Democratische senator Chris Murphy tegen tijdschrift The Atlantic.

De Republikeinse senator Ted Cruz, wilde ‘ondubbelzinnig’ zijn, zei hij op de vloer van de Senaat. “Onder geen enkele omstandigheid zouden we onze zonen en dochters moeten laten sterven om Oekraïne te verdedigen tegen Rusland.”

Motieven

Achter de relatief terughoudende reacties in de Amerikaanse politiek gaan overigens verschillende motieven schuil – van voorkomen van bloedvergieten en nieuwe financiële lasten tot de aandacht houden bij die andere grote rivaal, China. In het kamp van oud-president Donald Trump heerst bovendien een zekere bewondering voor Poetin, door Trump geprezen als leider.

Enkele Amerikaanse tv-kijkers belden vorige maand boos het kantoor van Congreslid Tom Malinowski uit New Jersey. Ze wilden dat hij in het conflict rond Oekraïne de Russische kant koos, deelde voormalig diplomaat Malinowski verbaasd mee op Twitter. Waarom hun volksvertegenwoordiger de ‘redelijke’ wensen van de Russische president Poetin niet steunde, wilden ze weten.

Amerika ging er altijd prat op dat het opkwam voor vrijheid en democratie in de wereld. Maar deze mensen hadden naar de invloedrijke rechtse commentator Tucker Carlson op Fox News gekeken. “Gaan we echt een oorlog uitvechten om een corrupt Oost-Europees land dat strategisch niet relevant voor ons is?” vroeg hij zich hardop af.

Carlson meent dat Amerika zelf al genoeg problemen heeft en vond het ‘logisch’ dat Poetin niet wil dat Oekraïne lid wordt van de Navo.