Oekraïne: Russen vernietigen cultureel erfgoed, en Zweden zijn blij met Amerikaans bezoek

Rusland is in deze oorlog op grote schaal monumenten, kerken en andere religieuze gebouwen aan het vernietigen. Dat zegt de Oekraïense president Volodimir Zelenski. En in Zweden is het enorme amfibische aanvalsschip de USS Kearsarge aangemeerd voor een Navo-vlootoefening.

Mark van Assen
De USS Kearsarge in de haven van Stockholm.  Beeld REUTERS
De USS Kearsarge in de haven van Stockholm.Beeld REUTERS

Oekraïne wil dat Rusland uit de Unesco wordt gezet. Volgens president Zelenski kan het niet zo zijn dat een land dat op grote schaal culturele en religieuze schatten verwoest nog langer lid is van de VN-organisatie die het werelderfgoed moet beschermen. Dat zei hij zaterdagnacht in zijn dagelijkse videoboodschap.

‘Geen plaats voor barbaren’

Het Russische leger zou tot nu toe al 113 kerken hebben beschadigd of verwoest. Zelenski zegt dat hij vorige week de Unesco heeft gevraagd om Rusland als lid te schrappen. “Elke kerk die door Rusland in brand wordt geschoten, elke school die wordt opgeblazen, elk vernietigd monument bewijst dat Rusland niet thuishoort in de Unesco. Daar is geen plaats voor barbaren.”

Als voorbeeld noemt hij de grote houten kerk in Svjatohirsk, in het oosten van Oekraïne, die onlangs beschoten werd en in vlammen opging. Op beelden die Zelenski plaatste op Telegram is te zien hoe het bouwwerk uit de vroege zeventiende eeuw met zijn uivormige koepels in lichterlaaie staat. Het Russische ministerie van Defensie ontkent, en beschuldigt Oekraïne ervan dat het zelf de kerk beschoten heeft. Dat zou zijn gebeurd toen de troepen zich terugtrokken uit het gebied.

2500 raketten

Zelenski zei verder in zijn toespraak dat de Russen sinds het begin van de oorlog al meer dan 2500 raketten op Oekraïne hebben afgevuurd. “Maar onze helden houden stand en doen alles om de vijand maximale verliezen toe te brengen.” Met het oog op de hevige gevechten die nu plaatsvinden in de oostelijke Donbasregio verzekerde Zelenski dat er een dag komt dat de strijd stopt. “Maar er is maar één iemand die dat besluit kan nemen,” zei hij, zonder de Russische leider Vladimir Poetin bij naam te noemen.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Solidariteit met Finland en Zweden

Generaal Mark Milley, een hoge Amerikaanse militair, herhaalde zaterdag dat de VS vastbesloten is om Zweden en Finland te steunen terwijl ze wachten op hun Navo-lidmaatschap. Milley is op dit moment op bezoek in Zweden, waar net de USS Kearsarge is aangemeerd, het grootste Amerikaanse oorlogsschip dat ooit in de haven van Stockholm lag. Het schip is 250 meter lang en heeft behalve helikopters ook 1200 mariniers aan boord. “Voor ons, de Verenigde Staten, en voor alle andere Navo-landen is het belangrijk dat we onze solidariteit laten zien met Finland en Zweden.”

Het is weer tijd voor de jaarlijkse Navo-oefeningen in de Baltische Zee. ‘Baltops 22' duurt van 5 tot 17 juni. Er doen veertien Navo-landen aan mee, plus Zweden en Finland. De aanwezigheid van de USS Kearsarge, een aanvalsschip dat ook troepen aan land kan brengen, laat volgens Milley zien dat de deelnemers dezelfde zaak dienen: “Grote landen kunnen niet zomaar kleine landen binnenvallen.”

De Zweedse premier Magdalena Andersson toonde zich verheugd: “Dit is een duidelijk voorbeeld van de Amerikaanse steun en een zeer sterk politiek signaal op dit belangrijke moment in de geschiedenis. Het laat ook zien dat de veiligheidsgaranties van president Joe Biden ook daadwerkelijk gevolgd worden door concrete actie. We zijn zeer, zeer dankbaar voor deze steun.”

Een bomkrater en beschadigd gebouw in Soledar, een stad de oostelijke regio Donbas.  Beeld AFP
Een bomkrater en beschadigd gebouw in Soledar, een stad de oostelijke regio Donbas.Beeld AFP

Slag om de Donbas

De strijd in de oostelijke regio Donbas, en dan met name in en om Sjevjerodonetsk, gaat intussen onverminderd door. Beide partijen claimen terreinwinst. Sjevjerodonetsk is de laatste grote stad in de de provincie Loehansk die nog in Oekraïense handen is. De Russen zijn erop gebrand haar te veroveren, om vervolgens van daaruit op te stomen naar Kramatorsk en Sloviansk in de regio Donetsk. Als dat lukt, hebben ze vrijwel de hele Donbas (Loehansk plus Donetsk) in handen.

Het Oekraïense leger meldde zaterdag ook dat het de Russische opmars heeft gestopt bij de stad Izium, ten noordwesten van Sjevjerodonetsk. Ook die stad is belangrijk voor de verdere verovering dan wel verdediging van de Donbas. Volgens Andriy Yermak, de chef staf van president Zelenski, is daar het grootste deel van een Russische eenheid verslagen na hevige gevechten. Zijn claim wordt ondersteund door een Russische militaire blogger die wordt geciteerd in een rapport van het Institute for the Study of War, een toonaangevende onafhankelijk onderzoeksinstituut dat de oorlog op de voet volgt. Volgens het bericht zou het Russische verlies te wijten zijn aan incompetente commandanten.

Paus naar Oekraïne?

Paus Franciscus heeft aangekondigd dat hij met de Oekraïense overheid gaat praten over een mogelijk bezoek aan het land. Hij zei dat volgens persbureau Reuters tijdens een vragenuurtje met kinderen in het Vaticaan. Het Oekraïense jongetje Sachar vroeg hem: “Kunt u naar Oekraïne komen om alle kinderen te redden die het nu zo moeilijk hebben?” De paus, die in een rolstoel zat vanwege pijn aan zijn knie, zei dat hij vaak dacht aan de kinderen in Oekraïne. Hij wil graag komen, maar moet daarvoor een geschikt moment zoeken. “Volgende week komen er vertegenwoordigers van de Oekraïense regering langs om daarover te praten. We zien wel wat er gebeurt.”

Meer over