Plus

Oekraïne en China: deze onderwerpen staan op de overvolle agenda van de Navo-top in Madrid

Oekraïne, troepenuitbreidingen en oja, China: de Navo-top die dinsdag 28 juni in Madrid van start ging heeft een overvolle agenda. Wat zijn de belangrijkste vragen die ter tafel komen?

Mark van Assen
President Joe Biden wordt verwelkomd door de Spaanse minister van buitenlandse zaken Jose Manuel Albares en koning Felipe VI (r) bij aankomst op Torrejon de Ardoz Airport voor de NAVO top in Madrid.
 Beeld via REUTERS
President Joe Biden wordt verwelkomd door de Spaanse minister van buitenlandse zaken Jose Manuel Albares en koning Felipe VI (r) bij aankomst op Torrejon de Ardoz Airport voor de NAVO top in Madrid.Beeld via REUTERS

1. Krijgt Oekraïne de zwaardere wapens waar het om vraagt?

Dat is een interessante kwestie. Sinds de invasie hebben de Navo-lidstaten flink wat militaire steun geleverd aan het Oekraïense leger. Het gaat om zwaar geschut als houwitsers en antitankraketten, maar ook om scherpschuttersgeweren en nachtkijkers. Oekraïne blijft vragen om meer en zwaarder, maar de Navo gaat daar niet onbeperkt in mee. Zo worden er geen langeafstandsraketten geleverd, omdat de vrees bestaat dat Oekraïne daarmee Rusland gaat bestoken. Moskou heeft al gezegd dat dit ‘een rode lijn’ is: het zal niet accepteren als er Navo-raketten op Russisch grondgebied terechtkomen. Dat werpt nog een probleem op: hoe zal Rusland reageren als Oekraïne in een later stadium van de oorlog, met Navo-wapens, de Krim of de Donbas wil terugveroveren? De vraag is dus: welke wapens gaat de Navo nog aan Oekraïne leveren en onder welke voorwaarden?

2. Komen er meer troepen aan de Europese oostgrens?

Graag, zullen de Oost-Europese lidstaten zeggen. Hoe meer, hoe beter. Met name Polen en de Baltische staten, die Rusland voor geen cent vertrouwen, willen dat de Navo haar aanwezigheid flink opschroeft. Er zijn in die landen nu al vier zogenaamde battle groups van duizend soldaten gestationeerd, maar dat zien de landen als te weinig én niet effectief genoeg. Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei eerder deze week dat hij de al bestaande snelle-reactiemacht van 40.000 soldaten wil uitbreiden naar 300.000. Dat wil niet zeggen dat Oost-Europa één grote kazerne wordt. De troepen blijven gestationeerd in eigen land, maar gaan wel vaak samen oefenen. De vraag is of Stoltenberg zijn zin krijgt. Het is namelijk een prijzige operatie, en niet elk Navo-lid (ook Nederland niet) voldoet aan de verplichting om twee procent van het bruto binnenlands product aan defensie uit te geven. “Die twee procent zou niet het plafond moeten zijn, maar de bodem,” zei Stoltenberg al. Er zal dus met de geldbuidel gerammeld gaan worden.

3. Stemt Turkije in met het lidmaatschap van Finland en Zweden?

Het was juist wat Vladimir Poetin niet wilde, maar de Navo lijkt er twee nieuwe leden bij te krijgen: Finland en Zweden. Gisteravond werd bekend dat ook Turkije akkoord is met de toetreding van de twee Noord­-Europese landen. Ze voelden zich door de Russische dreiging gedwongen hun jarenlange neutraliteit in te ruilen voor de zekerheid van militaire bescherming. Alle dertig Navo-lidstaten reageerden positief, alleen Turkije lag lange tijd dwars. Dat had nog een appeltje te schillen met beide landen, onder meer omdat ze onderdak bieden aan leden van de Koerdische Arbeiderspartij (volgens Ankara terroristen) en geen wapens meer exporteren naar Turkije vanwege haar militaire operaties in Syrië. Op de Navo-top in Madrid lijken de landen het nu eens te zijn geworden over de bezwaren die Turkije aanvankelijk had. Waarom het land nu wel meebeweegt, was gisteravond nog niet duidelijk. ‘De Navo is altijd in staat geweest verschillen te overbruggen,’ aldus Jens Stoltenberg.

4. Gaat de Navo China harder aanpakken?

China stond aanvankelijk bovenaan de agenda van deze top, maar daar kwam de oorlog in Oekraïne tussen. Peking zou, voor het eerst, een prominente plek krijgen in het zogenaamde Strategisch Concept van de Navo: de strategie voor de komende tien jaar. De Navo vindt dat er een andere, hardere benadering van China nodig is. Zoals het Nederlandse ministerie van Defensie het verwoordt: “Nu gaat er nog geen militaire dreiging uit van China, maar we bezien de snelle militarisering wel met enige zorg.” Hetzelfde geldt voor de technologische opmars van het land. China deelt geen grenzen met de Navo, maar heeft wel hechte banden met Rusland. Ook de kwestie Taiwan, dat China beschouwt als zijn grondgebied, speelt een rol. Mocht China dat eiland annexeren, dan zou dat enorme gevolgen hebben voor westerse economieën. In die zin is China dus ook een veiligheidsrisico. Het is ingewikkelde materie, die veel discussie en tijd gaat kosten. De vraag is of daar op deze top tijd voor is.

Meer over