Plus

Oekraïense lobbyisten maken zich hard voor EU-lidmaatschap: ‘Het is ook in jullie belang’

Waar ligt de toekomst van Oekraïne? In de Europese Unie of komt het land onder toezicht van Rusland. De lobby om het laatste te voorkomen is in volle gang.

Bob van Huët
Oekraïense lobbyisten Olena Haloesjka (links) en Maria Holoeb Beeld DPG Media
Oekraïense lobbyisten Olena Haloesjka (links) en Maria HoloebBeeld DPG Media

Ze strijden voor hun land aan een ander front. Olena Haloesjka (34) en Maria Holoeb (36) lobbyen met veel energie voor Oekraïne, alsof hun toekomst er vanaf hangt. Dat voelen ze ook zo. Nooit zullen ze accepteren dat hun land een stukje Rusland wordt, zeggen ze.

Want wat dat betekent ondervindt Holoebs familie die woont in het al enige maanden bezette Cherson. De telefoongesprekken stemmen haar somber. Dag vrije media, dag onafhankelijke politieke partijen, dag droom van Europa. Als Vladimir Poetin ook de rest van hun land inlijft gaan Sovjettijden herleven en dan eindigen meteen ook de ingezette democratische hervormingen om dichter bij de Europese Unie te komen, weten ze allebei. En, het ergste, dan bestaat Oekraïne niet meer als soeverein land.

Ze vechten niet met houwitsers maar met argumenten. Dat verbale offensief kost veel tijd, energie en soms wat van hun gezondheid, zegt Haloesjka. Zo waren ze in Washington in maart, onder meer om Amerikaanse Congresleden ervan te overtuigen kanonnen te sturen – wie had gedacht dat het machtige Russische leger zich zou stukbijten op de verovering van Kiev.

Na tussenstops in Brussel en Berlijn waren Haloesjka (econoom) en Holoeb (aanstaand kandidaat voor het Oekraïense parlement) onlangs in Den Haag voor een volgende missie: Nederlandse Kamerleden en ambtenaren ervan overtuigen hoe nodig het is dat Oekraïne een volgende stap kan zetten naar het zo fel begeerde EU-lidmaatschap. Het zal nog wel even duren voordat dat echt zover is, maar ondertussen zijn belangrijke tussenstappen aan de orde en juist Nederland kan dan dwarsliggen. In Kiev zijn ze het referendum over de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne (2015, 61 procent van de Nederlandse kiezers was tegen) nog niet vergeten.

Binnenkort buigen de Europese regeringsleiders zich over de vraag of ‘we’ Oekraïne erbij willen hebben. De sympathie is op dit moment natuurlijk groot voor het volk dat zich zo dapper verweert tegen de Russische overval. Maar tegelijk willen ‘we’ Oekraïne ook geen voorkeursbehandeling geven.

Haloesjka en Holoeb kennen het verhaal. ‘Oekraïne corrupt’, ‘andere landen wachten ook netjes op hun beurt’, ‘je moet Poetin niet nog bozer maken’, ‘oligarchen’. Oekraïne is nog lang geen modelland, zeggen ze allebei – maar erken alsjeblieft dat er al heel veel is verbeterd, dankzij de hulp van diezelfde Europese Unie waar ze zo graag bij willen horen.

Transparantie

Ze hebben in Nederland veel overleg gevoerd. Kamerleden zijn doorgaans goed geïnformeerd, klinkt het diplomatiek. “We kregen gelukkig niet te horen: jullie zijn hopeloos corrupt. Maar veel mensen hebben dat beeld wel. Voor ons gevoel krijgen die mensen niet mee hoeveel Oekraïne heeft gedaan in de laatste acht jaar,” benadrukt Haloesjka die vindt dat haar land al veel aan ‘transparantie’ heeft gewonnen.

Ze somt een lijstje op: allerlei registers van de Oekraïense staat zijn nu openbaar, iedereen kan de registers raadplegen van de Kamers van Koophandel en het Kadaster. Journalisten maken daar gebruik van voor onthullende artikelen en ook justitie leert ermee om te gaan. Holoeb: “Onze elektronische verklaring van particulier vermogen, bedrijfskapitaal en grondbezit is een van de modernste in Europa. Dat wordt niet alleen geregistreerd maar ook gecontroleerd en als het inkomen niet klopt met de bezittingen dan volgt er onderzoek, of je nou president bent of wethouder ergens in een klein stadje.” Alle openbare aanbestedingen gaan online en kunnen in principe door iedereen worden gecontroleerd. “Dat is eerlijker en scheelt de belastingbetaler veel geld.”

Er zijn tal van hervormingen in gang gezet, maar, erkennen ze, die laten nog niet altijd tastbare resultaten zien. Haloesjka: “Ondertussen zijn er wel elf rechters achter de tralies gezet wegens het aannemen van smeergelden. En het gaat niet alleen om die elf die nu gevangen zitten. Dit is een boodschap aan alle corrupte rechters dat ‘business as usual’ voorbij is en ook dat er geen onaantastbaren meer zijn in het systeem. Dat heeft het gedrag van rechters wel veranderd. Ze snappen ook dat het de moeite niet is een paar duizend dollar aan te nemen als je in de cel eindigt. Voor Oekraïners is dat echt revolutionair, voor de buitenwacht lijkt het niets bijzonders. Een hele rits criminele oligarchen gaat in de gevangenis eindigen, denk ik, maar wel na heldere procedure. Als we zomaar mensen in de gevangenis gooien zijn we hetzelfde als Belarus.”

Groen licht

Waarom is groen licht van de EU juist nu zo belangrijk? Olena Haloesjka is er al acht jaar mee bezig en schraapt haar keel. “We vragen geen gunsten, we vragen geen fast track membership, ze hoeven ons niet voor te trekken. We vragen wel erkenning voor wat we al hebben gedaan. En geef ons vervolgens alsjeblieft hoop en daarmee een krachtig middel om de hervormingen voort te zetten.”

Maria Holoeb weet dat Nederlanders niet overdreven gepassioneerd zijn over een toetreding tot de EU, en ook dat Oekraïne in dit opzicht geen innige omhelzing hoeft te verwachten. “Maar als jullie niet om Europa geven dan spreekt de veiligheid van Nederland misschien meer aan. Geloof ons, Poetin is een bedreiging voor de hele westerse, democratische wereld. Voor mensen die hier een vreedzaam en en plezierig leventje hebben is het moeilijk te vatten dat wij vijf keer per dag luchtalarm hebben en dat onze familie en vrienden moeten vechten aan het front, of dat hun steden nu bezet zijn door de Russen.”

We moeten ons wapenen tegen Rusland, stelt ze. “Ze zullen de EU op alle manieren blijven ondermijnen: door desinformatie, destabiliseren, ja, door corruptie. Dat zijn reële gevaren die op den duur ook het fijne leventje van de mensen hier gaan bedreigen. Als je achter Oekraïne staat, is dat ook in jullie eigen belang. Dat is onze boodschap die mensen hier op zijn minst zouden moeten overwegen.”

Oekraïense lobbyist Olena Haloesjka Beeld DPG Media
Oekraïense lobbyist Olena HaloesjkaBeeld DPG Media
Meer over