PlusAchtergrond

Nederlands studeren populair in Italië: blokken dus, op de teksten van Nielson en Spinvis

Nederlands studeren is populair in Italië. In het hele land zijn vijf universiteiten waar de taal onderwezen wordt. ‘Er is meer vraag naar tolken dan aanbod.’

Angelo Van Schaik
Master studenten van de opleiding Nederlands aan universiteit in Triest, Italië.  Beeld Angelo van Schaik / DPG
Master studenten van de opleiding Nederlands aan universiteit in Triest, Italië.Beeld Angelo van Schaik / DPG

Het nummer Diamant van Nielson schalt via YouTube de collegezaal in. Twaalf eerstejaarsstudenten zitten ingespannen te luisteren naar de tekst van het liedje en proberen de hiaten op het papier voor hen in te vullen. “Helemaal roze, wat, van binnen?” vraagt docente Paola Gentile, nadat ze de video gestopt heeft.

“Wolk,” komt er wat schuchter uit de zaal. “Oké, en hoe schrijf je dat?” “Vooke,” antwoordt een student. “Nuvola,” vertaalt Gentile en schrijft het op het bord.

Gerenommeerde talenuniversiteit Triëst

Nederlandse spelling zorgt voor nogal wat problemen. “Dat is voor ons Italianen het moeilijkste,” legt Alessandro uit. Hij is twintig en komt uit een dorp niet ver van Milaan. “In het Italiaans schrijf je dingen zoals je ze zegt en in het Nederlands is dat anders. Bovendien kennen we klanken als ‘ui’ niet in het Italiaans.”

Alessandro is één van de in totaal zeventig studenten op de bacheloropleiding Nederlands in het Noord-Italiaanse Triëst, er zitten nog eens acht studenten op de masteropleiding. “Ik ben dol op taal, ik had al Duits en Engels gehad op de middelbare school. Ik kreeg een relatie met iemand uit Antwerpen en hij liet me Nederlandse liedjes horen. Ik vond het prachtig en toen heb ik me ingeschreven hier op de universiteit.”

Triëst is sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw een gerenommeerde talenuniversiteit. Sinds midden jaren tachtig zwaait professor Dolores Ross de scepter over de Nederlandse afdeling. “De opleiding hier is vooral gericht op tolken-vertalers. Veel van onze studenten komen na hun afstuderen terecht bij Europese instellingen in Brussel of Straatsburg.”

Student Alessandro. Beeld Angelo van Schaik / DPG
Student Alessandro.Beeld Angelo van Schaik / DPG

‘Mijn droom: werken bij de EU’

De populariteit van het Nederlands is vooral een kwestie van kansen op de arbeidsmarkt, bij internationale bedrijven in Nederland en Vlaanderen of bij EU-instellingen.

“Mijn droom is om bij de Europese Unie te gaan werken,” zegt Raffaele in nagenoeg accentloos Nederlands. Hij moet nog één jaar op de mastersopleiding. “Ik zou graag willen tolken van het Nederlands naar het Italiaans, en vanuit het Duits en het Engels. Ik heb drie talen gestudeerd.”

Vier universiteiten doceren Nederlands

Behalve in Triëst kun je in Italië op nog vier universiteiten Nederlands studeren, onder andere ook in Rome en Napels. Volgens de laatst bekende cijfers uit 2018 waren er in heel Italië 335 studenten Nederlands, van wie bijna de helft alleen al in Napels. In Nederland studeerden datzelfde jaar 183 Italiaanse jongeren Nederlandse taal- en letterkunde.

Hoofddocent Dolores Ross. Beeld Angelo van Schaik / DPG
Hoofddocent Dolores Ross.Beeld Angelo van Schaik / DPG

Het Nederlands is populair, ondanks het kleine taalgebied en de lage status van de taal. “Nederlands kan je hier in Triëst alleen maar studeren als derde taal,” legt professor Ross uit. Studenten komen binnen op één van de vier grote Europese talen – Frans, Duits, Engels of Spaans – en kiezen vervolgens een tweede en derde taal, met een lager aantal college-uren per week. “Dat is een status die het Nederlands goed past, ook al vanwege het gebrek aan docenten.”

Meer vraag dan aanbod aan tolken

De faculteiten Nederlands in Italië zijn allemaal ‘eenpersoonszaken’, in Padua is zelfs al tijden geen vaste docent meer. “Het is hard werken,” vertelt Ross. “Om Nederlands aantrekkelijk te maken, bedenk je veel activiteiten buiten de colleges om, presentaties, een cultuurlijst, ontmoetingen met schrijvers.”

Hoewel het studentenaantal al jaren stabiel is, is het niet genoeg. “Er is meer vraag naar tolken dan aanbod. In Nederland en Vlaanderen neemt het aantal studenten Italiaans af, dus wie moet die bemiddeling gaan doen?” Ross gaat dit jaar met pensioen en zal worden opgevolgd door Paola Gentile, zelf ooit studente van Ross. “Het zal moeilijk zijn haar te vervangen, zij is het hart en de ziel van deze opleiding.”

Inmiddels is in de collegezaal Spinvis aan de beurt om beluisterd te worden. Het nummer Oostende blijkt een zware kluif. Het poëtische en soms wat cryptische taalgebruik levert regelmatig vraagtekens op. En hoe je ‘meeuw’ schrijft, is voor de Italiaanse studenten een mysterie.

Docente Paola Gentile. Beeld Angelo van Schaik / DPG
Docente Paola Gentile.Beeld Angelo van Schaik / DPG
Meer over