Nationaal Hitteplan geldt per maandag, met smogwaarschuwing

Het Nationaal Hitteplan treedt maandag in werking, meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Door de hitte in een groot deel van Europa kan er ook smog ontstaan. Mensen die gevoelig zijn voor smog kunnen hierdoor klachten krijgen. Daarom geldt behalve het hitteplan ook een smogwaarschuwing.

Het Parool
De Hortusbrug in het centrum van Amsterdam wordt nat gehouden in verband met het warme weer. Beeld Remko de Waal/ANP
De Hortusbrug in het centrum van Amsterdam wordt nat gehouden in verband met het warme weer.Beeld Remko de Waal/ANP

De warme Spaanse en Franse lucht komt steeds verder deze kant op. Volgens het KNMI kan het dinsdag in Nederland op sommige plekken 38 graden worden. Maandag wordt het ook al rond de 30 graden. Het KNMI acht de kans groot dat in verband met de hitte dinsdag code geel wordt afgegeven voor de zuidelijke helft van het land. Mogelijk geldt in sommige provincies code oranje.

Het Nationaal Hitteplan dient onder meer om uitdroging en oververhitting te voorkomen. Daarbij gaat het vooral om ouderen, baby’s, chronisch zieken, bewoners van verzorgingshuizen en mensen die in een sociaal isolement leven.

Genoeg drinken en ‘s ochtends de woning ventileren is het devies van het Nationaal Hitteplan. Ook wordt geadviseerd om lichamelijke inspanning te beperken. Daarnaast is er de oproep om extra te letten op mensen in de omgeving die misschien hulp kunnen gebruiken.

Het Nationaal Hitteplan werd vijftien jaar geleden voor het eerst ingesteld. Het plan houdt in dat organisaties, professionals en vrijwilligers tijdig worden geattendeerd dat er aanhoudend warm weer is voorspeld waarbij maatregelen moeten worden genomen ter bescherming van de kwetsbare groepen. Zij kunnen dan op tijd maatregelen nemen om gezondheidsproblemen te verminderen of voorkomen.

Spanje en Portugal meldden zaterdag het overlijden van honderden mensen door de hitte, vooral ouderen die door aandoeningen al verzwakt waren en voor wie de hoge temperaturen (tot wel 46 graden) te veel waren. In Spanje ging het om zeker 360 overledenen en in Portugal ruim 200.

Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat stelt vanaf maandag 10.00 uur een hitteprotocol in. Dat betekent dat mensen die met pech langs de weg staan daar zo snel mogelijk worden weggehaald. Volgens de organisatie kan de temperatuur van het asfalt op tropische dagen tot boven de 50 graden uitkomen. “Als je dan onverhoopt met pech langs de weg komt te staan kun je het al snel erg warm krijgen. Een paar flesjes water zijn dan zeker geen overbodige luxe,” aldus het advies van Rijkswaterstaat.

Naast het advies voldoende flesjes koud water mee te nemen, adviseert Rijkswaterstaat ook een paraplu in de auto klaar te hebben liggen. “Langs de weg is namelijk weinig schaduw.” Als de zon met dergelijke temperaturen schijnt, ‘kan een paraplu heel goed van pas komen’. Rijkswaterstaat verwacht ook dat de warmte zal leiden tot problemen bij een aantal bruggen. Die zullen met water worden gekoeld om te voorkomen dat ze niet meer open kunnen.

De organisatie van de Nijmeegse Vierdaagse heeft besloten om de eerste wandeldag te schrappen wegens de hitte. De weersomstandigheden zijn dinsdag uniek, volgens marsleider Henny Sackers: nog slechter dan In 2006, toen er twee wandelaars bezweken. Alternatieve hittescenario’s die de Vierdaagse heeft zijn daarvoor niet toereikend, zei hij op een zeer drukbezochte persconferentie in Nijmegen.

Wandelaars op de derde dag van de 102e editie van de Nijmeegse Vierdaagse in 2008.  Beeld ANP /  ANP
Wandelaars op de derde dag van de 102e editie van de Nijmeegse Vierdaagse in 2008.Beeld ANP / ANP

België

Ook het Koninklijk Meteorologisch Instituut van buurland België (KMI) verwacht dat het maandag en dinsdag zeer warm wordt, met maxima van 35 graden op maandag en temperaturen die op dinsdag zelfs kunnen oplopen tot 39 graden. Voor maandag geldt code oranje voor het hele land, met uitzondering van de kust en de provincies Luik en Namen. Dinsdag zal code oranje voor het hele land gelden.

Code oranje in België betekent dat het voor iedereen noodzakelijk is maatregelen te nemen. Die zijn: regelmatig drinken, lichter kleden, koelere ruimten opzoeken overdag, de gezondheidstoestand regelmatig controleren, kiezen voor licht verteerbaar voedsel in kleinere porties en tot slot ramen en deuren gesloten houden om geen warmte te laten binnen komen.

De Belgische vervoerder NMBS schrapt 34 treinen uit de dienstregeling van dinsdag vanwege de verwachte hitte in het land. Dinsdag worden uit voorzorg ook extra medewerkers ingezet voor het oplossen van eventuele storingen of andere problemen op het spoor. Er wordt die dag geen treinmaterieel ingezet dat te gevoelig is voor extreme hitte. NMBS laat weten dat de maatregelen nodig zijn om ‘treinen veilig te laten rijden en reizigers meer comfort te bieden’.

Verenigd Koninkrijk

Het Britse weerinstituut Met Office, vergelijkbaar met het KNMI, heeft vrijdag code rood afgegeven voor extreme hitte. Dat gebeurde voor het eerst in de geschiedenis. In heel Engeland worden maandag en dinsdag recordtemperaturen verwacht, waarbij het kwik kan oplopen tot 40 graden. Volgens het Met Office staan er ‘levens op het spel’, vooral van kwetsbare ouderen.

Britse ministers kwamen zaterdagmiddag bijeen om de hittegolf te bespreken in een zogenoemde ‘Cobra meeting’. Saillant detail: vertrekkend premier Boris Johnson was niet aanwezig bij het spoedberaad, volgens lokale media omdat hij zich op zijn eigen afscheidsfeest moest voorbereiden.

Britse vervoersbedrijven adviseren reizigers om maandag en dinsdag alleen ‘essentiële reizen’ te maken met het openbaar vervoer of eigen vervoer. De hitte kan namelijk de spoorrails aantasten waardoor treinen langzamer moeten rijden. Ook kunnen er minder ritten zijn. Mensen moeten rekening houden met storingen.

De Britse gezondheidsminister Steve Barclay riep op om op kwetsbare familieleden, kennissen en buren te letten. Er is volgens hem ook extra ambulancecapaciteit vrijgemaakt. Enkele Britse ziekenhuizen hebben verder laten weten minder routineoperaties en controle-afspraken in te plannen om zo capaciteit beschikbaar te houden voor verwachte spoedgevallen.

Voor automobilisten die de komende dagen op pad gaan heeft de ANWB alvast wat tips:

- Zet de airco van de auto niet lager dan 6 graden Celsius onder de buitentemperatuur. Een te groot temperatuurverschil is ongezond en kan leiden tot verkoudheid of hoofd- of keelpijn.

- Neem een paraplu mee in de auto. Als je dan pech hebt en de auto uit moet, sta je niet onbeschermd in de zon.

- Zet voor vertrek de deuren of ramen van je auto open. Op deze manier kan de ergste warmte vast ontsnappen.

- Laat passagiers (dus ook eventuele huisdieren) nooit achter in een afgesloten auto.

Ga je naar het buitenland:

- Neem dan de reservesleutel mee en bewaar hem niet in de auto

- Kijk of je wel Europese dekking hebt en niet alleen dekking voor pechhulp in Nederland.

- En voor wie dit weekend met de auto met vakantie gaat: besef dat het deze zaterdag heel druk is op de Europese wegen. Ga liever na het middaguur of nog beter, pas zondag op pad.

Bosbranden

In Spanje houdt de tweede hittegolf van dit jaar al bijna een week aan. De afgelopen dagen werden temperaturen tot bijna 46 graden gemeten. Als gevolg van de hitte is donderdag een grote bosbrand uitgebroken ten noorden van de Spaanse toeristische trekpleister Mijas. Meer dan drieduizend mensen zijn volgens de regionale hulpdiensten geëvacueerd uit het gebied. Veel van hen zijn ondergebracht in een sportcentrum. Ook in de regio Extremadura, nabij de grens met Portugal, braken meerdere bosbranden uit.

In Portugal zelf zijn afgelopen week ook duizenden hectaren bos afgebrand. De bosbranden woeden onder meer in het noordelijke Aveiro, het centraal gelegen Leiria, het zuidelijke Faro (Algarve) en in Setubal, 50 kilometer ten zuiden van de hoofdstad Lissabon.

Frankrijk heeft al wekenlang te kampen met bosbranden als gevolg van droogte die wordt veroorzaakt door hoge temperaturen. De brandweer gaat de branden in het zuidwesten van Frankrijk onder meer te lijf met blusvliegtuigen en meer dan duizend brandweermensen. Volgens de lokale autoriteiten zijn in de afgelopen week meer dan 12.200 mensen geëvacueerd. Onder de evacués zijn ook toeristen. De bosbranden worden er ook steeds groter. In het departement Gironde stond zaterdag 10.000 hectare bos in brand, een dag eerder was dat nog ongeveer 7300.

Een brandweerman voor een van de bosbranden in de Franse Gironde, in het zuidwesten van het land. Beeld via REUTERS
Een brandweerman voor een van de bosbranden in de Franse Gironde, in het zuidwesten van het land.Beeld via REUTERS

Veel doden in Zuid-Europa

Het dodental door de hittegolf in Spanje is opgelopen tot zeker 360, meldde het Spaanse onderzoeksinstituut Carlos III dit weekend. In buurland Portugal zijn door de hitte tussen 7 en 13 juli zeker 238 mensen overleden.

Vanwege de hoge temperaturen heeft een aantal GGD’en de openingstijden van de test- en vaccinatielocaties aangepast. Sommige locaties sluiten vanwege de verwachte hitte helemaal.

De104de Vierdaagse van Nijmegen is dit jaar een driedaagse en begint niet dinsdag maar woensdag. Volgens de organisatie zijn de weersomstandigheden dinsdag nog slechter dan in 2006, toen twee wandelaars bezweken aan de warmte en de rest van de Vierdaagse werd afgelast.

Meer over