PlusExclusief

Nabestaanden schietpartij Sandy Hook krijgen miljoenen van wapenfabrikant

Het is nabestaanden gelukt om een Amerikaanse wapenfabrikant verantwoordelijk te stellen voor een schietpartij. Opent dit de deur naar meer rechtszaken?

Seije Slager
Zevenduizend paar schoenen zijn neergelegd bij het Capitool in Washington. Ze verwijzen naar de zevenduizend kinderen die op dat moment waren omgekomen bij schietpartijen op scholen sinds die bij Sandy Hook, in 2012. Dit was in 2018. Beeld CQ-Roll Call, Inc via Getty Imag
Zevenduizend paar schoenen zijn neergelegd bij het Capitool in Washington. Ze verwijzen naar de zevenduizend kinderen die op dat moment waren omgekomen bij schietpartijen op scholen sinds die bij Sandy Hook, in 2012. Dit was in 2018.Beeld CQ-Roll Call, Inc via Getty Imag

Als echte gerechtigheid voelde het niet, de miljoenen aan schadevergoeding. “Gerechtigheid zou zijn als onze vijftienjarige zoon nu gezond en wel naast ons stond,” aldus Francine Wheeler, de moeder van een van de slachtoffers van het bloedbad op de Amerikaanse basisschool Sandy Hook in 2012. Haar zesjarige was destijds een van de twintig kinderen en zeven volwassenen die door een twintigjarige schutter werden vermoord met een semi-automatisch AR-15-geweer van wapenfabrikant Remington.

Ruim negen jaar later heeft Remington zich, onder dreiging van een rechtszaak, neergelegd bij een miljoenenschikking. De nabestaanden van enkele slachtoffers krijgen 73 miljoen dollar toegewezen.

Het geldt in Amerika als een mijlpaal. Want sinds 2005 zijn wapenfabrikanten en -handelaars in Amerika officieel ontheven van elke aansprakelijkheid voor wat er met hun wapens gebeurt. Een landelijke wet gaf de wapenindustrie immuniteit, ter voorkoming van ‘frivole rechtszaken’ – de woorden van toenmalig president George W. Bush.

Maas in de wet

De advocaten van de nabestaanden van Sandy Hook vonden een maas in die wet, waardoor een fabrikant wel verantwoordelijk kan worden gesteld voor overtreding van reclamewetten van afzonderlijke staten. Volgens de advocaten van de nabestaanden overtrad Remington de wet in Connecticut (waar de schietpartij plaatsvond), door zijn semi-automatische wapens agressief te marketen richting jonge mannen, zoals de schutter van Sandy Hook. Dat gebeurde onder meer met product placements in gewelddadige videogames.

Voorstanders van strengere regels op wapenbezit hopen dat deze uitspraak een juridische route biedt om de wapenindustrie aan te pakken. De pogingen om via landelijke wetgeving wapenbezit aan banden te leggen zijn al jaren geleden stukgelopen op de machtige wapenlobby, in veel staten worden de regels juist losser.

“Hoewel deze schikking niet de pijn van die tragische dag uitwist, begint ze wel het noodzakelijke werk om wapenfabrikanten verantwoordelijk te houden voor het op de markt brengen van oorlogswapens en de onverantwoordelijke marketing van die wapens,” reageerde president Joe Biden op het nieuws.

Hausse aan rechtszaken

Maar het valt nog te bezien of deze uitspraak inderdaad de sluizen openzet naar een hausse aan rechtszaken. Remington is namelijk zo goed als failliet, de schikking werd getroffen door verzekeraars die de afwikkeling van het faillissement begeleiden. Die hadden dus geen directe motivatie om dit voor de rechter tot het bittere einde uit te vechten, zoals een nog actieve wapenfabrikant dat wel zou hebben.

Woordvoerders van de wapenindustrie toonden zich in reactie op de schikking optimistisch dat het niet tot een veroordeling zou zijn gekomen als het op een rechtszaak was uitgedraaid. Remington zelf had in een eerder stadium aangevoerd dat niet bewezen kon worden dat hun marketing juist deze schutter ertoe had aangezet om dit geweer ter hand te nemen.

Evengoed kan deze zaak een inspiratie vormen voor sommige andere staten om wetten aan te nemen zoals die in Connecticut. Timothy D. Lytton, hoogleraar rechten aan Georgia State University, zei tegen persbureau Associated Press dat hij ‘hogere druk van verzekeraars op wapenfabrikanten’ verwacht om dit soort procedures te vermijden, door minder nadrukkelijke marketing te bedrijven of andere keuzes te maken in het ontwerp van geweren; de semi-automatische AR-15 waarmee de schutter van Sandy Hook schoot, hoort volgens critici helemaal niet in particuliere handen thuis.

Meer over