PlusNieuws

Mysterieuze inslagen op de Krim: is het langverwachte Oekraïense tegenoffensief begonnen?

Rusland en Oekraïne houden beide een rookgordijn in stand over de spraakmakende explosies op de Krim. Daar werden dinsdag een Russische wapenopslagplaats en mogelijk ook Russische vliegtuigen vernietigd.

Bob van Huët
Het strand van Saky op de Krim, nadat explosies waren gehoord vanuit de richting van een Russische militaire vliegbasis nabij Novofedorivka. Beeld AP
Het strand van Saky op de Krim, nadat explosies waren gehoord vanuit de richting van een Russische militaire vliegbasis nabij Novofedorivka.Beeld AP

Het oogt allemaal surrealistisch: Russische vakantiegangers aan het strand op het geannexeerde schiereiland de Krim. Geschrokken hollen ze weg als op de achtergrond zwarte rookpluimen hun vakantie verstoren in een door de Russen toch veilig gewaande regio.

Naar verluidt twaalf krachtige explosies deden dinsdag rond 15.30 uur de Russische luchtmachtbasis Saky op de Krim op zijn grondvesten schudden. Zeker één persoon werd bij de explosies gedood en dertien anderen raakten gewond, zo meldden de Russische autoriteiten.

Op sociale media vieren sympathisanten van Oekraïne de explosies aan de westkant van het schiereiland als een wapenfeit dat de geschiedenisboekjes gaat halen, vergelijkbaar met het tot zinken brengen van het Russische vlaggenschip Moskva met Oekraïense raketten.

Behalve een wapenopslag zouden ook dertig Russische vliegtuigen en helikopters bij de actie zijn uitgeschakeld. Beelden van beschadigde toestellen en andere voertuigen doen de ronde op sociale media, maar het is niet te controleren of die inderdaad van Saky komen.

The New York Times meldt dat het Oekraïense leger met een niet nader genoemd wapen de belangrijkste Russische luchtmachtbasis op de Krim heeft aangevallen. Moskou had Oekraïne eerder gewaarschuwd dat elke aanval op de Krim zou leiden tot massale vergeldingsmaatregelen, waaronder aanvallen op ‘besluitvormingscentra’ in Kiev.

Als Oekraïne inderdaad verantwoordelijk zou zijn voor de explosies op de luchtmachtbasis, is dit de eerste grote aanval op een Russisch militair terrein op het Krimschiereiland. Moskou annexeerde dat in 2014. Russische gevechtsvliegtuigen hebben de basis sinds het begin van de oorlog gebruikt om gebieden in het zuiden van Oekraïne aan te vallen.

Zwarte Zeevloot

Wat er precies is gebeurd, blijft vooralsnog onduidelijk. Vorige maand was er al een kleinere explosie bij het hoofdkwartier van de Russische Zwarte Zeevloot op de Krim, in de havenstad Sebastopol. Oekraïense saboteurs zouden daarvoor een geïmproviseerde drone hebben gebruikt.

Het Russische ministerie van Defensie ontkent nog steeds dat de Zwarte Zeebasis is beschoten, en houdt vol dat daar munitie is ontploft door onvoorzichtigheid met vuur. Een vergelijkbaar verhaal vertelde Moskou toen de Moskva ontplofte en zonk.

Formeel ontkent Oekraïne iets met de explosies te maken te hebben. Op Oekraïense sociale netwerken gonst het van de speculaties dat pro-Oekraïense partizanen zouden hebben toegeslagen en zelfs dat de vliegbasis zou zijn geraakt door nieuwe Oekraïense langeafstandsraketten.

De lokale nieuwssite Crimea Today News meldde op Telegram dat getuigen melding maakten van brand op een landingsbaan en schade aan nabijgelegen huizen, als gevolg van ‘tientallen ontploffingen’. Het Russische staatspersbureau Tass citeerde een niet-geïdentificeerde regeringsbron, die zei dat de primaire oorzaak van de explosies een ‘overtreding van de brandveiligheidsvereisten’ leek te zijn. Het ministerie van Defensie ontkent dat er gevechtsvliegtuigen zijn beschadigd. Volgens de Oekraïense luchtmacht zijn negen toestellen vernietigd bij de explosies.

Het Oekraïense ministerie van Defensie reageerde prompt sarcastisch op Facebook: ‘Het ministerie van Defensie van Oekraïne kan de oorzaak van de brand niet vaststellen, maar herinnert nogmaals aan de regels voor brandveiligheid en het rookverbod op niet nader gespecificeerde plaatsen.’

Voorbereid

“De Krim is bij uitstek de plek waar je de oorlog naar de Russen zelf kunt brengen. Dit lijkt me een operatie die langdurig is voorbereid,” zegt Mart de Kruif. De voormalig commandant der Nederlandse Landstrijdkrachten plaatst de aanval in de context van de afgelopen weken, waarin Oekraïne het initiatief in de oorlog lijkt te nemen, eerst bij Cherson en inmiddels ook in de Donbas. De Kruif: “Je ziet de impact van de instroom van langeafstandssystemen: de Amerikaanse Himars, de pantserhouwitsers (uit Duitsland en Nederland, red.) en de Ceasars uit Frankrijk. Daarmee nemen de Oekraïners al een tijdje bevoorradingslijnen en munitiedepots onder vuur. Nu dus ook op de Krim, zo lijkt het. Ik acht de kans klein dat een Rus daar in een munitiedepot onvoorzichtig is geweest met een sigaret.”

Op Oekraïense sociale media wordt gepocht dat de Russische basis is geraakt door een nieuwe, verbeterde, raket die Oekraïne zelf heeft ontwikkeld en die een bereik van 500 kilometer heeft: de Hrim-2. De Kruif lijkt dat ‘heel onwaarschijnlijk’. “Als je weet wat voor technologie en datatechnologie je daarvoor nodig hebt; daar zit een hele hightech-oorlogsindustrie achter. Die heeft Oekraïne niet, en nooit gehad ook. Ze hebben wel Russisch materiaal, dat ze al hadden gemodificeerd. Maar zo’n nieuw langeafstandssysteem vereist zoveel research en ontwikkeling, dat het me onwaarschijnlijk lijkt dat ze zelf zoiets hebben ontwikkeld.”

“Maar vergeet de Oekraïense luchtmacht niet," vervolgt De Kruif. “Die is weliswaar gedecimeerd, maar vliegt nog steeds en kan ook dit soort operaties uitvoeren. Wat ze hebben gebruikt, gezien de afstand, weten we nog niet. Het laat wel zien dat Rusland het initiatief aan het verliezen is. Rusland moet reageren op wat Oekraïne op het slagveld doet. Dat wil niet zeggen dat Oekraïne nu overal kan aanvallen, want dat is een ander verhaal.”