PlusExclusief

Met een slaapzak op weg naar Minsk

Terwijl de spanning tussen de Europese Unie en Belarus oploopt, staan op de luchthaven van Istanboel migranten klaar voor hun vlucht naar Minsk. Natuurlijk weten ze van de crisis aan de grens, maar het weerhoudt ze niet om te gaan. ‘Ik ben niet bang voor Belarus en Polen, ik ben bang voor Iraaks Koerdistan.’

Ingrid Woudwijd
Migrant met kinderen aan de Belarussisch-Poolse grens, in de Grodnoregio. Grote aantallen vluchtelingen die asiel willen aanvragen in EU, verzamelen zich hier in de kou. Beeld EPA
Migrant met kinderen aan de Belarussisch-Poolse grens, in de Grodnoregio. Grote aantallen vluchtelingen die asiel willen aanvragen in EU, verzamelen zich hier in de kou.Beeld EPA

Het is druk voor de incheckbalie van vlucht B2 0784 van Istanboel naar Minsk. Drie uur voor vertrek staan er opvallend weinig mensen uit Belarus zelf in de rij. Drie blonde vrouwen vallen op, maar het zijn vooral veel kleine groepjes jonge mannen uit het Midden-Oosten. Hun eindbestemming is niet Minsk, maar Polen, en liever nog Duitsland of het Verenigd Koninkrijk.

De meeste mannen in de rij komen uit Iraaks Koerdistan en hebben alleen een rugzak bij zich. Engels spreken ze amper en Turks al helemaal niet, maar de papieren zijn keurig uitgeprint en het visum voor Belarus is in het blauwe Iraakse paspoort geplakt. Ze zijn lang niet de enigen. Vanuit het hele Midden-Oosten haalt de Belarussische dictator Aleksandr Loekasjenko migranten naar Minsk, om ze vervolgens naar de grens met Polen te dirigeren.

Twee jongens uit Erbil sluiten achteraan in de rij. Ze zijn goed voorbereid, hebben bij de Decathlon een slaapzak gekocht en dragen allebei dezelfde splinternieuwe waterdichte laarzen tot net boven de enkel. In hun rugzakken zit droogvoedsel. Ze willen niet met hun naam in de krant, omdat ze bang zijn dat hun familie in Irak in de problemen komt.

Filmpjes van mishandelingen

Een van de twee spreekt een beetje Engels en laat het label in zijn gewatteerde jas met bontkraag zien, ook van de Decathlon: geschikt voor temperaturen tot min twintig. Ze zijn 23 en 25 jaar oud, maar niet bang voor wat hun te wachten staat. Ze scrollen door filmpjes, laten de beelden zien die afgelopen dagen de wereld over zijn gegaan, van vluchtelingen die werden geslagen en mishandeld bij grens tussen Polen en Belarus. Of ze niet bang zijn? ‘Ik ben niet bang voor Belarus en Polen, ik ben bang voor Iraaks Koerdistan,’ verschijnt via Google Translate op de telefoon.

Deze twee jongens hebben zelf tickets en een visum geregeld, maar er zijn gemakkelijker manieren, bijvoorbeeld via touroperator Hazhar F. Abdulkareem. Hij biedt verschillende reizen naar Europa aan, onder andere naar Minsk. Met een stapel papieren en paspoorten in de hand wacht hij een groep van 26 reizigers op; vooral Irakezen. Voor hen is alles geregeld: hotels, transport, vluchten, visa. Alleen het eten is niet inbegrepen. De kosten variëren van 2500 tot 3000 dollar voor de hele trip, inclusief retourvlucht. Of veel mensen van hun terugvlucht gebruikmaken? Daarop begint de touroperator te lachen.

Dit is een van de vier vluchten die vandaag naar Minsk vertrekt. Twee van Turkish Airlines en twee van de Belarussische maatschappij Belavia. Deze laatste heeft al een EU-ban en nu onderzoekt de EU of ze vliegmaatschappijen die regelmatig op Minsk vliegen sancties kan opleggen vanwege mensensmokkel. In een verklaring ontkent Turkish Airlines dat de vluchten bijdragen aan illegale immigratie. Het bedrijf verzekert dat aan alle veiligheidsvoorschriften wordt voldaan. “Deze aantijgingen in de media zijn ongegrond.”

Geldig visum

Ook Polen heeft zich ermee bemoeid. Premier Mateusz Morawiecki beschuldigde Turkije ervan met Belarus en Rusland samen te werken. De Turkse minister van buitenlandse zaken Mevlüt Cavusoglu weersprak dit vervolgens en nodigde Polen uit om teams te sturen om de transit van passagiers op het vliegveld te controleren.

Op zich is het niet verboden om passagiers met een geldig visum en ticket naar Minsk te vervoeren. Maar zeker de laatste dagen is het duidelijk dat veel mensen die deze route gebruiken, zeker uit Iraaks Koerdistan, eenmaal aangekomen in Belarus pionnen worden in Loekasjenko’s steekspel met de EU. De ticketprijzen voor vluchten van Istanboel naar Minsk zijn ook gigantisch gestegen, veel vluchten zijn inmiddels uitverkocht en het goedkoopste enkeltje de komende paar dagen kost minstens 1000 euro.

Maar ook al worden ze door Loekasjenko gebruikt, de twee jongens uit Erbil zien hun avontuur vooral als een mogelijkheid om te ontsnappen aan hun problemen in Irak. “Wij willen een nieuw leven in Europa.”

De namen van de Iraakse Koerden zijn bekend bij de hoofdredactie.

Meer over