Plus

Met dit noodplan wil Duitsland zonder Russisch gas de winter doorkomen

De gascrisis tussen Duitsland en Rusland lijkt te escaleren. Als reactie op een mogelijke Russische gasstop kondigde de Bondsregering in Berlijn de alarmfase af, uit vrees voor een gastekort deze winter. Vijf vragen over deze kwestie.

Guy Hoeks
Elektriciteitscentrale bij Berlijn.  Beeld ANP / EPA
Elektriciteitscentrale bij Berlijn.Beeld ANP / EPA

Wat is er precies aan de hand?
Afgelopen donderdag sprak de Duitse minister van Economische Zaken Robert Habeck (de Groenen) tijdens een persconferentie zijn zorgen uit over de afnemende Russische gastoevoer naar Duitsland. Die was een week eerder al gedaald tot 40 procent. Door een volgende aankondiging van het Russische staatsbedrijf Gazprom dreigt de toevoer nog verder te slinken. Vanaf 11 juli gaat Nord Stream I, de belangrijke gaspijpleiding over de Oostzee, tien dagen dicht voor een onderhoudsbeurt. De Duitsers verdenken de Russen van een politiek motief.

Hoe waarschijnlijk is een volledige gasstop?
De Duitse regering houdt ernstig rekening met een scenario waarin er vanaf deze zomer helemaal geen Russisch gas meer komt. De Russische president Poetin zet sinds de oorlog in Oekraïne olie en gas in als drukmiddel. Begin vorige maand draaide Moskou de gaskraan naar Polen en Bulgarije al abrupt dicht toen die landen Russische betaaleisen weigerden. Ook Nederland ontvangt inmiddels geen Russisch gas meer.

Wat houdt het Duitse noodplan in?
Minister Habeck kondigde donderdag de zogeheten alarmfase af, stap twee van een driedelig crisisplan. In deze fase wordt de Duitse bevolking opgeroepen om energie te besparen, door bijvoorbeeld minder lang te douchen. De eerste stap was al vanaf maart van kracht. Een derde stap houdt in dat de industrie moet afschalen of de productie stilleggen, zodat huishoudens en ziekenhuizen niet zonder energie komen te zitten. De situatie is volgens Habeck zo ernstig dat er door de gaskrapte een domino-effect kan ontstaan waardoor Duitsland mogelijk dit jaar in een zware recessie belandt.

Rekent Duitsland nog op Gronings aardgas?
Van collega-minister Adriaansens heeft Habeck te horen gekregen dat Nederland zelf het Groningse gasveld als ‘laatste middel’ ziet, aldus de VVD’er in gesprek met Frankfurter Allgemeine Zeitung. Staatssecretaris Hans Vijlbrief herhaalde bovendien dat het veld in 2023 moet kunnen sluiten. Berlijn kijkt daarom vooral naar vloeibaar gas (LNG) van buiten Europa. Dit voorjaar sloot minister Habeck al een energiedeal met Qatar. Ook Noorwegen geldt als kandidaat om Rusland als exporteur af te lossen. Daarnaast bouwt Duitsland LNG-terminals, maar die zijn nog lang niet af. Ook worden bruinkoolmijnen weer geopend, tot afgrijzen van klimaatactivisten. Over kernenergie rept Duitsland met geen woord. De laatste twee centrales zouden eind dit jaar sluiten. Extra zonne- en windenergieals alternatief lijken voorlopig te ver weg, ondanks plannen voor een miljardeninvestering in windparken op de Noordzee.

Moet de Duitser al meer betalen voor gas?
De gasprijs is verzesvoudigd vergeleken met een jaar geleden, aldus Bundesnetzagentur. Maar volgens de Duitse toezichthouder moet de echte klap nog komen. Experts verwachten komend jaar naheffingen. Daardoor kunnen naar schatting 3,6 miljoen Duitsers in de problemen belanden. Energieprijzen lopen mogelijk op tot 30 cent per kilowattuur zodra het afscheid van Russisch gas een feit is, beraamt dagblad Welt. Een huishouden met een oppervlakte van 100 vierkante meter en een jaarlijks verbruik van 12.000 kilowattuur aan gas moet nu al 1650 euro meer betalen ten opzichte van een jaar geleden, volgend jaar kan dat 2640 euro zijn.

Meer over