Plus

Met de eindstreep in zicht moet er nog een boel gebeuren in Glasgow

De klimaattop in het Schotse Glasgow is in de eindfase beland. Een overeenkomst tussen China en de VS stemt optimistisch, maar voor veel armere landen is het allemaal niet genoeg.

Sam de Graaff
De Amerikaanse klimaatgezant John Kerry verraste op de klimaattop in Glasgow met een gezamenlijke verklaring met China. Beeld Getty Images
De Amerikaanse klimaatgezant John Kerry verraste op de klimaattop in Glasgow met een gezamenlijke verklaring met China.Beeld Getty Images

Ruzie over Taiwan, importheffingen, vermoedens van spionage – de relatie tussen de VS en China is op z’n zachtst gezegd niet goed. Ook afgelopen weken, tegen de achtergrond van de klimaattop in het Schotse Glasgow, vlogen de verwijten over en weer. President Joe Biden noemde het kwalijk dat zijn ambtgenoot Xi Jinping niet is afgereisd naar Schotland, waarop de Chinese klimaatgezant Xie Zhenhua terugsloeg. “Wij zijn tenminste niet uit het klimaatakkoord van Parijs gestapt,” zei hij, verwijzend naar Bidens voorganger Trump.

De verhoudingen tussen beide landen zijn kortom ijzig, om in klimaattermen te blijven. Des te verrassender was het dat ze gisteravond toch met een gezamenlijke verklaring kwamen. China en de VS, de twee grootste uitstoters van CO2, zeggen de komende tien jaar vaker samen op te trekken om de opwarming van de aarde tegen te gaan. “Dit is een routekaart voor toekomstige samenwerking,” zei de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry.

Andere hoogwaardigheidsbekleders reageerden aangenaam verrast. VN-chef Antonio Guterres noemde het ‘een belangrijke stap in de juiste richting’. Ook Frans Timmermans, de Europese klimaatcommissaris, was hoopvol. “China en de VS beseffen dat het klimaat andere thema’s overstijgt, dat toont deze deal wel aan.” De overeenkomst doet bovendien denken aan 2014, toen de VS en China ook een overeenkomst sloten. Die deal vormde de opmaat voor de klimaatakkoorden van Parijs, een jaar later.

Plannen in 2022

Wie de klimaattop – ook wel COP26 – de afgelopen dagen zijdelings heeft gevolgd, zou haast denken dat alles op rolletjes loopt. Het regent overeenkomsten. Een aantal landen heeft beloofd niet meer te investeren in fossiele brandstoffen, er ligt een akkoord over ontbossing, een Nederlands initiatief om vrachtwagens vanaf 2040 uitstootvrij te maken werd breed gesteund en er is inmiddels een conceptverklaring voor een slotakkoord geformuleerd.

Vooropgesteld: over dergelijke slotteksten wordt tot op de komma onderhandeld, maar vooralsnog worden landen ‘opgeroepen’ om tegen 2022 plannen te formuleren voor het reduceren van de uitstoot van broeikasgassen en het sneller uitbannen van fossiele brandstoffen.

Mooie woorden, maar klimaatorganisaties gaat het niet snel genoeg. Greenpeace noemt het ‘een beleefd verzoek om volgend jaar iets te doen’ en Milieudefensie wordt er ‘niet vrolijk’ van.

Gevoel van urgentie

Ook veel armere landen zijn niet tevreden. Volgens Audrey Webson, voorzitter van de alliantie van kleine eilandstaten, bevat het concept niet ‘de beslissende taal die we nu nodig hebben’. Voor kleinere landen, die vaak hard worden geraakt door klimaatverandering, moet het sneller en concreter. Wanneer komen rijkere landen eindelijk over de brug met de 100 miljard die vanaf 2020 jaarlijks beschikbaar zou zijn voor armere landen? Geld waarmee ze zich zouden kunnen aanpassen aan het veranderende klimaat. Tot dusverre is pas 80 miljard toegezegd en we zijn al een jaar verder.

Zo zijn er meer pijnpunten. In Parijs is in 2015 afgesproken om de opwarming te beperken tot maximaal 2 graden, maar het liefst tot 1,5. Een aantal landen grijpt die geboden speelruimte aan om vast te houden aan de 2 graden. En er zijn zorgen over transparantie. Leuk en aardig dat landen van alles beloven, maar wie houdt in de gaten dat ze zich er ook daadwerkelijk aan houden?

Het is nu of nooit, klonk regelmatig voorafgaand aan de top in Glasgow. Alweer, net als zes jaar geleden in Parijs en weer zes jaar daarvoor in Kopenhagen. Toch is het gevoel van urgentie nu groter. Denktank Climate Action Tracker meldde deze week dat de uitstoot in 2030 nog twee keer te hoog zal zijn om die 1,5 graad te halen. De druk is er, nu de slottekst nog.

Meer over