Nieuws

Meer dan 21.500 Afghanen willen naar Nederland komen, 1673 mensen geëvacueerd

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft meer dan 21.500 aanvragen ontvangen uit Afghanistan. De aanvragers doen aanspraak op de regeling voor mensen die voor de Nederlandse missie hebben gewerkt. Sommige aanvragen zijn ook voor groepen gedaan. Daarom kan het daadwerkelijke aantal hoger uitvallen.

Het Parool
Evacués uit Afghanistan stappen uit een vliegtuig op een afgeschermd vrachtplatform van luchthaven Schiphol.  Beeld ANP
Evacués uit Afghanistan stappen uit een vliegtuig op een afgeschermd vrachtplatform van luchthaven Schiphol.Beeld ANP

Het aantal aanvragen is fors hoger dan het ministerie eerder meldde. Eerder ging het naar verluidt om 15.000 tot 16.000 meldingen. Er moet nog worden beoordeeld of de aanvragers in aanmerking komen voor asiel, laat een ministeriewoordvoerder weten.

Het ministerie meldde vorige week dat het ruim zeshonderd mensen ‘in beeld’ heeft voor hulp bij het verlaten van Afghanistan. De groep bestaat voornamelijk uit Nederlanders, statushouders, en familieleden die in aanmerking komen voor gezinshereniging. Van die zeshonderd vallen 56 mensen onder de motie van D66-Kamerlid Salima Belhaj. Die motie regelt dat niet alleen tolken, maar ook anderen die de Nederlandse missie hielpen in aanmerking komen voor hulp. Het gaat dan bijvoorbeeld om bewakers, juristen, koks of chauffeurs.

‘Klein clubje Nederlanders’

De Nederlandse ambassade in Kabul dacht kort voor het begin van de evacuaties uit de Afghaanse hoofdstad dat zich ‘hooguit nog enkele tientallen Nederlanders’ in Afghanistan zouden bevinden. Uiteindelijk kreeg het ministerie van Buitenlandse Zaken 1250 verzoeken om hulp van Nederlandse paspoorthouders.

Dat blijkt uit een feitenrelaas dat het kabinet naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Nederlanders die in Afghanistan waren, konden zich vrijwillig melden bij de ambassade. In juni deden negen mensen dat, in juli en augustus zeven. Op basis van die registratie en het aantal Nederlanders dat voor hulporganisaties in het land werkte, ging de ambassade uit van een klein clubje Nederlanders.

Daarbij werden reizigers meermaals gewaarschuwd voor de verslechterende veiligheidssituatie in het land. Dat gebeurde op 28 april, 21 juli en 5 augustus, waarbij ook werd geadviseerd het land met ‘de bestaande maar beperkte vluchten te verlaten’. Ook benadrukte Buitenlandse Zaken dat de Nederlandse ambassade in Kabul Nederlanders ‘niet kan ondersteunen of evacueren in extreme noodsituaties’.

Opmars ‘onvermijdelijk’

Uit het feitenrelaas blijkt verder dat het kabinet in januari 2021 meer ging doen om Afghaanse tolken uit het land te krijgen die Nederlandse militairen hebben geholpen. Eind van die maand werd ook voor het eerst gesproken over de evacuatie van lokaal Afghaans ambassadepersoneel, toen de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) signaleerde dat de opmars van de taliban ‘onvermijdelijk’ was. Toch lijkt de snelheid van die opmars de MIVD ook te hebben overvallen. Op 12 augustus verwachtte de dienst nog dat Kaboel ‘binnen 90 dagen in handen van de taliban kan vallen’. Dat gebeurde drie dagen later al.

Het kabinet lijkt erop gebrand om in het feitenrelaas eerdere kritiek - dat er te weinig werd gedaan om tolken in veiligheid te brengen, dat het Nederlandse ambassadeteam ‘als een dief in de nacht’ Kabul verliet en dat de evacuatie te langzaam om gang kwam - te pareren. Als Nederland in april 2021 al bezig is met plannen maken om mensen uit het land te halen, schrijft het kabinet, hebben andere landen nog geen of minder gedetailleerde evacuatieplannen. Ook werkt het Nederlandse team ‘voor zover bekend als enige land ter plekke’ 24 uur per dag door om zoveel mogelijk mensen binnen de poort te krijgen.

Server meegenomen

De toegang heeft nog wel wat voeten in de aarde. In eerste instantie is het lastig om mensen het vliegveld van Kabul op te krijgen. Het oorspronkelijke Nederlandse ambassadeteam verhuist naar het vliegveld nadat ‘dringend advies’ van de Amerikanen. Ze hebben daarvoor iets meer dan een uur de tijd. Volgens de ‘geldende protocollen’ wordt de server daarbij meegenomen. Daardoor konden wanhopige Afghanen de ambassade niet meer via e-mail bereiken.

Eenmaal op het vliegveld wil dat ambassadeteam ‘een poging wagen’ de lokale medewerkers en tolken op het vliegveld te krijgen. Maar daarbij krijgt het, schrijft het kabinet, ‘geen steun van de VS’ en zelf is er niet genoeg capaciteit ‘om in de grote chaos die er heerst’ mensen binnen de poort te krijgen.

Als het kabinet net heeft besloten dat het ‘wenselijk’ is om de ambassade open te houden - desnoods met één medewerker - stapt het team zelf op een evacuatievliegtuig. De Amerikanen laten weten de veiligheid van de Nederlanders niet te kunnen garanderen en stellen dat het vliegveld 48 uur op slot gaat - alleen extra troepen mogen landen. De commandant van de Nederlandse militairen die de ambassademederwerkers beveiligden, benadrukt het kabinet, vindt het ook ‘onverantwoord’ om langer te blijven.

Twee dagen later, op 18 augustus, landt een noodteam van de ambassade met extra elitemilitairen. Zij weten via de Abbey Gate een ingang naar het vliegveld te creëren. Via deze ‘Holland spot’ weten veel Nederlanders en Afghanen die een link hebben met ons land een vliegtuig te bereiken.

1673 evacués

Inmiddels zijn 1673 mensen vanuit Kabul naar Nederland geëvacueerd. Dat schrijven ministers Kaag (Buitenlandse Zaken) en Bijleveld (Defensie) en staatssecretaris Broekers-Knol in een brief aan de Tweede Kamer.

De groep bestaat uit ruim 700 Nederlanders en 371 tolken, en uit mensen die werkten voor militaire of politiemissies, inclusief hun families. Ook zijn er 211 plaatselijke ambassademedewerkers, inclusief families geëvacueerd, 30 medewerkers van de Verenigde Naties, 19 NAVO-medewerkers, 15 EU-medewerkers en 319 mensen die vallen onder de doelgroepen van de motie-Belhaj.

De evacués worden door het Centraal Opvang Asielzoekers (COA) opgevangen in noodopvanglocaties. Na de identificatie en registratie wordt de asielprocedure in gang gezet. Deze groep vluchtelingen krijgen een versnelde en aparte procedure.

Meer over