PlusExclusief

Landerosie teistert Indiase oostkust: ‘Al onze akkers zijn door de zee opgeslokt’

Door extreem weer en kusterosie verdwijnen in de Indiase deelstaat Odisha hele dorpen in zee. De evacuatie van de bewoners brengt weer nieuwe problemen met zich mee.

Aletta André
Door de klimaatverandering hebben grote delen van de oostkust van India veelvuldig met wateroverlast te maken. Beeld EPA
Door de klimaatverandering hebben grote delen van de oostkust van India veelvuldig met wateroverlast te maken.Beeld EPA

Al twee keer brak Pravakar Behera (54) zijn lemen hut aan zee af om die een paar honderd meter landinwaarts weer op te bouwen. “Ik moest wel, want de zee zou ons huis hebben opgeslokt. Zie je de tempel?”

Hij wijst naar een vervallen stenen gebouw op het strand, een paar meter van zee. Het dak en twee van de vier muren ontbreken, de ooit felgekleurde muurschilderingen zijn afgebladderd. “Daar stond ons vorige huis vlak bij. Het lag een kilometer van zee toen we het bouwden.”

De tempel is het enige tastbare bewijs dat hier, aan de oostkust van India in de deelstaat Odisha, ooit een dorpje lag. Satabhaya heette het, wat zeven broers betekent en verwijst naar zeven dorpjes die al voor de jaren zestig in zee zijn verdwenen.

Evacuatieplannen

Kusterosie en extreem weer zijn in deze regio niet nieuw. In de jaren veertig werd het paleis van een lokale prins zelfs door een vloedgolf onder zand begraven. “Dit hele gebied werd verwoest in de orkaan van 1971, toen ik vier jaar oud was,” weet Behera nog.

Onder druk van milieuactivisten die wezen op de rol van klimaatverandering, begon de regering van de deelstaat begin deze eeuw plannen te maken voor de evacuatie van de dorpsbewoners. Na een langdurig proces van registratie en landverwerving verhuisden de eerste mensen in 2018 naar een nieuw dorp zo’n twaalf kilometer van zee, Bagapatia. Daar kregen ook de godenbeeldjes uit de tempel een nieuw onderkomen.

Inmiddels zijn 571 families geëvacueerd. Baga­patia heeft een orkaanschuilplaats, een grote watertank, een schoolgebouw en bestaat verder uit een combinatie van lemen hutten en bakstenen woningen rondom modderige wegen. De slecht staat van de wegen is een bron van ergernis voor nagenoeg alle bewoners.

Een ander probleem is dat de inwoners van het dorp ter compensatie van hun verloren land net genoeg grond voor een huis kregen, maar geen landbouwgrond. Veel inwoners zijn daarom in steden in de buurt aan het werk gegaan.

Voor Behera is het gebrek aan landbouwgrond reden om niet naar het nieuwe dorp te verhuizen. “De overheid heeft elke familie zo’n 40 vierkante meter land gegeven,” zegt hij. “Zo’n klein stukje land is niet genoeg. Hier hadden we akkers, hoewel die al waren verpest door het zoute zeewater en uiteindelijk door de zee zijn opgeslokt.”

Behera komt nu rond door bij Satabhaya te vissen. Veel oud-bewoners doen hetzelfde. Trilochan Mallick (30) is wel verhuisd, maar gaat nog bijna dagelijks terug naar Satabhaya om te vissen. Het is een tocht van een uur op de motor over voor auto’s onbegaanbare wegen, door dichtbegroeid mangrovebos en met een vlot over een rivier vol krokodillen. Mallicks gezicht klaart zichtbaar op wanneer hij de zee ziet. Lachend scheurt hij op zijn motor over het strand.

Te ver van school

Behera’s buurvrouw, Manorama Behera, zou wel liever naar Bagapatia verhuizen, maar haar gezin heeft net als zo’n 140 andere nog geen land toegewezen gekregen. De meesten van hen hebben onderkomen gevonden bij familieleden in Bagapatia en andere dorpen.

Manorama en haar buurman behoren tot de slechts tien gezinnen die nog steeds aan het strand wonen. Het is geen pretje, zegt zij. “We zijn bang voor de opmars van de zee.”

Ze voelt zich vergeten. Omdat het dorp officieel is geëvacueerd, kan zij niet langer op overheidsdiensten rekenen. “Mijn kinderen van acht en negen jaar kunnen niet naar school in Bagapatia, omdat het te ver weg is. Nu krijgen ze geen onderwijs, en hebben ze weinig toekomstkansen.”

Bij haar buurman staat een zonnepaneel voor het huis, dat hij eerder van een hulporganisatie heeft gekregen. De technici voor het onderhoud komen alleen nooit. Behera staart naar de tempel. “Het is een kwestie van tijd, voordat die er ook niet meer is.”

Klimaatverandering niet enige oorzaak

Dát het klimaat verandert, daar twijfelen de inwoners aan de kust van Odisha niet aan. Hoewel hun overgrootouders ook al met hevige orkanen te maken hadden, gebeurt dit nu vaker vanwege de warmere oceaan. Orkanen worden gedreven door de vochtige lucht die uit warm oceaanwater opstijgt. Doordat het warmer wordt, worden orkanen veel sneller intensief en veranderen ze vaker onverwacht van richting.

Dit alles draagt ertoe bij dat de zee vaker en verder grote hoeveelheden zand landinwaarts duwt, en de kust dus erodeert. Tussen 1999 en 2016 had een derde van India’s 7517 kilometer lange kust te maken met erosie. Odisha alleen al verloor land aan 28 procent van z’n kustlijn. Jaarlijks verdwijnt er over een stuk van vijf kilometer land in zee.

Klimaatverandering is niet de enige oorzaak. Milieuactivisten wijzen erop dat er ook te veel mangrovebos wordt gekapt. Het bos beschermt de kust tegen overstromingen. Ook leggen zij een link met een haven die 80 kilometer van Satabhaya werd gebouwd. Hoewel het verband nog moet worden onderzocht, is het waarschijnlijk dat deze factoren de gevolgen van klimaatverandering verergeren.

Meer over