PlusAchtergrond

Klimaatwetenschappers herkennen zich in ‘doemprofeten’ in film Don’t Look Up: ‘Briljante satire’

Astronomen Leonardo DiCaprio en Jennifer Lawrence (op de rug gezien) op bezoek bij president Meryl Streep. Beeld NIKO TAVERNISE/NETFLIX
Astronomen Leonardo DiCaprio en Jennifer Lawrence (op de rug gezien) op bezoek bij president Meryl Streep.Beeld NIKO TAVERNISE/NETFLIX

De Hollywoodfilm Don't Look Up, waarin twee astronomen die waarschuwen voor een ramp worden uitgelachen, was volgens veel recensenten te absurd. Nu zeggen klimaatwetenschappers: nee, dit is wat wij dagelijks meemaken.

Hans Nijenhuis

Hij kreeg een vernietigende recensie in The Wall Street Journal, maar er is nu nog iets opmerkelijks aan de hand rond de satirische, absurde en komische film Don’t Look Up: klimaatwetenschappers en - activisten uit de hele wereld zeggen zich erin te herkennen.

“Ik kan je zeggen: Don’t look Up toont de waanzin die ik elke dag tegenkom,” schrijft de internationaal bekende Nasa-wetenschapper Peter Kalmus in de Britse krant The Guardian. Daar had de film eerder een magere twee sterren gekregen. “De film is satire. Maar als klimaatwetenschapper die er alles aan doet om mensen wakker te maken en de vernietiging van de aarde te voorkomen, is het ook de meest accurate film over de angstaanjagende non-respons van de samenleving op de ineenstorting van het klimaat die ik heb gezien.”

Don’t Look Up gaat over twee astronomen die ontdekken dat een komeet op ramkoers ligt met de aarde. Bij de inslag, volgens hun berekeningen over een half jaar, zou de complete wereldbevolking kunnen worden weggevaagd. De twee, gespeeld door Leonardo DiCaprio en Jennifer Lawrence, krijgen het echter niet uitgelegd. Ze verschijnen in een talkshow, maar daar is meer aandacht voor de relatieproblemen van een beroemdheid. Ze vertellen hun verhaal in een krant, maar die neemt er weer afstand zodra het in de onlinecijfers niets teweegbrengt. Ze komen bij de president, maar die vraagt: “Wanneer zijn de tussentijdse verkiezingen?”

Tegenbeweging

Als de komeet uiteindelijk zo dichtbij komt dat hij voor iedereen zichtbaar wordt, komt er zelfs een tegenbeweging op gang: niet naar boven kijken, Don’t Look Up. “Ze willen dat u naar boven kijkt, zodat zij op u neer kunnen kijken.” Kortom, de wetenschappers worden uitgelachen, weggezet als elitair en gek. Hooguit is de sterrenkundige die door DiCaprio wordt gespeeld ‘sexy’.

De Australische oceaanonderzoeker Matthew England is een van de wetenschappers die de film prijst. “Het is zo'n briljante satire over onze tekortkomingen bij het maken van op feiten gebaseerd beleid!” Klimaatactivisten voelen zich door de film gezien. Lucas Winnips, in Nederland actief voor Extinction Rebellion: “Dit is voor klimaatactivisten de dagelijkse realiteit. Er is geen twijfel meer over de oorzaken van klimaatverandering en de verwoestende effecten, maar daar wordt door de politiek nog steeds niet naar gehandeld.”

Don't Look Up is ondanks de matige recensies nu wereldwijd de meest bekeken film op Netflix. De satirische website De Speld maakte daar woensdag weer haar eigen satire van: ‘Wetenschappers waarschuwen voor versplinterde ijsplaat, maar iedereen zit Don’t Look Up te kijken.’

Dat laatste klopt (nog) niet helemaal. “Ik dacht na de recensies, laat maar, blijkbaar geen goede film”, zegt klimaatonderzoeker Heleen de Coninck van de TU Eindhoven. “Maar misschien ga ik hem alsnog kijken, want het is wel herkenbaar. Ik ben die rol van doemprofeet zelf wel ook wel een beetje zat. Er is echt niks aan om de hele tijd slecht nieuws te brengen en te zeggen dat het weer niet genoeg is, ook al vinden politici, consumenten en bedrijven dat ze al goed bezig zijn.”

Regisseur Adam McKay is blij met de discussie over zijn film. “Maar als je niet op zijn minst een klein beetje angst hebt over het instortende klimaat, weet ik niet zeker of Don’t Look Up zin heeft. Dan is het als een robot die naar een liefdesverhaal kijkt.”

Meer over