PlusNieuws

Kemphanen Griekenand en Turkije staan weer tegenover elkaar

Met de relatie tussen aartsrivalen Turkije en Griekenland leek het wat beter te gaan, maar nu lopen de spanningen toch weer op. Griekenland heeft het leger op zijn eilanden dicht bij de Turkse westkust in verhoogde staat van paraatheid gebracht.

Het Parool
Een Afghaanse vrouw met haar kinderen bij een vluchtelingenkamp op het eiland Samos. Griekenland gaat het grenshek met Turkije flink uitbereiden omdat het bang is dat dat land weer massaal migranten naar de grens zal sturen.  Beeld Petros Giannakouris/AP
Een Afghaanse vrouw met haar kinderen bij een vluchtelingenkamp op het eiland Samos. Griekenland gaat het grenshek met Turkije flink uitbereiden omdat het bang is dat dat land weer massaal migranten naar de grens zal sturen.Beeld Petros Giannakouris/AP

Niet alleen op de eilanden is de plotseling weer verslechterde verstandhouding zichtbaar. De regering in Athene heeft ook aangekondigd het hek langs de noordoostelijke landgrens met Turkije flink uit te breiden, van 25 to 80 kilometer.

De Griekse maatregelen zijn de nieuwste stap in een serie van beschuldigingen en provocaties over en weer de afgelopen weken. Directe aanleiding vormt een dreigement van Mevlüt Cavusoglu, de Turkse minister van buitenlandse zaken. Hij zei afgelopen donderdag dat Turkije ‘verdere stappen onderneemt’ als Griekenland zijn militairen niet terugtrekt van de oostelijke eilanden. Ook trekt hij opnieuw in twijfel dat ze überhaupt aan Griekenland toebehoren.

Honderden jaren maakten deze eilanden deel uit van het Ottomaanse Rijk. Toen dat uit elkaar was gevallen, kreeg Griekenland er enkele in bezit dankzij het Verdrag van Lausanne uit 1923. Na de Tweede Wereldoorlog nam Athene nog eens twaalf eilanden over van verliezer Italië, waaronder de nu populaire toeristenmagneten Rhodos en Kos.

Demilitarisatie

In beide akkoorden werden afspraken opgenomen over demilitarisatie. Griekenland meent dat die niet meer geldig zijn op grond van latere verdragen én door de Turkse inval op Cyprus in 1974 en de daaropvolgende bezetting van een derde van het eiland. Griekenland voelt zich daardoor bedreigd. Bovendien was Turkije bij het akkoord met Italië niet eens partij, dus heeft het daarover nu niets te zeggen, beweert Athene.

Dat ziet Turkije volstrekt anders. Griekenland houdt zich niet aan de afspraken en voldoet zo niet aan de voorwaarden om de eilanden Grieks te kunnen noemen, redeneert Ankara. Vorig jaar al stuurden de Turken een brief met die strekking aan de Verenigde Naties. Griekenland deed afgelopen week hetzelfde om zijn argumenten kracht bij te zetten. De Atheense aankondiging het grenshek te verlengen is mede ingegeven door de vrees dat Turkije weer massaal migranten naar de grens wil sturen om druk uit te oefenen, zoals ook begin 2020 gebeurde.

Ruzie over rotsen

De buurlanden, beide lid van de Navo, liggen al decennialang overhoop over bijvoorbeeld de status van Cyprus, migratie, olie- en gasreserves en dus de afbakening van grenzen. Dat laatste spitst zich traditioneel toe op de zee.

Twee jaar geleden liepen de gemoederen nog hoog op toen Turkije bodem­onderzoek deed in wateren die Griekenland als de zijne beschouwt. Het internationaal zeerecht geeft de Grieken in deze kwestie gelijk, maar Turkije heeft het verdrag dat dat regelt nooit ondertekend. In 1996 kwam het al bijna tot een gewapend conflict vanwege een ruzie over het eigendom van twee rotsen.

De oorlog in Oekraïne leek de kemphanen twee maanden geleden juist dichter bij elkaar te brengen. Tijdens een bezoek van de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis aan de Turkse president Recep Tayyip Erdogan spraken beiden af te zullen samenwerken aan een afname van de spanningen in de regio.

Twee weken geleden verslechterde de relatie echter weer na een toespraak van Mitsotakis voor het Amerikaanse Congres. Daarin drukte hij de parlementariërs op het hart geen straaljagers te leveren aan Turkije. Vanwege de situatie in Oekraïne heeft de VS dat in overweging, hoewel Turkije eerder vanwege de aankoop van Russisch materieel uit het vliegtuigprogramma van de Navo was gegooid. “Mitsotakis bestaat voor mij niet meer,” was Erdogans reactie. “Ik wil hem nooit meer ontmoeten.”

Sindsdien maakt Griekenland melding van een recordaantal schendingen van het luchtruim boven de eilanden door de Turkse luchtmacht. De verwijten over en weer stapelen zich op.

Meer over