Nieuws

Kabinet: ‘Niet uit te sluiten’ dat Nederlandse militairen ‘enige training’ moeten geven in Oekraïne

Als het kabinet besluit militaire goederen aan Oekraïne te leveren, kan het ‘niet uitsluiten’ dat daarvoor ook Nederlandse militairen naar Oekraïne moeten reizen. Wel wordt benadrukt dat er ‘geen sprake is van uitzending van militairen naar Oekraïne’.

Hanneke Keultjes
De ministers Kajsa Ollongren (Defensie) en Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken), donderdag tijdens het debat in de Tweede Kamer over de situatie in Oekraïne. Beeld ANP
De ministers Kajsa Ollongren (Defensie) en Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken), donderdag tijdens het debat in de Tweede Kamer over de situatie in Oekraïne.Beeld ANP

Dat zei minister Kajsa Ollongren van Defensie in het debat over de dreiging bij de Oekraïense grens. “Bij bepaalde type militaire goederen kun je niet uitsluiten dat daar enige training bij zou horen,” antwoordde de D66-bewindsvrouw op vragen van ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder. Ook als er Nederlandse cyberspecialisten te hulp zouden schieten, kan een reis naar Kiev tot de mogelijkheden behoren. “Ze hoeven niet per definitie naar Oekraïne, het kan ook op afstand. Maar het is niet uit te sluiten.”

Vorige maand vroeg Oekraïne Nederland om militaire steun, het kabinet neemt daarover ‘binnen enkele weken’ een besluit. Minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken, die deze week met premier Rutte naar Kiev reisde, zei dat het land geen nieuwe verzoeken heeft gedaan, ook niet om hulp bij cyberaanvallen. Die hulp wil Nederland leveren. Ollongren kon niet verklaren waarom een verzoek uitblijft.

Eensgezind

De Tweede Kamer pleit voor een internationaal eensgezind optreden rond Oekraïne, maar blijkt zelf nog verdeeld. Een Kamermeerderheid is voor Nederlandse wapenlevering aan het land of wil dat niet uitsluiten, maar een deel van de Kamer vindt dat het kabinet met diplomatie en stevige sancties moet werken aan de-escalatie.

Regeringspartijen VVD en D66 kwamen ook tegenover elkaar te gaan. D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma pleitte voor een sanctiepakket om de Russische president ‘Poetin en zijn oligarchenkliek bij de portemonnee aan te pakken’ door het bijvoorbeeld onmogelijk te maken om te winkelen in Londen en bij hun westerse vastgoed te komen. Hij kreeg steun van een Kamermeerderheid. Maar volgens VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans zal het voorstel van D66 ‘nul effect hebben’.

Brekelmans wil dat Nederland zich voorbereid op ‘het ergste’ en Oekraïne te hulp schiet met wapens. “Als een land zo bedreigd wordt, dan is het goed om te zorgen dat het zich kan verdedigen.” Die wapens moeten wel ‘over’ zijn bij Defensie, passen bij wat Oekraïne vraagt en defensief zijn.

Tegenstander

Volgens SP-Kamerlid Jasper van Dijk is er helemaal geen onderscheid te maken tussen ‘defensieve’ en ‘offensieve’ wapens. “Ook defensieve wapens kun je gebruiken voor een aanval,” erkende Brekelmans. “Je kunt je helm afdoen en een tegenstander op zijn hoofd slaan.”

Een Kamermeerderheid is voor het sturen van wapens of wil die optie niet uitsluiten. Er zijn wel veel vragen over: waar heeft Oekraïne precies om gevraagd bijvoorbeeld, en kán Nederland dat wel leveren? Daar konden de bewindslieden niet op in gaan. “Het gaat niet om een grootscheepse investering in het Oekraïense leger,” wilde Ollongren wel kwijt.

Volgens CDA-Kamerlid Agnes Mulder, die zich samen met de VVD uitsprak vóór wapenleveranties, schatten sommige van haar collega’s de voorraadkamers van de krijgsmacht ‘te positief’ in. Defensie kampt immers met forse tekorten. Als Nederland geen wapens kan leveren, is Brekelmans ook bereid om te kijken naar financiële steun voor Oekraïne.

“We moeten één vuist tegen Rusland maken,” stelde ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder. Tegelijkertijd noemde VVD’er Brekelmans de verdeeldheid in de EU ‘soms pijnlijk om te zien’. Want zowel binnen de Navo als binnen de Europese Unie wordt verschillend gedacht over de aanpak van de dreiging aan de Oekraïense grens. Tot grote ergernis van de Kamer is er volgens Hoekstra in de EU nog geen zicht op overeenstemming over een sanctiepakket.

Zowel binnen de Navo als binnen de Europese Unie wordt verschillend gedacht over de aanpak van de dreiging aan de Oekraïense grens. Zo sturen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk al volop wapens, en overweegt Frankrijk dat ook te doen, maar is Duitsland tegen wapenleveringen. Het land stuurde wel helmen.

Lijst

Die staan ook op de inventarisatie van beschikbare spullen die het ministerie van Defensie opstelde na het Oekraïense verzoek. Net als scherfvesten en mijnendetectie-apparatuur. Of er ook wapens op de lijst staan, is onduidelijk.

Wel breidt het kabinet de bijdrage aan de Navo uit met een fregat, een duikteam en een medisch team. De eenheden zijn beschikbaar als de Navo ‘tot inzet zou besluiten’, schreven ministers Hoekstra en Ollongren vandaag aan de Kamer. Eerder werd al bekend dat Nederland twee F-35-gevechtsvliegtuigen naar Bulgarije stuurt.

De SP keert zich fel tegen een ‘wapenwedloop’. “Nederland moet voorop gaan bij een diplomatieke uitweg,” stelde Van Dijk. Dat kwam hem op ongeloof van CDA’er Mulder te staan. “Niks doen, is dat nou wat de SP wil? Moet je niet náást je vrienden gaan staan?” Volgens PVV-Kamerlid Raymond de Roon zal het geen verschil maken: “Je kunt links en rechts dreigen, maar Rusland gaat Oekraïne niet opgeven.”

Ollongren tempert verwachtingen

De wapenhulp die Nederland mogelijk gaat geven aan Oekraïne zal niet erg groot van omvang zijn, aldus minister Kajsa Ollongren van Defensie. Ze zei de verwachtingen van de Tweede Kamer te willen ‘temperen’.

Het zal ‘geen grootscheepse investering’ in het Oekraïense leger worden. ‘Dat is niet realistisch’ volgens de minister, gezien de staat van de krijgsmacht. Die heeft heeft zelf een groot tekort aan allerlei materieel en munitie.