PlusInterview

Juan Guaidó, ooit de hoop van Venezuela, oogt verslagen: ‘We leven in een tragedie’

Oppositieleider Juan Guaidó riep zichzelf uit tot interim-president van Venezuela. Inmiddels wordt hij nog maar door een tiental landen erkend. Beeld NurPhoto via Getty Images
Oppositieleider Juan Guaidó riep zichzelf uit tot interim-president van Venezuela. Inmiddels wordt hij nog maar door een tiental landen erkend.Beeld NurPhoto via Getty Images

Venezuela is een land in crisis. Drie jaar geleden riep parlementsvoorzitter Juan Guaidó (38) zich uit tot interim-president. Maar president Nicolás Maduro lijkt weer stevig in het zadel te zitten en nog maar een handjevol landen ziet Guaidó als leider van Venezuela. Op bezoek bij een man zonder macht.

Peter Schouten

Bij het binnengaan van zijn appartementencomplex in de hoofdstad Caracas zijn de spiedende ogen van het Maduroregime voelbaar. Er wordt in de gaten gehouden wie bij hem op bezoek komt, want de mensen van president Nicolás Maduro zien in Guaidó een staatsvijand. Ze zijn hem liever kwijt dan rijk. Zeker toen begin 2019 tientallen landen hem erkenden als interim-president. Het werd daarna echter met de dag stiller rond zijn persoon.

We hebben al tijden niets meer van u gehoord. Hoe gaat het met u?

“Ik ben gezond, maar de risico’s en bedreigingen gaan maar door. Het regime van Maduro zet nu ook nepnieuws in om mij achter de tralies te krijgen. Mijn grootste zorg is vooral dat Venezolanen gewend raken aan deze tragedie en die normaliseren.”

Die angst lijkt gegrond. Venezolanen zijn de politiek zat. Maduro zorgt sinds 2013 voor chaos, armoede en geweld; zes miljoen Venezolanen zijn al vertrokken. De periode 2016 tot 2018 was een horrotijd, met hyperinflatie, honger en vele doden. De media zijn monddood gemaakt.

Juan Guaidó riep zich begin 2019 – na frauduleus verlopen verkiezingen - uit tot interim-president. Legaal, want hij was op dat moment voorzitter van de Nationale Assemblee en de Grondwet staat toe dat hij daarmee als interim-president kan dienen. Bijna zestig landen, waaronder Nederland, erkenden hem als zodanig en steunden Guaidó om nieuwe, eerlijke verkiezingen uit te schrijven.

Daar komt in alle chaos weinig van terecht. Bovendien bleef het leger Maduro trouw. Venezuela heeft nu twee presidenten, maar Guaidó’s macht brokkelt snel af. Sinds vorig jaar erkennen nog slechts tien landen – waaronder de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en buurland Colombia – hem als interim-president. Want onder meer Nederland en de EU, die Maduro niet erkennen als president, zien in Guaidó nog slechts een ‘voorkeursgesprekspartner’.

Voelt u zich niet in de steek gelaten door de EU en Nederland?

“Als ik zie wat er nu in de Oekraïne gebeurt, zou ik ook een meer vastberaden actie verwachten ter verdediging van de soevereiniteit en de meest kwetsbaren. Met Venezuela heb ik datzelfde gevoel, want hier is de oorlog aan de burger verklaard. We hebben hulp nodig om de dictatuur het hoofd te bieden, ook van Nederland.”

Wat is uw relatie op dit moment met ons land?

“Ik heb al een tijdje niet meer direct met Mark Rutte gesproken, maar onze kantoren staan in contact met elkaar. Rutte weet als geen ander wat hier gebeurt. Mijn boodschap is dat we samen standvastig blijven strijden vóór mensenrechten en tegen regimes als die van Venezuela, Belarus, Rusland en Nicaragua.”

U noemt zichzelf interim-president, maar wat kunt u doen zonder feitelijke macht?

“Ons kantoor is vier keer in beslag genomen en leeggeroofd. Mijn auto’s zitten vol kogelinslagen. Mijn mensen zijn opgepakt of leven ondergedoken. Operatief wordt het steeds minder, maar de strijd leeft voort. Weet u, zelfs Maduro regeert op dit moment Venezuela niet. Hij verdedigt zijn macht met bloed en vuur. We leven in een volledig mislukte en anarchistische staat, met een gebrek aan basisvoorzieningen. Als er elektriciteit is, dan kondigen ze dat aan. Alsof we in het jaar 1900 leven.”

U was de grote belofte in 2019. Wat is er gebeurd dat we nu hier bij u thuis zitten en niet in het presidentiële paleis?

“We zijn paar keer heel dichtbij een machtsovername geweest, maar vergeet niet: we leven in een dictatuur die doodt, censureert en martelt. We zullen ongetwijfeld zelf ook fouten hebben gemaakt. Toch geloof ik dat er straks weer mensenmassa’s op de been zullen komen. Venezolanen willen verandering.”

Door internationale sancties ligt de Venezolaanse olieproductie al tijden stil. De Verenigde Staten kijken nu vanwege de oorlog in Oekraïne toch weer voorzichtig naar Venezuela. Dat speelt uiteindelijk Maduro in de kaart.

“Maar als morgen de sancties worden opgeheven, zijn we er nog niet. Dat is in mijn ogen propaganda van het regime, alsof we dan alles oplossen. De oorsprong van de verwoesting van onze economie ligt niet alleen in de sancties, maar zit veel dieper. Als er morgen een rechtsstaat is, fiscale zekerheid en respect voor zaken als privé-eigendom, dan zou het de goede kant op kunnen gaan.”

Een muurschildering in Caracas. Venezuela is potentieel een van de grootste olie-exporteurs ter wereld. Beeld ANP / EPA
Een muurschildering in Caracas. Venezuela is potentieel een van de grootste olie-exporteurs ter wereld.Beeld ANP / EPA

Eerder werd nog geregeld gesproken van zelfs een invasie door de Verenigde Staten…

“Ik zie dat nu niet gebeuren. Maar goed, niemand had drie maanden geleden de Russische invasie van Oekraïne voorspeld. Ik ben veel in contact met de Amerikanen en weet niet of het een goede oplossing zou zijn. We willen de democratie herstellen, de humanitaire crisis aanpakken en zorgen dat ons land niet langer als veilige haven dient voor internationale terroristische organisaties.”

De doorvoer van cocaïne is ook een groot probleem voor Venezuela. Wat is uw boodschap aan gebruikers in Nederland?

“Je voedt de dictatuur van Maduro ermee. Zijn regime zit vuistdiep in de handel, op alle niveaus. Het betekent dood, verderf en witwassen van geld in Venezuela. Het regime is een stel delinquenten die drugshandel, terrorisme en mensenrechtenschendingen promoten, terwijl de mensen honger lijden.”

Nederlandse reizigers kennen uw land vooral als vakantiebestemming van onder meer Isla Margarita. Raadt u Nederlanders aan om weer te komen?

“Caracas is nog steeds een van de meest onveilige steden ter wereld, zeker ’s avonds. Maar goed, Venezuela blijft een land vol mogelijkheden, al zou ik er nu niet investeren. Er is geen rechtsstaat en juridische zekerheid. Je kunt komen, maar begrijp dan wel dat we in een tragedie leven op dit moment.”

De afgelopen jaren lijken een grote wissel op hem te hebben getrokken. Guaidó oogt enigszins verslagen, het vuur wat gedoofd. Zijn populariteit is laag en de oppositie enorm verdeeld. Voor 2024 staan presidentsverkiezingen gepland, maar over zijn toekomst is hij vaag. “Ik ben nu de leider van de oppositie. We moeten onze eenheid versterken. Ik wil dat we Venezuela redden en eerlijke verkiezingen krijgen, maar ik weet niet of ik ga meedoen. Dat beslis ik later. De ambitie van één persoon staat los van die van het land.”

Meer over