PlusAnalyse

Joe Biden kan een opsteker goed gebruiken: zelden was een president zo impopulair

Slechts ongeveer vier op de tien Amerikanen vond tot vorige week dat Joe Biden het goed doet als president. Beeld AFP
Slechts ongeveer vier op de tien Amerikanen vond tot vorige week dat Joe Biden het goed doet als president.Beeld AFP

De Amerikaanse president Joe Biden boekte een overwinning met zijn klimaatplan – en die kan hij goed gebruiken. Amerikanen, inclusief zijn eigen partijgenoten, zijn enorm ontevreden over hem.

Karlijn van Houwelingen

Joe Biden is de maand goed begonnen: met een klimaatplan waar zijn achterban al anderhalf jaar op wachtte. De doorbraak komt net nadat het gelukt is een wet aan te nemen die regelt dat veel meer computerchips in Amerika gemaakt kunnen worden. Op bevel van Biden doodde een Amerikaanse drone bovendien onlangs Ayman al-Zawahiri, leider van terreurgroep Al Qaida en bedenker van de aanval op de Twin Towers in New York in 2001.

Het zijn welkome opstekers voor een president die al haast was afgeschreven. In zijn eigen partij klonk in de afgelopen weken steeds luider dat Biden het na één termijn beter voor gezien kan houden. Sommige Democraten in het Congres zeggen hardop dat het tijd wordt voor een ‘nieuwe generatie’ leiders. Ook een ruime meerderheid van de achterban gaf in recente peilingen aan dat ze liever een andere kandidaat ziet als er in 2024 weer presidentsverkiezingen zijn.

Fysiek zwakke indruk

Het was lang een taboe, maar inmiddels wordt in Washington openlijk besproken dat Biden als bijna tachtiger een fysiek zwakke indruk maakt. Zijn medewerkers zijn soms bang dat hij valt, berichtte The New York Times. Ze zorgen dat hij genoeg rust heeft door ’s avonds en in het weekend geen publieke optredens te plannen. En is Biden wel scherp genoeg?

Zijn team verzekert dat hij achter de schermen tot laat in de avond zijn team uitdaagt met kritische vragen, maar online circuleert een keur aan beelden waarin Biden over woorden struikelt of zijn gedachten niet helder op een rij krijgt. Slechts ongeveer vier op de tien Amerikanen vond tot vorige week dat Biden het goed doet. Sinds de late jaren zeventig zijn zulke lage populariteitsscores voor een president in de VS niet meer gezien.

Joe Biden begon zijn presidentschap nog met grootse plannen om Amerika gezonder, schoner en minder ongelijk te maken. Biden meende dat hij de diepe kloof tussen Democraten en Republikeinen kon overbruggen om met steun van de oppositie belangrijke hervormingen door te voeren. Maar Republikeinen kreeg hij niet aan boord, en hij kreeg een zware kluif aan verzet binnen zijn eigen partij. Met name één senator, Joe Manchin uit West-Virginia, weigerde akkoord te gaan met het enorme pakket.

Er was bovendien een rampzalig chaotische terugtrekking uit Afghanistan. Daar komt de inflatie, die veel Amerikanen hard in de portemonnee raakt, nog eens bovenop. Twee kwartalen achter elkaar kromp de Amerikaanse economie, wat ondanks lage werkloosheid op een recessie begint te lijken. Het Witte Huis had geen antwoord toen het Hooggerechtshof het recht om eigen keuzes te maken rond ongewenste zwangerschap schrapte, klaagden voorstanders van legale abortus. Alle hervormingsplannen waren ook een stille dood gestorven.

Kleiner economisch pakket

Tot senatoren van zijn partij het eind vorige maand plots tóch eens werden. Manchin stemde in met een kleiner economisch pakket waarin vooral klimaatmaatregelen overblijven. Zo zit er toch weer leven in de agenda van Biden. De wet stimuleert de overgang naar schone energie en zorgt dat met name senioren minder betalen voor medicijnen.

Het gaat om begrotingsmaatregelen die Biden dankzij de regels van de Senaat zonder steun van de oppositie kan doorvoeren. Democraten noemen het een ‘inflatieverminderingswet’, die tot lagere prijzen moet leiden. Sommige economen zijn over dat aspect sceptisch. De maatregelen helpen iets, maar hebben tijd nodig, zei bijvoorbeeld Jason Furman, oud-adviseur van president Obama, in The Washington Post. Over de grootste aanjagers van inflatie heeft de president bovendien weinig controle.

Aarzelende senatoren

Of de nieuwe wet verwachte verliezen van de Democratische partij in de Congresverkiezingen in november kan beperken, is dan ook de vraag. Inflatie is de grootste zorg van veel kiezers. Benzineprijzen dalen inmiddels, en hoewel Biden daar ook weinig invloed op heeft probeert hij het als zijn succes te verkopen. Maar de kosten van levensonderhoud blijven het voornaamste campagneonderwerp van Republikeinen.

Zij zetten de nieuwe klimaatmaatregelen neer als belastingverhoging, omdat ze betaald worden met een minimumbelasting voor grote bedrijven. “De Democraten die Amerikaanse gezinnen al hebben beroofd via inflatie, willen het land nu een tweede keer beroven, door gigantische belastingverhogingen die banen gaan kosten,” zei hun fractievoorzitter in de Senaat, Mitch McConnell.

De klimaatdeal kwam overigens tot stand zónder veel inbreng van de president, lieten de betrokken senatoren weten. Nadat Biden zich had teruggetrokken, lukte het wel om tot een compromis te komen. Volgens zijn team was dat een bewuste keuze: als het Witte Huis de touwtjes in handen heeft, zou dat aarzelende senatoren met een andere politieke kleur afschrikken.

Biden heeft een fout gemaakt, gaf hij onlangs zelf toe: meedoen aan onderhandelingen alsof hij nog senator is. Elke terugslag in het politieke pingelen werd hem persoonlijk aangerekend. “De mensen willen niet dat ik de President-Senator ben. Ze willen dat ik de president ben, en senatoren senatoren laat zijn.”