PlusExclusief

Italië opent Museum van Geredde Kunst, gevuld met teruggehaalde roofkunst

Teruggekeerde Etruskische beelden in het nieuwe Museum van Geredde Kunst in Rome.  Beeld Corbis via Getty Images
Teruggekeerde Etruskische beelden in het nieuwe Museum van Geredde Kunst in Rome.Beeld Corbis via Getty Images

Italië boekt zoveel successen in de strijd tegen de illegale handel in antieke voorwerpen dat er nu zelfs een Museum van Geredde Kunst in Rome is geopend.

Ghassan Dahhan

Italië doet er alles aan om zijn vele antieke objecten en bodemvondsten te redden uit de klauwen van de illegale kunsthandel. Het aantal geredde voorwerpen, mede door de inspanningen van een speciale kunstafdeling van de politie, is inmiddels zo groot dat het land er een apart museum voor heeft ingericht. Het Museum van Geredde Kunst opende vorige week zijn deuren in Rome.

Italië loopt voorop in het heroveren van antieke objecten en heeft sinds 1969 ongeveer 3 miljoen voorwerpen terug weten te krijgen. In dat jaar werd de speciale tak van de carabinieri opgericht, die zich uitsluitend met de opsporing en repatriëring van cultuurschatten bezighoudt.

Pronkstukken

Het museum wil meerdere keren per jaar exposities van geredde kunstobjecten organiseren, met telkens een ander thema. Zo staat er een tentoonstelling op de planning over de Etrusken en een over Magna Grecia, het Griekse gedeelte van Italië in met name het zuiden. Na de expositie zullen de stukken worden ondergebracht bij musea in de regio, waar ze oorspronkelijk vandaan komen.

De eerste tentoonstelling toont honderd pronkstukken van de in totaal 260 uit Italië afkomstige voorwerpen, die de politie uit Amerika heeft weten te repatriëren in december 2021. Het ging om onder meer kostbare Etruskische beelden, potten en vazen, evenals een groot aantal munten. De expositie vond plaats in een vleugel die onderdeel is van de Thermen van Diocletianus – een enorm badhuiscomplex dat werd opgeleverd in de vierde eeuw in opdracht van de gelijknamige keizer.

De politie vond veel van de stukken in Amerikaanse musea, bij veilinghuizen, galeries of bij particuliere verzamelaars. Ook de Italiaanse regering voerde via diplomatie druk uit op de Amerikaanse regering en musea om d stukken terug te krijgen, en als er niet vrijwillig werd meegewerkt, spande Rome rechtszaken aan. Met name de antieke collectie van het Getty Museum in Los Angeles was een belangrijke vindplaats voor de politie.

Lof uit Athene

Italië wil met zijn aanpak een voorbeeld zijn voor andere landen, en bracht begin deze maand een Grieks object dat zich in een museum in Palermo (Sicilië) bevond terug naar Griekenland. Het stuk heeft nu een prominente plek gekregen in het Parthenon in Athene. De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis prees de opstelling van de Italianen en hoopt dat andere landen en musea het Italiaanse voorbeeld zullen volgen. Hij noemde met name het British Museum, dat de Parthenonfriezen (ook wel bekend als de Elgin Marbles, een van de belangrijkste pronkstukken van de Griekse beschaving) weigert terug te geven aan Griekenland.

De commandant van de Italiaanse carabinieri, Teo Luzi, zei tegen persbureau AP dat het zijn grootste wens is dat het bronzen beeld Zegevierende Jeugd, dat in 1964 in de Adriatische Zee werd gevonden, ooit te zien zal zijn in Italië.

Dat beeld is nog altijd in bezit van het Getty Museum. De Italiaanse Hoge Raad oordeelde in 2018 dat het museum het beeld moet teruggeven aan Italië, maar het museum weigert omdat het beeld in internationale wateren zou zijn opgevist.

De Italiaanse minister van Cultuur, Dario Franceschini, geflankeerd door commandant van de carabinieri Teo Luzi (links) en museumdirecteur Massimo Osanna bij de persconferentie over het Museum van Geredde Kunst.   Beeld AP
De Italiaanse minister van Cultuur, Dario Franceschini, geflankeerd door commandant van de carabinieri Teo Luzi (links) en museumdirecteur Massimo Osanna bij de persconferentie over het Museum van Geredde Kunst.Beeld AP
Meer over